Οι Aρχές της Γεωργίας χρησιμοποίησαν χημικό όπλο από την εποχή του Α' Παγκοσμίου Πολέμου για να καταστείλουν τις αντικυβερνητικές διαδηλώσεις πέρυσι, σύμφωνα με έρευνα του BBC.
«Ένιωθες το νερό να καίει», ανέφερε ένας από τους διαδηλωτές που δέχτηκε επίθεση από κανόνια νερού στους δρόμους της Τιφλίδας.
Οι διαδηλωτές, που διαμαρτύρονταν για την αναστολή των ενταξιακών διαπραγματεύσεων της Γεωργίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση, από την κυβέρνηση της χώρας, έχουν παραπονεθεί και για άλλα συμπτώματα, όπως δύσπνοια, βήχας και εμετός, που διήρκεσαν για εβδομάδες.
Το BBC World Service μίλησε με ειδικούς στα χημικά όπλα, γιατρούς και πληροφοριοδότες από την αστυνομία της Γεωργίας και διαπίστωσε ότι τα στοιχεία οδηγούν στο συμπέρασμα πως έγινε χρήση μιας ουσίας που ο γαλλικός στρατός είχε ονομάσει «camite».
Οι γεωργιανές αρχές χαρακτήρισαν τα ευρήματα της έρευνας του BBC «απολύτως παράλογα» και δήλωσαν ότι η αστυνομία ενήργησε νόμιμα ως απάντηση στις «παράνομες ενέργειες βίαιων εγκληματιών».
{https://www.youtube.com/watch?v=z4-koO916Gk}
Το camite
Το camite χρησιμοποιήθηκε από τη Γαλλία κατά της Γερμανίας κατά τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο. Υπάρχουν λίγα στοιχεία για τη μετέπειτα χρήση του, αλλά πιστεύεται ότι αποσύρθηκε από την κυκλοφορία κάποια στιγμή στη δεκαετία του 1930, λόγω ανησυχιών για τις μακροχρόνιες επιπτώσεις του. Το αέριο CS - που συχνά αναφέρεται ως «δακρυγόνο» - χρησιμοποιήθηκε ως υποκατάστατο.
Ο παιδίατρος Δρ Κονσταντίν Τσαχουνάσβιλι ήταν ένας από τους διαδηλωτές. Η αστυνομία της Γεωργίας απάντησε με διάφορα μέτρα καταστολής, όπως κανόνια νερού, σπρέι πιπεριού και αέριο CS.
Ο Δρ Τσαχουνάσβιλι ανέφερε ότι ένιωθε το δέρμα του να καίει για μέρες και πως η αίσθηση αυτή δεν έφευγε μετά το μπάνιο. Στην πραγματικότητα, όπως είπε χαρακτηριστικά, «ήταν χειρότερα όταν προσπαθούσα να ξεπλυθώ».
{https://www.youtube.com/watch?v=4M6COeCMUfs}
Η έρευνα που ξετύλιξε το κουβάρι
Ο Δρ Τσαχουνάσβιλι ήθελε να μάθει αν και άλλοι είχαν παρόμοιες εμπειρίες. Έτσι, μέσω των κοινωνικών μέσων δικτύωσης, κάλεσε όσους είχαν παρευρεθεί στις διαδηλώσεις να συμμετάσχουν σε μια έρευνα. Σχεδόν 350 άτομα επικοινώνησαν μαζί του και τα μισά δήλωσαν ότι είχαν μία ή περισσότερες παρενέργειες για περισσότερο από 30 ημέρες.
Μεταξύ αυτών των μακροχρόνιων συμπτωμάτων ήταν πονοκέφαλοι, κόπωση, βήχας, δύσπνοια και έμετος.
Η μελέτη του έχει αξιολογηθεί από ομότιμους και έχει γίνει αποδεκτή για δημοσίευση από το Toxicology Reports, ένα διεθνές περιοδικό.
Εξήντα εννέα από τους ερωτηθέντες εξετάστηκαν από τον ίδιο και διαπιστώθηκε ότι παρουσίαζαν «σημαντικά υψηλότερη συχνότητα ανωμαλιών» στα ηλεκτρικά σήματα της καρδιάς.
Η έκθεση του Δρ Τσαχουνάσβιλι επιβεβαίωσε το συμπέρασμα στο οποίο είχαν καταλήξει τοπικοί δημοσιογράφοι, γιατροί και οργανώσεις πολιτικών δικαιωμάτων, ότι δηλαδή τα κανόνια νερού εμπεριείχαν χημικές ουσίες. Ζήτησαν από την κυβέρνηση να προσδιορίσει τι είχε χρησιμοποιηθεί, ωστόσο το υπουργείο Εσωτερικών - υπεύθυνο για την αστυνομία - αρνήθηκε.
Αρκετοί υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι που συνδέονται με το Τμήμα Ειδικών Αποστολών βοήθησαν το BBC να προσδιορίσει την πιθανή ταυτότητα αυτής της χημικής ουσίας.
Ο πρώην επικεφαλής του τμήματος όπλων του συγκεκριμένου τμήματος, Λάσα Σεργκελασβίλι, πιστεύει ότι πρόκειται για την ίδια ουσία που του ζητήθηκε να δοκιμάσει το 2009 με κανόνια νερού.
Όπως είπε, οι επιπτώσεις ήταν διαφορετικές από οτιδήποτε είχε βιώσει στο παρελθόν. Δυσκολευόταν να αναπνεύσει καθώς στεκόταν κοντά στο σημείο όπου είχαν ψεκάσει, μαζί με 15-20 συναδέλφους του που συμμετείχαν στη δοκιμή, ενώ δεν μπορούσαν να ξεπλυθούν εύκολα.
«Παρατηρήσαμε ότι η επίδραση δεν εξασθενούσε, όπως συμβαίνει με τα συνηθισμένα δακρυγόνα. Ακόμα και αφού πλύναμε τα πρόσωπά μας με νερό και στη συνέχεια με ένα ειδικό διάλυμα σόδας και νερού, το οποίο είχε προετοιμαστεί εκ των προτέρων, εξακολουθούσαμε να μην μπορούμε να αναπνεύσουμε καλά».
Ο κ. Σεργκελασβίλι αναφέρει ότι συνέστησε να μην χρησιμοποιηθεί η συγκεκριμένη χημική ουσία. Ωστόσο, οχήματα με κανόνια νερού εμπεριείχαν αυτή την ουσία τουλάχιστον μέχρι το 2022, όταν παραιτήθηκε από τη θέση του και έφυγε από τη χώρα.
Μιλώντας από το νέο του σπίτι στην Ουκρανία, δηλώνει στο BBC ότι όταν είδε τα βίντεο από τις διαδηλώσεις του περασμένου έτους, υποψιάστηκε αμέσως ότι οι διαδηλωτές εκτέθηκαν στην ίδια χημική ουσία.
Συνάδελφοι με τους οποίους διατηρεί επαφή και οι οποίοι εξακολουθούν να υπηρετούν, του έχουν επίσης επιβεβαιώσει ότι αυτό ισχύει, προσθέτει.
Ένας άλλος πρώην ανώτερος αξιωματικός της αστυνομίας επιβεβαίωσε στο BBC ότι η ουσία του 2009 ήταν η ίδια με αυτήν που χρησιμοποιήθηκε τον Νοέμβριο-Δεκέμβριο του 2024.
Όταν ρωτήθηκε ο κ. Σεργκελασβίλι αν η ουσία μπορούσε να είναι απλώς αέριο CS – το οποίο ερεθίζει τα μάτια, το δέρμα και το αναπνευστικό σύστημα, αλλά μόνο προσωρινά – απάντησε ότι επρόκειτο για κάτι πολύ ισχυρότερο από αυτό.
«Δεν μπορώ να αναφέρω ένα παράδειγμα ή να το συγκρίνω με οτιδήποτε άλλο», τόνισε, προσθέτοντας ότι είναι «πιθανώς 10 φορές» ισχυρότερο από τα πιο συμβατικά μέσα καταστολής.
«Για παράδειγμα, αν χύσεις αυτό το χημικό στο έδαφος, δεν μπορείς να μείνεις σε εκείνο το σημείο για τις επόμενες δύο έως τρεις ημέρες, ακόμα και αν το ξεπλύνεις με νερό».
Ο κ. Σεργκελασβίλι δεν γνωρίζει το όνομα της χημικής ουσίας που του ζητήθηκε να εξετάσει.
Η αποκάλυψη του BBC
Ωστόσο, το BBC κατάφερε να αποκτήσει ένα αντίγραφο του καταλόγου του Τμήματος Ειδικών Αποστολών, με ημερομηνία Δεκεμβρίου 2019. Σε αυτό αναφέρονται δύο χημικές ουσίες, χωρίς ονομασία. Εχουν καταγραφεί ως «Χημικό υγρό UN1710» και «Χημική σκόνη UN3439», μαζί με οδηγίες για τον τρόπο ανάμειξής τους.
Το BBC απευθύνθηκε σε πρώην υψηλόβαθμο αξιωματικό των μονάδων καταστολής, ο οποίος αφού επιβεβαίωσε ότι ο κατάλογος φαινόταν γνήσιος, αναγνώρισε τις δύο ανώνυμες χημικές ουσίες ως εκείνες που πιθανότατα είχαν προστεθεί στα κανόνια νερού.
Οι δύο χημικές ουσίες
Το UN1710 ήταν εύκολο να αναγνωριστεί, καθώς είναι ο κωδικός για το τριχλωροαιθυλένιο (TCE), έναν διαλύτη που επιτρέπει σε άλλες χημικές ουσίες να διαλύονται στο νερό.
Το UN3439 ήταν πολύ πιο δύσκολο να αναγνωριστεί, καθώς είναι ένας γενικός κωδικός για μια ολόκληρη σειρά βιομηχανικών χημικών ουσιών, οι οποίες είναι όλες επικίνδυνες.
Η μόνη από αυτές που διαπίστωσε το BBC ότι έχει χρησιμοποιηθεί ως μέσο καταστολής είναι το βρωμοβενζυλοκυανίδιο, γνωστό και ως camite, το οποίο αναπτύχθηκε από τους Συμμάχους για χρήση στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο.
Ο καθηγητής Christopher Holstege, ένας από τους κορυφαίους ειδικούς στον κόσμο στον τομέα της τοξικολογίας και των χημικών όπλων, αξιολόγησε εάν τα στοιχεία που διαθέτει το BBC υποδεικνύουν ότι χρησιμοποιήθηκε το camite.
«Με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία, τα κλινικά ευρήματα που αναφέρθηκαν τόσο από τα άτομα που εκτέθηκαν όσο και από άλλους μάρτυρες συνάδουν με το βρωμοβενζυλοκυανίδιο», επιβεβαίωσε.
Αποκλείει την πιθανότητα τα συμπτώματα να προκλήθηκαν από πιο συμβατικά μέτρα καταστολής, όπως το αέριο CS.
«Η επιμονή των κλινικών επιδράσεων δεν συνάδει με τα τυπικά μέσα που χρησιμοποιούνται για τη διάλυση του πλήθους, όπως το CS», ανέφερε.
«Δεν έχω δει ποτέ να χρησιμοποιείται camite στη σύγχρονη κοινωνία», πρόσθεσε.
Το camite χρησιμοποιήθηκε για σύντομο χρονικό διάστημα ως μέσο καταστολής από την αμερικανική αστυνομία μετά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, αλλά εγκαταλείφθηκε μετά την εφεύρεση ασφαλέστερων επιλογών, όπως το αέριο CS.
Σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, οι αστυνομικές δυνάμεις επιτρέπεται να χρησιμοποιούν χημικά ως μέσα ελέγχου του πλήθους, υπό την προϋπόθεση έχουν μόνο βραχυπρόθεσμες συνέπειες.
Με πληροφορίες από BBC
