Αποκαλυπτικό ρεπορτάζ του BBC φέρνει στο φως της δημοσιότητας άκρως απόρρητα εσωτερικά έγγραφα της Shell, τα οποία αποδεικνύουν ότι ο πετρελαϊκός κολοσσός γνώριζε επί χρόνια για την εκτεταμένη μόλυνση που προκαλούσε ο κεντρικός αγωγός της στη Νιγηρία, αλλά επέλεξε να συνεχίσει τη λειτουργία του για να μη χαθούν τα κέρδη.
Τα αρχεία, που περιλαμβάνουν μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου και παρουσιάσεις, αποκαλύπτουν ότι ένα ανώτερο στέλεχος της εταιρείας είχε προειδοποιήσει ήδη από το 2008 για τους κινδύνους από τη συνεχιζόμενη άντληση εκατομμυρίων βαρελιών ακατέργαστου καυσίμου μέσω ενός από τους κύριους αγωγούς της στο νότιο Δέλτα του Νίγηρα, ενώ αυτός ήταν εκτεθειμένος σε μαζικές, καταστροφικές, ανεξέλεγκτες κλοπές και αστοχίες υποδομής.
Δεκαετίες διαρροών έχουν αφήσει το τοπίο βαθιά κατεστραμμένο, με τους υγροβιότοπους να καλύπτονται όλο και περισσότερο από αργό πετρέλαιο και μολυσμένα ιζήματα.
Τα έγγραφα, που επικαλείται το BBC, παρουσιάστηκαν στο πλαίσιο δικαστικής μάχης στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπου τοπικές κοινότητες –όπως η κοινότητα Μπίλε– διεκδικούν 1 δισεκατομμύριο δολάρια για την καταστροφή της υγείας και του περιβάλλοντός τους.
Οι κάτοικοι ζητούν να θεωρηθεί η Shell υπεύθυνη για τη ρύπανση που προκλήθηκε από περισσότερες από 100 διαρροές λόγω κλοπής και παράνομης διύλισης μεταξύ 2011 και 2013, οι οποίες έπληξαν την υγεία, το περιβάλλον και τα μέσα διαβίωσής τους.
Ο αγωγός Nembe Creek Trunk Line, μήκους 96,5 χιλιομέτρων, εκτείνεται κοντά στην παραποτάμια κοινότητα Μπίλε, η οποία αποτελείται από 45 νησιά, συνδέοντας χερσαίες πετρελαιοπηγές με μια παράκτια εγκατάσταση επεξεργασίας για εξαγωγές.
Η υποδομή αυτή, την οποία η Shell πούλησε πέρυσι, ήταν μία από τις μεγαλύτερες, ακριβότερες και τελικά πιο προβληματικές στη Νιγηρία. Είχε τη δυνατότητα να μεταφέρει έως και 150.000 βαρέλια την ημέρα, αλλά παρουσίαζε συνεχώς διαρροές, ενώ παράλληλα αποτελούσε στόχο παράνομων δικτύων κλοπής.
Στα δικαστικά έγγραφα, η εταιρεία υποστηρίζει ότι η μεγαλύτερη ζημιά προκλήθηκε από σαμποτάζ, κλοπές μεγάλης κλίμακας και δεκάδες παράνομα διυλιστήρια, ενώ τονίζει πως η νιγηριανή θυγατρική της επένδυσε σημαντικά ποσά για τη μείωση των κινδύνων.
Ωστόσο, στην κοινότητα Μπίλε, οι κάτοικοι περιγράφουν πώς οι κάποτε πλούσιοι ψαρότοποι έγιναν τοξικοί. Ο 64χρονος ψαράς Μπαλαφάμα Αουγκούστους Μπρους, που συμμετέχει στην αγωγή, ανέφερε ότι πριν από τις διαρροές έπιανε σαρδέλες, γατόψαρα και στρείδια, ενώ τώρα τα περισσότερα είδη έχουν εξαφανιστεί ή εμφανίζονται παραμορφωμένα, με αποτέλεσμα ο ίδιος να οδηγηθεί στη φτώχεια.
Οι κοινότητες διεκδικούν 1 δισεκατομμύριο δολάρια, εκ των οποίων 250 εκατομμύρια ως αποζημίωση και 750 εκατομμύρια για την αποκατάσταση του περιβάλλοντος. Σύμφωνα με τον ΟΗΕ, από το 1958 έχουν διαρρεύσει τουλάχιστον 13 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου σε 7.000 περιστατικά στη Νιγηρία, με την παράνομη άντληση και τη δράση ένοπλων πολιτοφυλακών να αποτελούν διαχρονικά προβλήματα ασφαλείας στην περιοχή.
