Με τα σχέδια για τις ειρηνευτικές συνομιλίες ΗΠΑ-Ιράν να εκτροχιάζονται, τουλάχιστον προς το παρόν, η Τεχεράνη και η Ουάσιγκτον βυθίζονται σε μια αμήχανη κατάσταση μεταξύ ειρήνης και πολέμου, ελπίζοντας η καθεμία να αντέξει περισσότερο από την άλλη σε μια αντιπαράθεση με σοβαρές συνέπειες για την παγκόσμια οικονομία.
Ιρανοί αξιωματούχοι εμφανίζονται βέβαιοι ότι μπορούν να αντέξουν την οικονομική ζημία περισσότερο από την κυβέρνηση Τραμπ, λένε αναλυτές. Ωστόσο, εξακολουθούν να ανησυχούν ότι χωρίς τη δυναμική των διαπραγματεύσεων θα παραμείνουν εγκλωβισμένοι υπό τη διαρκή απειλή αμερικανικών ή ισραηλινών επιθέσεων.
«Αυτό που συμβαίνει μοιάζει με αυτό που είχαμε στο τέλος του πολέμου των 12 ημερών, δηλαδή το τέλος του πολέμου, αλλά χωρίς καμία μονιμότητα», δήλωσε ο Σασάν Καρίμι, αντιπρόεδρος σε προηγούμενη ιρανική κυβέρνηση και πολιτικός επιστήμονας στο Πανεπιστήμιο της Τεχεράνης, αναφερόμενος στον πόλεμο Ισραήλ-Ιράν τον περασμένο Ιούνιο.
Το Σαββατοκύριακο, άρθρο που δημοσιεύθηκε στη γνωστή συντηρητική εφημερίδα Khorasan και αναδημοσιεύθηκε από πολλά ιρανικά μέσα περιέγραφε τη σημερινή συγκυρία ως «στρατηγικά αβέβαιη» και μάλιστα με σημαντικούς κινδύνους.
«Και οι δύο πλευρές έχουν απομακρυνθεί από το κόστος ενός πολέμου πλήρους κλίμακας, αλλά δεν έχουν ξεπεράσει τη λογική της ισχύος και της πίεσης», ανέφερε. Αυτό «ενδέχεται να είναι ακόμη πιο επικίνδυνο από έναν βραχυπρόθεσμο πόλεμο».
Οι διστακτικές προσπάθειες επανεκκίνησης των συνομιλιών για κατάπαυση του πυρός, με τη μεσολάβηση του Πακιστάν, αντανακλούν τη δυναμική που διαμορφώθηκε μετά τους αμερικανοϊσραηλινούς βομβαρδισμούς, που έληξαν με εκεχειρία νωρίτερα αυτόν τον μήνα. Και οι δύο πλευρές υποστήριξαν ότι βγήκαν με το πάνω χέρι. Ο Τραμπ φαίνεται επίσης να πιστεύει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν να αντέξουν περισσότερο από το Ιράν τις οικονομικές απώλειες του πολέμου και των παράλληλων αποκλεισμών στα Στενά του Ορμούζ.
Το αποτέλεσμα είναι ότι καμία πλευρά δεν είναι πρόθυμη να κάνει παραχωρήσεις που θα επέτρεπαν την πρόοδο των συνομιλιών.
Το Σάββατο ο Τραμπ ακύρωσε την αποστολή των Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ στην πακιστανική πρωτεύουσα για τον δεύτερο γύρο συνομιλιών εκεχειρίας, δηλώνοντας ότι οι Ιρανοί θα σπαταλούσαν τον χρόνο των διαπραγματευτών.Οι ανώτατοι Ιρανοί αξιωματούχοι επιμένουν εξάλλου ότι δεν θα συμμετάσχουν σε άμεσες διαπραγματεύσεις έως ότου ο Τραμπ άρει τον αμερικανικό ναυτικό αποκλεισμό που επέβαλε σε ιρανικά λιμάνια μετά τη συμφωνία εκεχειρίας.
Ο ιρανός ΥΠΕΞ Αμπάς Αραγτσί, μετέβη το Σάββατο σε συναντήσεις στο Ομάν μετά την επίσκεψή του στο Πακιστάν μία ημέρα νωρίτερα. Σύμφωνα με τα ιρανικά κρατικά μέσα, πρόκειται να ταξιδέψει στη Ρωσία αργότερα μέσα στην εβδομάδα, αφού πραγματοποιήσει μια δεύτερη συνάντηση με ομολόγους του στο Πακιστάν.
Πέρα από το Ισλαμαμπάντ, που θα φιλοξενούσε έναν μελλοντικό γύρο συνομιλιών, οι Ιρανοί θεωρούν κρίσιμο τον συντονισμό τους με το κράτος του Περσικού Κόλπου, το Ομάν - τη χώρα που επίσης βρίσκεται κατά μήκος των στρατηγικής σημασίας Στενών του Ορμούζ - για την επίτευξη μιας συμφωνίας.
Ο Καρίμι κάλεσε την τρέχουσα ηγεσία του Ιράν να αξιοποιήσει τη στιγμή ώστε να παρουσιάσει ένα πλήρες πλαίσιο συμφωνίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες - από τις ιρανικές παραχωρήσεις έως τα τελικά αιτήματα και ένα όραμα για περιφερειακό σύμφωνο ειρήνης.
Ωστόσο, στο Ιράν «η διατήρηση της υφιστάμενης κατάστασης είναι σήμερα ο πιο συντηρητικός τρόπος πολιτικής συμπεριφοράς», προειδοποίησε, «διότι κάθε αλλαγή δημιουργεί τον κίνδυνο να αποδοθούν ευθύνες στο μέλλον» εάν το σχέδιο αποτύχει.
Το Ιράν εξακολουθεί επίσης να πιστεύει ότι, από οικονομικής άποψης, «μπορεί να περιμένει να εξαντληθεί ο Τραμπ, τουλάχιστον σε ορίζοντα μερικών εβδομάδων, κάθως στην πραγματικότητα οι διαταραχές στα στενά είναι πιο δαπανηρές για τον Τραμπ απ’ ό,τι για τους Ιρανούς», δήλωσε ο Εσφαντιάρ Μπατμανγκελίντζ, διευθύνων σύμβουλος του ερευνητικού οργανισμού Bourse & Bazaar Foundation με έδρα το Λονδίνο.
Ωστόσο, η ιρανική οικονομία αντιμετωπίζει ήδη σοβαρή κρίση. Αναφορές για απολύσεις εξαπλώνονται σε ολόκληρη τη χώρα, η οποία πλήττεται από τις ελλείψεις στην παραγωγή πετροχημικών προϊόντων και φαρμάκων.
Η σημαντικότερη οικονομική εφημερίδα του Ιράν, Donya-e-Eghtesad, προέβλεψε ότι ο ετήσιος πληθωρισμός θα μπορούσε να φτάσει το 49% «στην πιο αισιόδοξη περίπτωση» επίτευξης συμφωνίας. Μια κατάσταση «μεταξύ ειρήνης και πολέμου», προειδοποίησε, θα μπορούσε να ωθήσει τον πληθωρισμό κοντά στο 70% τους επόμενους μήνες, ενώ επιστροφή στον πόλεμο ενδέχεται να προκαλέσει υπερπληθωρισμό άνω του 120%.
Παρ’ όλα αυτά, ορισμένοι οικονομολόγοι εκτιμούν ότι η αυταρχική ηγεσία του Ιράν μπορεί να επιβιώσει της τρέχουσας οικονομικής κρίσης για τρεις έως έξι μήνες.
Αντίθετα, σύμφωνα με τον Μπατμανγκελίντζ, οι διαταραχές στην παραγωγή πετρελαίου και στις εξαγωγές, όπως τα λιπάσματα, θα μπορούσαν μέσα σε λίγες εβδομάδες να προκαλέσουν βαθύτερους οικονομικούς κραδασμούς στην παγκόσμια οικονομία, οι οποίοι ίσως ωθήσουν τον Ντόναλντ Τραμπ να προωθήσει τις συνομιλίες.
Ωστόσο, ακόμη κι αν το Ιράν μπορέσει οικονομικά να αντέξει το σημερινό αδιέξοδο, το στρατηγικό του δίλημμα παραμένει: «Η σημερινή συνθήκη χωρίς συμφωνία και χωρίς πόλεμο αφήνει τους Ιρανούς ευάλωτους».
Πηγή: New York Times
