Η συνεδρίαση του Eurogroup της Δευτέρας (11/7) ίσως αποδειχθεί πιο ενδιαφέρουσα από όσο δείχνει η ατζέντα της, η οποία δεν περιλαμβάνει την Ελλάδα. Η αλήθεια είναι ότι στο αρχικό σχέδιο προγράμματος του Β΄ εξαμήνου- που είναι ακόμη αναρτημένο στην επίσημη ιστοσελίδα της Ευρωομάδας- η Ελλάδα ήταν δεύτερο θέμα στην ατζέντα, αλλά το ίδιο ισχύει για όλες τις συνεδριάσεις μέχρι το τέλος του χρόνου. Προφανώς κρίθηκε ότι, αφού η πρώτη αξιολόγηση έχει κλείσει και η υπόλοιπη ατζέντα είναι ήδη πολύ βαριά, οι υπουργοί Οικονομικών της Ευρωζώνης μπορούν να αντέξουν χωρίς Ελλάδα μέχρι την επόμενη συνεδρίαση, στις 9 Σεπτεμβρίου.
Στο τελευταίο Eurogroup του καλοκαιριού, εκτός από το θέμα του Brexit και των επιπτώσεών του στις χρηματοπιστωτικές αγορές, θα εξεταστεί η κατάσταση στην Ιρλανδία και στην Πορτογαλία στο πλαίσιο της εποπτείας που ασκείται μετά την έξοδό τους από τα μνημόνια. Επίσης, η Πορτογαλία και η Ισπανία ελέγχονται για υπερβολικά ελλείμματα βάσει Συμφώνου Σταθερότητας. Η Κομισιόν έχει ήδη ξεκινήσει τη διαδικασία επιβολής προστίμων που προβλέπονται, αλλά η τελική απόφαση είναι πολιτική και η Κομισιόν μάλλον πρόθυμα θα αποδεχθεί ένα σήμα να αναστείλει την τελετουργία της «τιμωρίας».
Τα success stories στο εδώλιο
Οι 3 υπό εξέταση χώρες είναι αυτές που, μαζί με την Κύπρο, περιφέρονταν μέχρι πριν λίγους μήνες ως «ιστορίες επιτυχίας» για το πόσο καλό κάνουν τα μνημόνια στις οικονομίες. Τόσο η Κομισιόν όσο και η γερμανική ηγεσία και το ΔΝΤ τις χρησιμοποιούσαν ως την απάντηση στο ελληνικό αντι-παράδειγμα.
Αυτό το σκηνικό έχει καταρρεύσει, για διαφορετικούς λόγους σε κάθε χώρα. Η Ιρλανδία είναι η πιο εκτεθειμένη στις επιπτώσεις του Brexit, όχι μόνο λόγω της βαθιάς οικονομικής διασύνδεσης με τη Βρετανία, αλλά και γιατί τα διαφοροποιημένα αποτελέσματα του βρετανικού δημοψηφίσματος έχουν ανοίξει και μια ζωηρή συζήτηση ενοποίησης με τη Β. Ιρλανδία.
Στην Πορτογαλία δοκιμάζεται η πολιτική αντοχή της κυβέρνησης των σοσιαλιστών με τη στήριξη της Αριστεράς που βασίζεται στην υπόσχεση αντιστροφής της λιτότητας, η οποία αποδεικνύεται αδύνατη χωρίς να παραβιαστούν τα σχιζοειδή όρια για τα ελλείμματα, ενώ ανάλογο πρόβλημα πολιτικής ισορροπίας αντιμετωπίζει η Ισπανία, έπειτα από δυο εκλογικές αναμετρήσεις που συντηρούν την αβεβαιότητα.
Η Ιταλία δεν βρίσκεται ρητά στην ατζέντα του Eurogroup, αλλά όλοι αναγνωρίζουν ότι οι ιταλικές τράπεζες που κάθονται σε βουνό κόκκινων δανείων ύψους 320 δισ. ευρώ είναι ο μεγάλος συστημικός κίνδυνος της Ευρωζώνης. Αν εφαρμοστεί η Οδηγία για το bail in (=συμμετοχή μετόχων, ομολογιούχων και καταθετών στη διάσωση μιας τράπεζας) που ισχύει για πρώτη φορά φέτος, είναι δύσκολο να αποφευχθεί ένα bank run ακόμη κι εκτός Ιταλίας.
Αν υπάρξει συμβιβασμός στο σχέδιο Ρέντσι για κάποιας μορφής κρατική ενίσχυση, απλώς θα σημάνει το ξήλωμα του bail in. Σε κάθε περίπτωση, ο όποιος χειρισμός είναι απίθανο να μην έχει και πολιτική επίδραση, ενόψει και του δημοψηφίσματος του Φθινοπώρου στην Ιταλία.
Η Γαλλία και η… απροσδόκητη Σλοβενία
Αν υποθέσουμε ότι τα προβλήματα της τετράδας του ευρωπαϊκού Νότου είναι γνωστά, μήπως η υπόλοιπη Ευρωζώνη είναι μια όαση ισορροπίας; Η Γαλλία, τυπικά, θα έπρεπε κι αυτή να ελέγχεται για υπερβολικό έλλειμμα, και η Κομισιόν εγκαλείται κατά καιρούς από τον Σόιμπλε για διακριτική μεταχείριση της κυβέρνησης Ολάντ. Και δεν είναι βέβαιο ότι στο Eurogroup της Δευτέρας θα αποφύγει τον πειρασμό να απαιτήσει «εφαρμογή των κανόνων» και για τη Γαλλία.
Η Αυστρία έχει γίνει και πάλι πολιτικό πρόβλημα ενόψει της επανάληψης του δεύτερου γύρου των προεδρικών εκλογών τον Οκτώβριο, που δίνει δεύτερη ευκαιρία στον ακροδεξιό υποψήφιο. Το περιστατικό της διένεξης μεταξύ της ηγεσίας της ΕΚΤ και των σλοβενικών αρχών, για την «εισβολή» των τελευταίων σε γραφεία της σλοβενικής κεντρικής τράπεζας στη Λουμπλιάνα, που η Φρανκφούρτη θεωρεί «επικράτειά» της για τις ανάγκες αστυνομικής-δικαστικής έρευνας, θίγει ευαίσθητα ζητήματα κρατικής κυριαρχίας. Και αποκαλύπτει με δυσάρεστο τρόπο τι σημαίνει η «ανεξαρτησία», η νομική ασυλία και η παντελής έλλειψη λογοδοσίας -ακόμη και στις δικαστικές αρχές!- της ΕΚΤ.
Αλλά ο «καρκίνος» που πλήττει την Ευρωζώνη δεν περιορίζεται πια στους συνήθεις υπόπτους. Οι αγορές έχουν εστιάσει εδώ και καιρό στη Φινλανδία και ο πάντα πρόθυμος να υποδεικνύει exit Γερμανός οικονομολόγος Χανς Βέρνερ Ζιν επεσήμανε ότι το FIexit είναι δελεαστικό για τη χώρα που έχει πληγεί από την κατάρρευση της Nokia, αλλά και την αντιρωσική υστερία της ευρωπαϊκής (και της ΝΑΤΟϊκής) ηγεσίας (που έφερε και τις ρωσικές αντι-κυρώσεις).
Η τοξική Deutsche Bank…
Μα βάση τα παραπάνω, δέκα από τις 19 χώρες της Ευρωζώνης αποτελούν μικρές ή μεγάλες «μαύρες τρύπες» της, για λόγους οικονομικούς ή πολιτικούς. Υπάρχει και μια ενδέκατη μαύρη τρύπα που δεν είναι χώρα, αλλά συναγωνίζεται το ΑΕΠ αρκετών χωρών της Ευρωζώνης.
Είναι η Deutsche Bank που χαρακτηρίζεται από το ΔΝΤ ως η πιο επικίνδυνη τράπεζα στον κόσμο, λόγω της τεράστιας έκθεσής της στα τοξικά παράγωγα που γέννησαν τη χρηματοπιστωτική κρίση του 2007-2008. Η γερμανική ηγεσία έχει επιβάλει σιγή ασυρμάτου για την «εθνική πρωταθλήτριά» της στα επίσημα θεσμικά όργανα της Ε.Ε. και της Ευρωζώνης, αλλά οι αγορές έχουν κάνει προ πολλού εκκωφαντικό «ξεφώνημα» της μετοχής της.
Η Deutsche Bank είναι ο πραγματικός λόγος που η γερμανική ηγεσία φρενάρει όσο μπορεί την υπόθεση της τραπεζικής ένωσης και του ευρωπαϊκού ταμείου εγγύησης καταθέσεων. Κατάρρευση της Deutsche Bank θα σήμαινε όλεθρο για τη γερμανική οικονομική ηγεμονία.
…και τα γερμανικά πλεονάσματα
Οι 11 μαύρες τρύπες της Ευρωζώνης οδηγούν στα όριά του το θεσμικό οπλοστάσιο τιμωρητικών κανόνων του Συμφώνου Σταθερότητας και των παρελκόμενών του. Κάθε προσπάθεια αυστηρούς και πλήρους τήρησης, στην πραγματικότητα ενεργοποιεί ένα ντόμινο παρενεργειών. Αν εφαρμοστούν οι νέοι κανόνες διάσωσης στις ιταλικές τράπεζες, τι θα συμβεί όταν χρειαστεί να εφαρμοστούν στις γερμανικές; Κι αν η Κομισιόν επιβάλλει κυρώσεις για τα ελλείμματα στην Πορτογαλία και την Ισπανία, τι θα συμβεί αν ενεργοποιήσει και τους άλλους κανόνες μακροοικονομικών ανισορροπιών που μακρόχρονα παραβιάζει η Γερμανία με τα υπερβολικά εμπορικά της πλεονάσματα, που προς το παρόν μένουν στον πάγο;
Διότι, η πραγματικότητα είναι ότι πίσω από τις 11 μαύρες τρύπες της Ευρωζώνης υπάρχει η τεράστια λευκή τρύπα των γερμανικών πλεονασμάτων. Αποτελεί τελικά τον βασικό λόγο ύπαρξης του δημοσιονομικού ζουρλομανδύα της λιτότητας, αλλά και την αληθινή αιτία ενδεχόμενης διάλυσής της.
