Η αποτελεσματικότητα της προστασίας των θαλάσσιων περιοχών της Ευρωπαϊκής Ένωσης βρίσκεται στο επίκεντρο ελέγχου του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου (ΕΕΣ), με τα συμπεράσματα να αναμένονται το δεύτερο εξάμηνο του 2026. Η υπόθεση αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την Ελλάδα, μια χώρα με περισσότερα από 13.000 χιλιόμετρα ακτογραμμής, χιλιάδες νησιά και ισχυρή εξάρτηση από τη θάλασσα για τον τουρισμό, την αλιεία, τις μεταφορές και την τοπική οικονομία.
Οι θάλασσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης καλύπτουν περίπου 5 εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα, έκταση μεγαλύτερη από τη συνολική χερσαία επιφάνειά της, ενώ σχεδόν τέσσερις στους δέκα Ευρωπαίους ζουν σε απόσταση μικρότερη των 50 χιλιομέτρων από τις ακτές. Στη Μεσόγειο, όπου ανήκει και η Ελλάδα, τα θαλάσσια οικοσυστήματα αποτελούν κρίσιμο παράγοντα για την οικονομική ανάπτυξη, την επισιτιστική ασφάλεια και την προστασία από τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι ευρωπαϊκές θάλασσες δέχονται ολοένα και μεγαλύτερες πιέσεις από τη ρύπανση, την υπεραλίευση, την παράνομη αλιευτική δραστηριότητα και την κλιματική αλλαγή. Οι επιπτώσεις είναι ήδη ορατές, καθώς σημαντικό μέρος των θαλάσσιων ειδών και οικοτόπων εμφανίζει δυσμενή κατάσταση διατήρησης.
Το ζήτημα αφορά άμεσα την Ελλάδα, καθώς η υγεία των θαλάσσιων οικοσυστημάτων συνδέεται με βασικούς πυλώνες της ελληνικής οικονομίας. Ο τουρισμός, που στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στις παραλίες και το φυσικό περιβάλλον των νησιών, η αλιεία αλλά και οι θαλάσσιες μεταφορές εξαρτώνται από την προστασία και τη βιώσιμη διαχείριση των θαλάσσιων πόρων. Παράλληλα, η Μεσόγειος θεωρείται μία από τις περιοχές που επηρεάζονται περισσότερο από την άνοδο της θερμοκρασίας και τις συνέπειες της κλιματικής κρίσης.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει θέσει ως στόχο να προστατεύσει και να διαχειρίζεται αποτελεσματικά τουλάχιστον το 30% των θαλάσσιων περιοχών της έως το 2030, μέσω της δημιουργίας και ενίσχυσης Προστατευόμενων Θαλάσσιων Περιοχών. Ωστόσο, παρά τη σημαντική πρόοδο των τελευταίων ετών, η κάλυψη των ευρωπαϊκών θαλασσών από τέτοιες ζώνες ανέρχεται σήμερα στο 13,7%, ποσοστό που απέχει σημαντικά από τον τελικό στόχο.
Ο έλεγχος του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου εξετάζει κατά πόσο οι πολιτικές της ΕΕ και των κρατών-μελών σχεδιάστηκαν και εφαρμόστηκαν αποτελεσματικά την περίοδο 2021-2025. Παράλληλα, αξιολογείται αν οι τοπικές κοινωνίες και οι επαγγελματικοί φορείς συμμετείχαν ουσιαστικά στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων και αν δημιουργούνται νέες οικονομικές ευκαιρίες που μπορούν να συνδυάσουν την περιβαλλοντική προστασία με τη βιώσιμη ανάπτυξη. των παράκτιων και νησιωτικών περιοχών.
