Οι δύο πόλεμοι που εξελίσσονται στο κατώφλι της Ευρώπης σκίασαν την 12ωρη Σύνοδο των ηγετών της ΕΕ, οι οποίοι - για διάφορους λόγους - δεν έδειξαν ικανοί για ουσιαστική δράση.
Σπάνια είναι τόσο εμφανής η αδυναμία του μπλοκ να αναλάβει ηγετικό ρόλο στις διεθνείς υποθέσεις. Ο Φρίντριχ Μερτς της Γερμανίας, ο Εμανουέλ Μακρόν της Γαλλίας και η Τζόρτζια Μελόνι της Ιταλίας - επικεφαλής τριών από τις 10 μεγαλύτερες οικονομίες στον κόσμο - με παρόντες τους άλλους 24 ηγέτες της ΕΕ, το μόνο που κατάφεραν ήταν να... κοιτάζουν αλλού και να διαφωνούν μεταξύ τους, ενώ που συνεχίζονταν οι βομβαρδισμοί, οι εκτοξεύσεις πυραύλων και οι σκοτωμοί.
«Σε αυτές τις πολύ ταραγμένες στιγμές που ζούμε, είναι καθοριστικό, περισσότερο από ποτέ, να διαφυλαχθεί η διεθνής τάξη που βασίζεται σε κανόνες», δήλωσε στους δημοσιογράφους ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, ο οποίος προήδρευσε της συνάντησης στις Βρυξέλλες. «Η εναλλακτική είναι το χάος. Ο πόλεμος στην Ουκρανία. Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή».
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Ενώ η Τεχεράνη χτυπούσε τους γείτονές της, διαταράσσοντας τις ενεργειακές προμήθειες της Ευρώπης, το Κίεβο επιτιθόταν σε ρωσικά εργοστάσια που επισκεύαζαν στρατιωτικά αεροσκάφη, ο Ντόναλντ Τραμπ στην Ουάσινγκτον αστειευόταν για την επίθεση στο Περλ Χάρμπορ μαζί με την Ιάπωνα πρωθυπουργό και οι Ευρωπαίοι ηγέτες μιλούσαν για... μικρορυθμίσεις στο Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών Ρύπων (ETS). Το ζήτημα αυτό δεν είναι εντελώς άσχετο με το παγκόσμιο ενεργειακό σοκ, ωστόσο δεν αποτελεί και θέμα... επίδειξης γεωπολιτικής ισχύς για την ήπειρο, σχολιάζει το Politico.
Στο θέμα του Ιράν, οι ηγέτες διαπίστωσαν ότι είχαν ελάχιστη επιρροή ή βούληση για ουσιαστική παρέμβαση. Στο θέμα της Ουκρανίας, περισσότερα από τέσσερα χρόνια μετά την πλήρους κλίμακας εισβολή της Ρωσίας - μια σύγκρουση όπου διαθέτουν και επιρροή και βούληση - δεν κατάφεραν να ξεπεράσουν τις εσωτερικές διαφωνίες ώστε να εγκρίνουν την αποστολή 90 δισεκατομμυρίων ευρώ στο Κίεβο.
«Δεν υπήρχε διάθεση να εμπλακούν ουσιαστικά» όσον αφορά τη σύγκρουση με το Ιράν, δήλωσε στο Politico ανώτερος Ευρωπαίος κυβερνητικός αξιωματούχος.
Ο Γερμανός καγκελάριος, Φ. Μερτς, μάλιστα, παραπονέθηκε ότι η εστίαση στο Ιράν αποσπά την προσοχή από μέτρα για την ενίσχυση της επιβραδυνόμενης ευρωπαϊκής οικονομίας.
Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή δεν αγνοήθηκε πλήρως.
Εγινε συζήτηση για την αποστολή γαλλικών πολεμικών πλοίων για την προστασία των Στενών του Ορμού. «Έχουμε ξεκινήσει μια διερευνητική διαδικασία και θα δούμε τις επόμενες ημέρες αν έχει πιθανότητες επιτυχίας», δήλωσε ο Μακρόν.
Ωστόσο, στο τελικό κείμενο συμπερασμάτων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου δεν υπάρχει δέσμευση για νέα αποστολή - μόνο ενίσχυση των υφιστάμενων ναυτικών επιχειρήσεων της ΕΕ στην περιοχή.
Το θλιβερό συμπέρασμα
Στο τέλος των συνομιλιών, οι ηγέτες της ΕΕ κατέληξαν σε ένα αποθαρρυντικό συμπέρασμα: η Ευρώπη έχει μικρή ισχύ ή διάθεση να διαμορφώσει τις εξελίξεις.
«Η Μέση Ανατολή μας επηρεάζει πολύ - αλλά είμαστε παίκτης σε αυτό το παιχνίδι;» διερωτήθηκε αξιωματούχος της ΕΕ που συμμετείχε στις συζητήσεις. «Προσπαθούν να βρουν θέση σε αυτήν τη συζήτηση και έχουμε πολλές δηλώσεις και θέσεις, αλλά υπάρχει ρόλος για τους Ευρωπαίους στην επίλυση αυτής της διαδικασίας;»
Προφανώς όχι, σύμφωνα με την επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Κάγια Κάλας, η οποία προειδοποίησε τους ηγέτες ότι «η έναρξη ενός πολέμου είναι σαν μια ερωτική σχέση - είναι εύκολο να μπεις και δύσκολο να βγεις», σύμφωνα με δύο διπλωμάτες που ενημερώθηκαν για τα σχόλιά της.
Μετάφραση: Αυτός δεν είναι πόλεμος της Ευρώπης - και δεν πρόκειται να γίνει.
Η ΕΕ περιορίστηκε στο να κάνει «αυτό που κάνουμε πάντα», όπως είπε αξιωματούχος της, δηλαδή να γράφει «ωραίες δηλώσεις».
Φλεγόμενα κοιτάσματα αερίου
Η Ευρώπη είχε ήδη εξοργίσει τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, όταν δεν υπήρξε ανταπόκριση στο κάλεσμά του να σταλούν ευρωπαϊκά πολεμικά πλοία στα Στενά του Ορμούζ.
Τα τελικά συμπεράσματα της συνόδου γίνεται λόγος για «αποκλιμάκωση» και «αυτοσυγκράτηση», χωρίς να προτείνεται συγκεκριμένη δράση.
Αυτό συνέβη παρά το γεγονός ότι το Κατάρ - που δέχτηκε ιρανική επίθεση - προειδοποίησε την Πέμπτη ότι δεν θα μπορέσει να τηρήσει τα συμβόλαιά του με το Βέλγιο και την Ιταλία, καθώς έχει τεθεί εκτός λειτουργίας σχεδόν το ένα πέμπτο της εξαγωγικής του ικανότητας σε LNG.
Ωστόσο, αντί να αντιμετωπίσουν κατά μέτωπο το ταχέως διευρυνόμενο ενεργειακό σοκ, οι ηγέτες της Ευρώπης πέρασαν ώρες συζητώντας την κλιματική πολιτική της Ένωσης, συμπεριλαμβανομένου του ETS (Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών της ΕΕ), το οποίο μια ομάδα χωρών επιθυμεί να μεταρρυθμίσει.
«Το να λέμε ότι το ETS είναι το μεγαλύτερο ζήτημα όταν καίγονται κοιτάσματα αερίου είναι κάπως παράξενο», δήλωσε αξιωματούχος της ΕΕ.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δήλωσε ότι οι συνέπειες του πολέμου εκτείνονται πολύ πέρα από τη Μέση Ανατολή, προσθέτοντας ότι η πιο «άμεση επίδρασή του» αφορά την προσφορά και τις τιμές ενέργειας. Ανακοίνωσε ένα πακέτο έκτακτων μέτρων για τη μείωση του κόστους - από μείωση φόρων έως ενίσχυση επενδύσεων στο ETS.
«Απλώς τρελό»
Αν μη τι άλλο, η σύνοδος ανέδειξε τα σημεία όπου οι πόλεμοι στο Ιράν και την Ουκρανία τέμνονται.
Ο Ούγγρος πρωθυπουργός Βίκτορ Όρμπαν καταφέρθηκε κατά της ευρωπαϊκής προσέγγισης στην εξελισσόμενη ενεργειακή κρίση.
«Η συμπεριφορά και η στρατηγική που έχουν εδώ οι Ευρωπαίοι είναι απλώς τρελή», είπε, προσθέτοντας ότι η ΕΕ πρέπει να αγοράζει ρωσικό πετρέλαιο για να «επιβιώσει».
Ο Όρμπαν μπλόκαρε δάνειο 90 δισεκατομμυρίων ευρώ της ΕΕ προς το Κίεβο λόγω διαφωνίας σχετικά με έναν κατεστραμμένο αγωγό που μεταφέρει ρωσικό πετρέλαιο μέσω Ουκρανίας προς την Ουγγαρία και άλλες χώρες της Κεντρικής Ευρώπης.
Για τον λόγο αυτό, το μπλοκ δεν κατάφερε να προσφέρει κάτι περισσότερο από διαβεβαιώσεις ούτε για τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Ο Όρμπαν παρέμεινε αμετακίνητος χθες Πέμπτη και μάλιστα κέρδισε τη συμπάθεια της Μελόνι, η οποία είπε ότι κατανοεί τη θέση του.
Καθώς η ένταση στην αίθουσα κορυφωνόταν, πολλοί ηγέτες άσκησαν έντονη κριτική στον Ούγγρο πρωθυπουργό, σύμφωνα με τον Σουηδό πρωθυπουργό Ουλφ Κρίστερσον.
«Δεν έχω ξανακούσει ποτέ τόσο σκληρή κριτική», δήλωσε στους δημοσιογράφους κατά τη διάρκεια διαλείμματος.
Ο Μερτς συμφώνησε ότι οι ηγέτες ήταν «βαθιά δυσαρεστημένοι» με τον Όρμπαν. «Είμαι απόλυτα πεπεισμένος ότι αυτό θα αφήσει μόνιμο αποτύπωμα», τόνισε.
Ωστόσο, η πίεση από τους ομολόγους του δεν κατάφερε να μεταπείσει τον Όρμπαν και το ζήτημα του δανείου της ΕΕ μεταφέρεται σε επόμενη σύνοδο τον επόμενο μήνα - μέχρι τότε η Ουγγαρία μπορεί να έχει νέο ηγέτη ή έναν παλιό που δεν θα είναι απελπισμένος για ψήφους.
Τόσο για το Ιράν όσο και για την Ουκρανία, η ΕΕ δεν κατέληξε πουθενά. Προηγούμενες προβλέψεις διπλωματών ότι οι ηγέτες ίσως συνέχιζαν τις συζητήσεις όλη τη νύχτα, ακόμη και ότι θα συνέχιζαν για δεύτερη ημέρα, καθώς η παγκόσμια αναταραχή θα τους ανάγκαζε να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις, δεν επιβεβαιώθηκαν.
Όλα τελείωσαν πριν τα μεσάνυχτα...
Με πληροφορίες από Politico
