Η Ελβετία θα κηρύξει πέντε ημέρες πένθους μετά από μια «άνευ προηγουμένου» πυρκαγιά που κατέστρεψε ένα γεμάτο μπαρ, σκοτώνοντας περίπου 40 άτομα και τραυματίζοντας 115 που γιόρταζαν σε ένα πάρτι παραμονής Πρωτοχρονιάς στο αλπικό χιονοδρομικό κέντρο Κρανς-Μοντάνα.
Όπως αναφέρει ο Guardian, ο πρόεδρος της χώρας, Γκι Παρμελέν, περιέγραψε την πυρκαγιά ως ένα από τα πιο τραυματικά γεγονότα στην ιστορία της Ελβετίας. «Ήταν ένα δράμα άγνωστης κλίμακας», είπε, αποτίοντας φόρο τιμής στις πολλές «νεαρές ζωές που χάθηκαν και διακόπηκαν». Η Ελβετία το όφειλε σε αυτούς τους νέους ανθρώπους, των οποίων τα «έργα, οι ελπίδες και τα όνειρά» τους διακόπηκαν απότομα, για να διασφαλίσει ότι μια τέτοια τραγωδία δεν θα ξανασυμβεί ποτέ, πρόσθεσε ο πρόεδρος.
Πώς ξέσπασε η φωτιά
Μάρτυρες είπαν ότι η πυρκαγιά ξέσπασε στις 1:30 π.μ. στο μπαρ Le Constellation της πόλης, αφού βγήκαν βεγγαλικά ή φωτοβολίδες σε μπουκάλια σαμπάνιας. Δύο γυναίκες δήλωσαν στο γαλλικό ραδιοτηλεοπτικό δίκτυο BFMTV ότι ένας μπάρμαν κρατούσε μια γυναίκα μέλος του προσωπικού που κρατούσε ένα από τα μπουκάλια.
Οι φλόγες έβαλαν φωτιά στην οροφή. Μέσα σε δευτερόλεπτα η φωτιά είχε εξαπλωθεί, κατακλύζοντας ένα γεμάτο υπόγειο γεμάτο με γλεντζέδες της Πρωτοχρονιάς. Πολλοί ήταν έφηβοι. Μία από τις γυναίκες περιέγραψε μια αύξηση πλήθους καθώς οι άνθρωποι προσπαθούσαν απεγνωσμένα να ξεφύγουν από μια στενή σκάλα.
Ο Ulysse Brozzo, 16 ετών, εκπαιδευτής σε μια τοπική σχολή σκι, είπε ότι αρκετοί από τους φίλους του βρίσκονταν στο κλαμπ εκείνη την ώρα.
Είπε ότι είχε μιλήσει με μερικούς που ήταν ασφαλείς, αλλά δεν είχε ακόμη ακούσει από άλλους που γνώριζε ότι ήταν μέσα όταν ξέσπασε η πυρκαγιά. Ένας φίλος ενός φίλου βρισκόταν σε κώμα στο νοσοκομείο Sion. «Είναι μια απόλυτη τραγωδία», είπε. «Υπήρχαν εκατοντάδες άνθρωποι μέσα».
Βίντεο που δημοσιεύτηκε από επιζώντες έδειξε τη φωτιά να εκτείνεται ακριβώς πάνω από το μπαρ. Άλλα πλάνα έδειχναν ζοφερές σκηνές με πορτοκαλί φλόγες να υψώνονται από ένα σαλόνι στο ισόγειο και αρκετούς ανθρώπους να κείτονται ακίνητοι στον δρόμο.
{https://x.com/BFMTV/status/2006727592561250752}
{https://x.com/SuisseAlert/status/2006744061185765415}
Η εισαγγελέας του Valais, Beatrice Pilloud, δήλωσε ότι δεν μπορεί να σχολιάσει αναφορές ότι αναμμένα κεριά είχαν προκαλέσει την πυρκαγιά. «Διεξάγεται έρευνα. Θα προσδιοριστούν οι ακριβείς συνθήκες του συμβάντος», είπε, επιβεβαιώνοντας ότι τα σκαλιά του υπογείου ήταν πολύ στενά. Είπε ότι ήταν πολύ νωρίς για να εξαχθούν συμπεράσματα σχετικά με τις εξόδους κινδύνου.
Ο Φρεντερίκ Ζισλέρ, διοικητής της αστυνομίας, δήλωσε ότι οι αξιωματικοί του έφτασαν στο σημείο στις 1:32 π.μ., δύο λεπτά αφότου έλαβαν κλήση έκτακτης ανάγκης. Περιέγραψε την κατάσταση ως «πρωτοφανή». Εκδόθηκε κόκκινος συναγερμός, με πολλαπλές ομάδες πυρόσβεσης, 42 ασθενοφόρα και 13 ελικόπτερα να αποστέλλονται στην περιοχή.
«Η πρώτη τους αποστολή ήταν να παρέχουν φροντίδα στα θύματα... και να τα κατευθύνουν στα διάφορα νοσοκομεία. Οι πυροσβέστες ταυτόχρονα εξασφάλισαν το σημείο», είπε.
Νεαρής ηλικίας τα θύματα
Ο Παρμελέν - μιλώντας στην πρώτη του ημέρα ως νέος αρχηγός κράτους της Ελβετίας - είπε ότι ορισμένοι από αυτούς που επέζησαν ήταν «σοβαρά τραυματισμένοι». Είχαν υποστεί σοβαρά εγκαύματα, καθώς και βλάβες στους πνεύμονές τους. Το πανεπιστημιακό νοσοκομείο της Λωζάνης δήλωσε ότι νοσηλεύει 22 ασθενείς ηλικίας μεταξύ 16 και 26 ετών.
Η γενική διευθύντρια του νοσοκομείου, Κλερ Σαρμέ, δήλωσε ότι οκτώ από αυτούς ανανήψαν κατά την άφιξή τους. Τώρα νοσηλεύονται σε μονάδες εντατικής και εξειδικευμένης φροντίδας. «Αυτή θα είναι μια μακρά και εντατική διαδικασία, που θα διαρκέσει αρκετές εβδομάδες, ίσως και μήνες», είπε.
Η διευθύντρια του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου της Λωζάνης, Κλερ Σαρμέ, μιλώντας στην ελβετική εφημερίδα 24 Heures, είπε ότι όλα σχεδόν τα θύματα και οι περισσότεροι τραυματίες είναι ηλικίας από 16 έως 26 ετών. Στις πιο σοβαρές περιπτώσεις, η Σαρμέ υπογράμμισε ότι η ανάρρωση θα είναι «μια μακρά και εντατική διαδικασία, που θα διαρκέσει αρκετές εβδομάδες, ίσως και μήνες».
Πρόσθεσε δε ότι είναι «πολύ νωρίς για να προσδιοριστεί» εάν κάποιος από τους ασθενείς διατρέχει κίνδυνο, λέγοντας ότι η προτεραιότητα ήταν «η υποδοχή ασθενών, η αναγνώρισή τους, η σύνδεσή τους με τις οικογένειές τους και η διασφάλιση ότι η διαδικασία φροντίδας λειτουργεί».
Τι αναφέρουν αυτόπτες μάρτυρες
Αυτόπτες μάρτυρες περιέγραψαν πως τραυματίες έλαβαν τις πρώτες βοήθειες σε αυτοσχέδια κέντρα διαλογής που στήθηκαν σε ένα διπλανό μπαρ και σε ένα υποκατάστημα τράπεζας, ενώ ανέφεραν πως πολλοί τραυματίες υπέφεραν καθώς βγήκαν από τη ζέστη του μπαρ και βρέθηκαν ξαφνικά στην παγωνιά που επικρατούσε έξω.
«Και τότε έβλεπες μονάχα ασθενοφόρα να πηγαινοέρχονται όσο το δυνατόν περισσότερο», δήλωσε ο Ντονιμίν Ντιμπουά, αυτόπτης μάρτυρας των σκηνών χάους και πανικού, καθώς σοροί μεταφέρονταν έξω από το κτίριο.
Την ίδια ώρα, ένας σερβιτόρος σε ένα κοντινό στο μπαρ εστιατόριο, ο οποίος δεν θέλησε να κατονομαστεί, περιέγραψε πως οι πρώτοι διασώστες προσέγγισαν το προσωπικό ζητώντας του να τους δώσει τραπεζομάντιλα προκειμένου να καλύψουν τις σορούς και να τις προστατεύσουν από τα βλέμματα του συγκεντρωμένου πλήθους.
«Γνωρίζω κάποια που ενδεχομένως βρίσκεται μεταξύ των θυμάτων και δεν μπορώ να τη βρω. Ανησυχώ πολύ», δήλωσε η κάτοικος της πόλης Καρίνε Σπρενγκ. «Προσπαθώ να επικοινωνήσω με άλλους ανθρώπους που γνωρίζουν αυτήν τη γυναίκα για να δω εάν είναι ζωντανή».
Το σκηνικό που καταγράφηκε το πρωί, όπου μικρές ομάδες ανθρώπων, ορισμένοι κλαίγοντας και άλλοι κρατώντας λουλούδια, ήρθε σε αντίθεση με τις σκηνές πανικού και σύγχυσης που αντίκρισαν οι διασώστες μόλις σήμανε ο συναγερμός. «Άνθρωποι ούρλιαζαν και άλλοι κείτονταν στο έδαφος, πιθανόν ήταν νεκροί», δήλωσε ο 21χρονος κάτοικος της πόλης Σαμουέλ Ραπ, περιγράφοντας τα επόμενα λεπτά μετά την πυρκαγιά. «Τα πρόσωπά τους ήταν καλυμμένα με μπουφάν, αυτό είδα, τίποτα άλλο».
Ταυτοποίηση των θυμάτων
Οι ερευνητές έχουν τώρα το φρικτό έργο της ταυτοποίησης των θυμάτων και της λήψης δειγμάτων DNA από τις οικογένειές τους. Μερικοί από αυτούς που επηρεάστηκαν από την πυρκαγιά επισκέπτονταν το χιονοδρομικό κέντρο από γειτονικές χώρες. Το υπουργείο Εξωτερικών της Ιταλίας δήλωσε ότι 16 υπήκοοί της αγνοούνται και 12 είναι μεταξύ των τραυματιών.
Το πρωί μετά την τραγωδία, δύο γυναίκες αγκάλιασαν η μία την άλλη και έκλαψαν μπροστά στον αστυνομικό κλοιό έξω από το Le Constellation, ενώ οι πενθούντες άφηναν λουλούδια. Το ίδιο το κλαμπ, το οποίο συχνάζουν νέοι και τουρίστες, ήταν περιτριγυρισμένο από λευκές αστυνομικές σκηνές.
Λίγο πριν από τη 1 μ.μ. μια ομάδα εγκληματολογίας της ελβετικής αστυνομίας εισήλθε στην απαγορευμένη ζώνη. Πίσω από το κτίριο, μια πολυκατοικία – που ονομάζεται επίσης Le Constellation – είχε σπάσει τα παράθυρα όπου οι πυροσβέστες είχαν προσπαθήσει να αφήσουν τον καπνό από τη φωτιά να ξεφύγει.
Το Crans-Montana είναι μια πολυσύχναστη παραθεριστική πόλη με περίπου 10.000 κατοίκους, ψηλά στο καντόνι Valais των Ελβετικών Άλπεων, με θέα στην κοιλάδα προς το φημισμένο όρος Matterhorn. Σε αντίθεση με το κοντινό Verbier, το οποίο προσελκύει ένα πλούσιο αγγλόφωνο πλήθος, το Crans-Montana είναι δημοφιλές κυρίως στους πλούσιους Ευρωπαίους.
Αλλά το ίδιο το Le Constellation ήταν περισσότερο ένα φθηνό και χαρούμενο μπαρ για νέους και τουρίστες.
Ο Brozzo, ο δάσκαλος σκι, είπε ότι ο χώρος ήταν εκτεινόμενος σε δύο ορόφους, με ένα μπαρ στον κύριο όροφο και στενές σκάλες που οδηγούσαν σε ένα νυχτερινό κέντρο διασκέδασης στο υπόγειο από κάτω, όπου υπέθεσε ότι θα ήταν πιθανό να είχαν παγιδευτεί και να είχαν ακινητοποιηθεί άνθρωποι από την εισπνοή καπνού.
Είπε ότι υπήρχαν διαθέσιμοι ναργιλέδες για κάπνισμα. «Αυτό που λένε οι άνθρωποι είναι ότι τα κάρβουνα στο ναργιλέ θα μπορούσαν να έχουν χυθεί και να έχουν προκαλέσει την πυρκαγιά», είπε ο Brozzo.
Ελβετοί αξιωματούχοι χαρακτήρισαν την πυρκαγιά ως «γενικευμένη εμπλοκή». Ο γαλλικός όρος πυρόσβεσης περιγράφει πώς μια πυρκαγιά μπορεί να προκαλέσει την απελευθέρωση εύφλεκτων αερίων. Αυτά στη συνέχεια αναφλέγονται βίαια και προκαλούν αυτό που οι αγγλόφωνοι πυροσβέστες θα ονόμαζαν flashover ή backdraft.
Μιλώντας το πρωί της Πέμπτης, ο Mathias Reynard, πρόεδρος του καντονιού Valais, δήλωσε ότι αυτό που θα έπρεπε να ήταν μια στιγμή εορτασμού «μετατράπηκε σε εφιάλτη». Είπε ότι ήταν συντετριμμένος από την τραγωδία. «Δεν μπορώ να σας κρύψω ότι είμαστε όλοι συγκλονισμένοι από αυτό που συνέβη κατά τη διάρκεια της νύχτας στο Crans», δήλωσε σε συνέντευξη Τύπου.
Το γνωστό θέρετρο σκι
Το Le Constellation άνοιξε το 2015 και μπορούσε να φιλοξενήσει έως και 300 άτομα στο εσωτερικό, με άλλα 40 σε μια θερμαινόμενη βεράντα, ανέφεραν γαλλικά μέσα ενημέρωσης. Οι σελίδες του μπαρ στο Facebook και το Instagram φαίνεται να έχουν διαγραφεί και δεν είναι διαθέσιμες.
Η ιδιοκτήτρια του καταστήματος ρούχων Dédé, ακριβώς απέναντι από το Le Constellation, δήλωσε ότι ο χώρος ήταν ένας δημοφιλής προορισμός για νεότερους - συμπεριλαμβανομένων των παιδιών των φίλων της, τα οποία συχνά έπιναν εκεί από την ηλικία των 14 ετών.
Η πόλη βασίζεται σε μεγάλο βαθμό σε μια πελατεία σε μεγάλο βαθμό Ευρωπαίων που έρχονται για σκι, φαγητό σε πολλά εστιατόρια με αστέρια Michelin και ψώνια σε καταστήματα Moncler και Louis Vuitton. Διαθέτει περίπου 3.000 δωμάτια ξενοδοχείων και 10.000 κατοίκους.
Σε μια περιοχή γεμάτη τουρίστες που κάνουν σκι στις πλαγιές, οι αρχές κάλεσαν τους κατοίκους να επιδείξουν προσοχή τις επόμενες ημέρες. Τους προέτρεψαν να αποφύγουν τυχόν ατυχήματα που θα μπορούσαν να απαιτήσουν ιατρικούς πόρους που είναι ήδη υπερφορτωμένοι.
