Για δεύτερη φορά μέσα σε ένα μήνα ο Διευθύνων Σύμβουλος του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ESM), ο Κλάους Ρέγκλινγκ, λέει το ίδιο πράγμα. Ότι η Ελλάδα μπορεί να βγει στις αγορές το 2017. Και δεν το λέει εν τη ρύμη του λόγου. Το περιέλαβε στην επίσημη ανακοίνωση του ESM, που χθες αποφάσισε την εκταμίευση της δόσης των 2,8 δισ.
Η επίσημη ανακοίνωση του ESM αναφέρει: «Η σημερινή απόφαση για την εκταμίευση 2,8 δισ. ευρώ για την Ελλάδα είναι ένα σημάδι ότι οι Έλληνες σημειώνουν σταθερή πρόοδο στη μεταρρύθμιση της χώρας τους. Η κυβέρνηση έχει ολοκληρώσει σημαντικά ορόσημα στον τομέα της μεταρρύθμισης του συνταξιοδοτικού συστήματος, της τραπεζικής διακυβέρνησης, στον τομέα της ενέργειας, καθώς και στην είσπραξη των εσόδων. Έχει επίσης λάβει περαιτέρω μέτρα ώστε να καταστεί λειτουργικό το νέο ταμείο ιδιωτικοποιήσεων και επενδύσεων. Αν η κυβέρνηση συνεχίζει να εφαρμόσει τις μεταρρυθμίσεις που συμφωνήθηκαν στο πλαίσιο του προγράμματος του ESM, η ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας θα μπορούσε να επιταχυνθεί το επόμενο έτος και η κυβέρνηση μπορεί να είναι σε θέση να ξεκινήσει την έκδοση νέων ομολόγων τον επόμενο χρόνο» (οι υπογραμμίσεις δικές μας).
Το 55%- 70% του χρέους στον ESM
Η ανακοίνωση του ESM περιλαμβάνει και μια ακόμη ενδιαφέρουσα υπενθύμιση: με την τελευταία δόση ο δανεισμός από το τρίτο Μνημόνιο φτάνει τα 31,7 δισ. (από τα 86 δισ. που έχουν προβλεφθεί). Έτσι, η συνολική οφειλή της χώρας προς τον ESM, που κατέχει και τα ομόλογα δανεισμού από τον προσωρινό μηχανισμό EFSF με τα δυο πρώτα μνημόνιο, φτάνει τα 173,5 δισ. ευρώ. Ο ESM είναι «μακράν ο μεγαλύτερος πιστωτής της Ελλάδας» αναφέρει η ανακοίνωση. Πράγματι, η μέχρι στιγμής οφειλή της χώρας στον ESM αντιστοιχεί στο 55% του δημοσίου χρέους, και αν μέχρι τα μέσα του 2018, οπότε λήγει το μνημόνιο, χορηγηθεί και το υπόλοιπο ποσό δανεισμού ή μέρος του, εφόσον τελικά το ΔΝΤ μείνει εκτός, ο ESM μπορεί να κατέχει μέχρι και το 70% του ελληνικού χρέους.
Όμως, πίσω από αυτή την τυπική εκ πρώτης όψεως αναφορά υπάρχει και κάτι ακόμη ενδιαφέρον: τα 173,5 δισ. της οφειλής της Ελλάδας στον ESM, δηλαδή στην Ευρωζώνη, αντιστοιχούν στο 35% της συνολικής δανειοδοτικής ικανότητας του Μηχανισμού, για όλα και όσα από τα 19 κράτη της Ευρωζώνης τα χρειαστούν. Στην «εγκυκλοπαιδική» υποσημείωση που συνοδεύει κάθε ανακοίνωση του ESM, ο μηχανισμός μας πληροφορεί ότι «ο ESM χρηματοδοτεί τη βοήθειά του με έκδοση ομολόγων και άλλων χρεογράφων. Οι μέτοχοί του είναι τα 19 κράτη μέλη της Ευρωζώνης. Έχει συνολικό εγγεγραμμένο κεφάλαιο ύψους περίπου 700 δισ. ευρώ, το οποίο περιλαμβάνει 80 δισ. καταβεβλημένου κεφαλαίου και 600 δισ. δεσμευμένου καταβλητέου κεφαλαίου. Η μέγιστη δανειοδοτική ικανότητά του είναι 500 δισ.».
Αντικατάσταση ομολόγων, μείωση τόκων
Πώς συντίθενται αυτά τα «εγκυκλοπαιδικά» στοιχεία; Και από πού αντλεί ο κ. Ρέγκλινγκ την αισιοδοξία του ότι η Ελλάδα έχει τη δυνατότητα εντός του 2017 να βγει στις αγορές; Στους παραπάνω αριθμούς περιλαμβάνεται το «μυστικό». Για να μπορέσει ο ESM να καταβάλει και το υπόλοιπο του δανεισμού προς την Ελλάδα, αλλά και για να διατηρήσει τη «μέγιστη δανειοδοτική ικανότητά του», πρέπει και ο ίδιος να δανειστεί, όπως κάνει μέχρι σήμερα. Κι αυτό γιατί τα κράτη μέλη έχουν δεσμευτεί να καλύψουν το μετοχικό του κεφάλαιο σταδιακά, σε βάθος δεκαετίας από τότε που ξεκίνησε τη
λειτουργία του, τον Οκτώβριο του 2012. Με τι είδους εγγυήσεις μπορεί να δανειστεί ο ESM από τις αγορές; Μα, με τα ίδια τα ομόλογα που έχει εκδώσει για να δανείσει την Ελλάδα, την Ισπανία (για την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών της) και σε μικρότερο βαθμό τις άλλες τρεις χώρες που πέρασαν από Μνημόνια. Η αναχρηματοδότηση του χρέους του ίδιου του ESM, εν ολίγοις, θα γίνει με ανακύκλωση των ομολόγων δανεισμού της Ελλάδας. Σ’ αυτόν τον μηχανισμό θα βασιστεί και η μίνι αναδιάρθρωση μέρους του ελληνικού χρέους (το ποσό δεν είναι ακόμη σαφές, αλλά πιθανότατα θα αντιστοιχεί στα ομόλογα του EFSF ύψους περίπου 30 δις. που κατέχουν σήμερα οι ελληνικές τράπεζες), με αντικατάσταση ομολόγων που σήμερα έχουν μια μέση διάρκεια 28,5 έτη και κυμαινόμενο επιτόκιο με νέα τα οποία θα έχουν διάρκεια μέχρι 32,5 έτη και σταθερό επιτόκιο, λίγο πάνω από το 1%. Αυτή η τεχνική λύση – λύση πρώτα απ’ όλα για τον ίδιο τον ESM και δευτερευόντως για την Ελλάδα- αντιστοιχεί στα βραχυπρόθεσμα μέτρα ελάφρυνσης του χρέους που ανέφερε η απόφαση του Eurogroup της 25/5 και αποσκοπεί κυρίως στην ελάφρυνση των τόκων της τετραετίας 2021-2024 (συνολικά 66,6 δισ. ευρώ), αλλά και στη μείωση του επιτοκιακού βάρους της αμέσως προηγούμενης τετραετίας, 2017-2020, κατά την οποία σε σύνολο τοκοχρεολυσίων 55 δισ. αντιστοιχούν τόκοι 26 δισ. ευρώ.
Θα ικανοποιηθούν ΔΝΤ, ΕΚΤ και αγορές;
Φυσικά, προϋποθέσεις αυτής της σιωπηρής μίνι αναδιάρθρωσης είναι, πέραν της ολοκλήρωσης της δεύτερης αξιολόγησης μέχρι τον Δεκέμβριο, να βρει ο ESM επενδυτικά κεφάλαια πρόθυμα να αγοράσουν τα νέα ομόλογα, χωρίς να διακινδυνευτεί η άριστη πιστοληπτική βαθμολογία του Μηχανισμού και… να συμφωνήσει ο Σόιμπλε! Πάντως, μπορεί βάσιμα να υποθέσει κανείς ότι ο Γερμανός επικεφαλής του ESM μάλλον δεν θα αναλάμβανε σχετική πρωτοβουλία αν δεν είχε τη συναίνεση ή την ανοχή της γερμανικής ηγεσίας.
Επομένως, η αισιοδοξία του κ. Ρέγκλινγκ για έξοδο της Ελλάδας στις αγορές κάποια στιγμή εντός του 2017 βασίζεται στην επεξεργασία της «τεχνικής λύσης» που περιγράψαμε – και ουσιαστικά την υπαινίσσεται η ίδια η ανακοίνωση του ESM-. Η λύση αυτή έχει το «πλεονέκτημα» ότι δεν χρειάζεται να ανακοινωθεί πανηγυρικά, ούτε θα υποχρεώσει τη γερμανική και άλλες κυβερνήσεις να πείσουν τα εθνικά τους κοινοβούλια. Είναι όμως άγνωστο αν θα ικανοποιεί τα κριτήρια του ΔΝΤ και της ΕΚΤ που ετοιμάζουν τις «ανεξάρτητες» εκθέσεις βιωσιμότητας του ελληνικού χρέους. Και ακόμη πιο άγνωστο είναι αν θα πείσει τις αγορές, όταν η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ πάρει το πράσινο φως για δοκιμαστική έκδοση νέων ομολόγων. Ως γνωστόν, η κυβέρνηση Σαμαρά πέτυχε στο πρώτο πείραμα, αλλά στραπατσαρίστηκε στο δεύτερο.
