Οι ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ στέλνουν ένα μήνυμα που υπερβαίνει τα αμερικανικά σύνορα: η πολιτική κυριαρχία του Ντόναλντ Τραμπ δεν είναι ανεξάντλητη και η κοινωνική δυσαρέσκεια μπορεί να ανατρέψει ακόμη και ισχυρούς εκλογικούς συσχετισμούς. Για την Ευρώπη και την Ελλάδα, ωστόσο, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι ποιος κέρδισε ή έχασε στην Ουάσιγκτον, αλλά πώς μεταβάλλονται οι όροι της διατλαντικής σχέσης.
Η υποχώρηση των Ρεπουμπλικανών σε κρίσιμες πολιτείες, η απομάκρυνση ισπανόφωνων ψηφοφόρων και η ενίσχυση των Δημοκρατικών σε κοινωνικές ομάδες που είχαν στηρίξει τον Τραμπ δείχνουν ότι η οικονομία, το κόστος ζωής και η αμφισβήτηση κυβερνητικών επιλογών επανακαθορίζουν το πολιτικό τοπίο. Η αμερικανική κοινωνία δεν προσφέρει λευκή επιταγή στον πρόεδρό της.
Τι σημαίνει το αποτέλεσμα για την Ευρώπη
Αυτό, όμως, δεν συνεπάγεται αυτομάτως επιστροφή στην παραδοσιακή αμερικανική εξωτερική πολιτική. Ακόμη και εάν οι Δημοκρατικοί ενισχύσουν τη θέση τους στο Κογκρέσο, ο Τραμπ θα εξακολουθήσει να καθορίζει βασικές επιλογές στην εξωτερική πολιτική, στην εμπορική αντιπαράθεση και στη διεθνή ασφάλεια.
Για την Ευρώπη, το αποτέλεσμα αποτελεί περισσότερο προειδοποίηση παρά ανακούφιση. Η ανάγκη στρατηγικής αυτονομίας, ενίσχυσης της ευρωπαϊκής άμυνας και περιορισμού των οικονομικών εξαρτήσεων από τις ΗΠΑ παραμένει επιτακτική. Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν μπορεί να οργανώνει το μέλλον της με βάση τις εναλλαγές της αμερικανικής πολιτικής συγκυρίας.
Οι προκλήσεις για την Ελλάδα
Για την Ελλάδα, οι προκλήσεις είναι ακόμη πιο συγκεκριμένες. Η Αθήνα έχει επενδύσει στη στρατηγική συνεργασία με την Ουάσιγκτον, αλλά οφείλει να διασφαλίσει ότι οι ελληνοαμερικανικές σχέσεις διατηρούν διακομματικό χαρακτήρα. Παράλληλα, οι εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο, οι ελληνοτουρκικές σχέσεις και η αστάθεια στη Μέση Ανατολή καθιστούν αναγκαία μια εξωτερική πολιτική που δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τις αμερικανικές προτεραιότητες.
Η Ελλάδα χρειάζεται ισχυρότερη ευρωπαϊκή παρουσία, ενεργότερο ρόλο στη διαμόρφωση κοινής αμυντικής πολιτικής και μεγαλύτερη διπλωματική ευελιξία.
Το μήνυμα της κάλπης
Υπάρχει, τέλος, μια βαθύτερη πολιτική διάσταση. Η αμερικανική κάλπη υπενθυμίζει ότι η ακρίβεια, η ανασφάλεια και η απόσταση μεταξύ κυβερνητικής ρητορικής και καθημερινής εμπειρίας μπορούν να αποδειχθούν ισχυρότερες από την πολιτική πόλωση.
