Ο Ντόναλντ Τραμπ κατά τη διάρκεια της τελευταίας του προεδρικής θητείας, φαίνεται να απομακρύνεται ριζικά από τις προεκλογικές του υποσχέσεις του 2024, όταν δεσμεύτηκε ότι θα τερματίσει τους πολέμους αντί να τους ξεκινήσει. Αντίθετα, μέσα σε έναν μόνο χρόνο, η στρατηγική του απέκτησε έντονα επιθετικό χαρακτήρα, με στρατιωτικές ενέργειες σε επτά διαφορετικές χώρες της Μέσης Ανατολής και όχι μόνο.
Όπως επισημαίνεται στο NYT, η αίσθηση ακατανίκητης ανάγκης για στρατιωτική παρέμβαση φαίνεται να καθοδηγεί κάθε του απόφαση, δημιουργώντας μια εικόνα ενός προέδρου που χρησιμοποιεί τη στρατιωτική ισχύ ως βασικό εργαλείο εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής επιρροής, ανεξαρτήτως της διεθνούς αντίδρασης.
Έναρξη πολέμου
Η τελευταία στρατιωτική επιχείρηση κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν είναι σαφώς πιο εκτεταμένη από τον στοχευμένο βομβαρδισμό πυρηνικών εγκαταστάσεων που είχε διαταχθεί τον Ιούνιο. Παρ’ όλα αυτά, η απόφαση αυτή ελήφθη χωρίς καμία σαφή ενημέρωση προς τον αμερικανικό λαό ή προς το Κογκρέσο, το οποίο, σύμφωνα με το Σύνταγμα, διαθέτει την αποκλειστική αρμοδιότητα για την κήρυξη πολέμου.
Αντ’ αυτού, ο Τραμπ επέλεξε μια επικοινωνιακή στρατηγική εντελώς ασυνήθιστη για αμερικανό πρόεδρο: δημοσιοποίησε το γεγονός μέσω ενός βίντεο στις 2:30 π.μ., όπου ισχυρίστηκε ότι το Ιράν αποτελούσε «άμεση απειλή» και ζήτησε την ανατροπή της κυβέρνησής του. Η χρονική στιγμή και η αμφιλεγόμενη παρουσίαση δημιουργούν ερωτήματα για τη σοβαρότητα και τη διαφάνεια της διαδικασίας, εντείνοντας την ανησυχία για την τήρηση θεσμικών διαδικασιών.
Αντιφατικές δικαιολογίες και αμφιβολίες για την αλήθεια
Μεταξύ των λόγων που επικαλέστηκε ο Τραμπ ήταν η ανάγκη εξάλειψης του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, στόχος που θεωρητικά μπορεί να είναι αξιόλογος για τη διεθνή ασφάλεια. Ωστόσο, ο ίδιος είχε προηγουμένως δηλώσει ότι το πρόγραμμα αυτό «εξαλείφθηκε» μετά την επίθεση του Ιουνίου, κάτι που διαψεύδεται ξεκάθαρα από τις αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών.
Η αντίφαση αυτή δεν αφορά μόνο την αξιοπιστία των δηλώσεών του, αλλά υπογραμμίζει και την έλλειψη υπευθυνότητας όταν δεσμεύει αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις σε ενέργειες πολέμου. Παράλληλα, θέτει σοβαρά ερωτήματα για το πόσο αξιόπιστοι μπορούν να θεωρηθούν οι ισχυρισμοί του σχετικά με τα αποτελέσματα των στρατιωτικών επιχειρήσεων και τους πραγματικούς στόχους τους.
Απερισκεψία και έλλειψη διεθνούς υποστήριξης
Η στρατηγική του Τραμπ χαρακτηρίζεται από αβεβαιότητα και έλλειψη σαφών, μετρήσιμων στόχων. Η επίθεση στο Ιράν πραγματοποιήθηκε χωρίς την απαιτούμενη διεθνή συναίνεση και χωρίς σαφή υποστήριξη από τους αμερικανικούς συμμάχους, γεγονός που μειώνει τις πιθανότητες επιτυχίας και αυξάνει τον κίνδυνο περιφερειακής κλιμάκωσης.
Επιπλέον, η επιλογή του αγνοεί τόσο το αμερικανικό όσο και το διεθνές δίκαιο για τον πόλεμο, θέτοντας τις Ηνωμένες Πολιτείες σε δύσκολη θέση απέναντι σε διεθνείς θεσμούς και οργανισμούς όπως ο ΟΗΕ, ενώ υπονομεύει τη νομιμότητα των στρατιωτικών ενεργειών στο διεθνές πεδίο.
Το ιρανικό καθεστώς και οι επιπτώσεις
Αν και το ιρανικό καθεστώς έχει επανειλημμένα κατακριθεί για την καταπίεση των πολιτών του, τη βία κατά διαδηλωτών και την καταπάτηση ανθρωπίνων δικαιωμάτων, η στρατιωτική εμπλοκή χωρίς σαφείς στόχους κινδυνεύει να δημιουργήσει ανεξέλεγκτες συνέπειες για ολόκληρη την περιοχή.
Το Ιράν, από την επανάσταση του 1979, έχει προκαλέσει σημαντική δυστυχία στον λαό του και στους γείτονές του, ενώ οι ηγέτες του έχουν εμπλακεί στη χρηματοδότηση τρομοκρατικών οργανώσεων, στη δολοφονία Αμερικανών στρατιωτών και στην ενίσχυση ένοπλων συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή. Η στρατηγική αυτή επιδεινώνει τις ήδη τεταμένες σχέσεις και θέτει σε κίνδυνο την ευρύτερη γεωπολιτική σταθερότητα.
Η απόφαση επισημαίνει την ανάγκη για διαφάνεια, υπευθυνότητα και τήρηση του διεθνούς δικαίου από ηγέτες που δεσμεύουν στρατιωτικές δυνάμεις σε πολεμικές επιχειρήσεις. Ταυτόχρονα, αναδεικνύει τον κίνδυνο μιας ανεξέλεγκτης στρατιωτικής εμπλοκής, με σοβαρές συνέπειες για την περιοχή, τους αμάχους και τη διεθνή κοινότητα, επιβεβαιώνοντας ότι η πολεμική ρητορική χωρίς στρατηγικό σχέδιο μπορεί να προκαλέσει μεγαλύτερα προβλήματα από αυτά που επιδιώκει να λύσει.
