Η ολλανδική κεντροαριστερά αναδεικνύεται ο μεγάλος νικητής των εθνικών εκλογών της Τετάρτης, σύμφωνα με τα exit polls, εξέλιξη που αποτελεί σαφή αποδοκιμασία προς το ακροδεξιό κόμμα που είχε φέρει την ανατροπή στις προηγούμενες εκλογές.
Το κεντροαριστερό κόμμα Democrats 66 (D66) προβλέπεται να κερδίσει 26 έδρες στη Βουλή των Αντιπροσώπων, η οποία έχει 150 έδρες, όσες ακριβώς και το ακροδεξιό Κόμμα για την Ελευθερία (PVV) του Γκερτ Βίλντερς.
Για τον Βίλντερς, αυτό σημαίνει απώλεια 11 εδρών.
«Ο ψηφοφόρος μίλησε», έγραψε ο Βίλντερς στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης λίγο μετά τη δημοσιοποίηση των exit polls. «Ελπίζαμε σε διαφορετικό αποτέλεσμα, αλλά κρατάμε το κεφάλι ψηλά. Είμαστε πιο μαχητικοί από ποτέ και παραμένουμε το δεύτερο και ίσως ακόμη και το μεγαλύτερο κόμμα της Ολλανδίας».
Καθώς κανένα κόμμα δεν εξασφαλίζει απόλυτη πλειοψηφία, το επόμενο βήμα είναι ο σχηματισμός κυβερνητικού συνασπισμού, μια διαδικασία που μπορεί να διαρκέσει μήνες. Δεν είναι ακόμη σαφές ποιος θα γίνει ο επόμενος πρωθυπουργός, αν και ο ηγέτης του D66, Ρομπ Γέτεν, φαινόταν το πιο πιθανό πρόσωπο το βράδυ της Τετάρτης.
Ο Γέτεν, απευθυνόμενος σε ένα πλήθος που πανηγύριζε και ανέμιζε ολλανδικές σημαίες μετά την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων, είπε: «Τα καταφέραμε. Εκατομμύρια Ολλανδοί επέλεξαν τις θετικές δυνάμεις και μια πολιτική που κοιτά μπροστά».
Για το D66, που είχε αποκτήσει δυναμική τις τελευταίες δύο εβδομάδες, αυτή είναι η πρώτη φορά στα 59 χρόνια ιστορίας του που θα μπορούσε να γίνει το μεγαλύτερο πολιτικό κόμμα της χώρας – ένα αποτέλεσμα που σημαίνει ενίσχυση κατά 17 έδρες στη Βουλή.
Ο Βίλντερς έχασε το «δημοψήφισμα»
Η ήττα για το ακροδεξιό κόμμα έρχεται σε μια περίοδο έντονης πόλωσης της πολιτικής ζωής στην Ευρώπη, καθώς οι ψηφοφόροι σε πολλές χώρες βρίσκονται διχασμένοι ανάμεσα σε δύο αντικρουόμενα οράματα, με τα κύρια ρήγματα να αφορούν ζητήματα όπως η μετανάστευση, το κόστος στέγασης και το έγκλημα.
Αυτά ήταν και τα κυριότερα θέματα της προεκλογικής εκστρατείας στην Ολλανδία, με την αγορά κατοικίας, τη μετανάστευση και την υγεία να καταγράφονται ως οι κορυφαίες ανησυχίες των πολιτών.
Οι εκλογές αποτέλεσαν, σε μεγάλο βαθμό, δημοψήφισμα για τον ίδιο τον Βίλντερς και το κόμμα του. Ο Βίλντερς έχει δηλώσει ότι θέλει να τερματίσει τη μετανάστευση από μουσουλμανικές χώρες, να επιβάλει φόρο στις μαντίλες και να απαγορεύσει το Κοράνι. Το κόμμα του έχει επίσης ζητήσει την παύση χορήγησης ασύλου.
Στις προηγούμενες εκλογές, το 2023, το κόμμα του Βίλντερς είχε σημειώσει απρόσμενη νίκη, εξασφαλίζοντας το μεγαλύτερο ποσοστό στη Βουλή των Αντιπροσώπων. Τα αποτελέσματα τότε άλλαξαν ριζικά το πολιτικό τοπίο της χώρας και κατέστησαν τον Βίλντερς «κλειδί» των εξελίξεων.
Ο ακροδεξιός δεν κατάφερε, ωστόσο, ποτέ να γίνει πρωθυπουργός, καθώς επέμεινε να αναλάβει το αξίωμα χωρίς να έχει τη στήριξη των υπόλοιπων βουλευτών για τον σχηματισμό δεξιάς κυβέρνησης.
Τον Ιούλιο, ο Βίλντερς απέσυρε το κόμμα του από τον κυβερνητικό συνασπισμό, υποστηρίζοντας ότι καθυστερούσε τα σχέδιά του για την «αυστηρότερη μεταναστευτική πολιτική στην ιστορία της χώρας» – κίνηση που οδήγησε στις πρόωρες εκλογές. Το βράδυ της Τετάρτης, ο Βίλντερς δήλωσε ότι δεν μετανιώνει για την απόφασή του, παρότι το κόμμα του υπέστη μεγάλη ήττα.
Αυτή τη φορά, μια ψήφος υπέρ του Βίλντερς θεωρήθηκε χαμένη, καθώς οι ηγέτες των άλλων μεγάλων κομμάτων είχαν αποκλείσει εκ των προτέρων οποιαδήποτε συνεργασία μαζί του, σύμφωνα με την καθηγήτρια οργανωσιακής αλλαγής στο Πανεπιστήμιο του Γκρόνινγκεν, Γιάνκα Στόκερ. Στις εκλογές του 2023, ο ηγέτης του φιλελεύθερου κόμματος είχε για πρώτη φορά μετά από μια δεκαετία αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο συνεργασίας.
Με τον αποκλεισμό του PVV, η ευθύνη για τον σχηματισμό κυβέρνησης μετατίθεται στα κόμματα του πολιτικού κέντρου.
Το D66 έχει τη δυνατότητα να γεφυρώσει το χάσμα μεταξύ δεξιάς και αριστεράς, δήλωσε ο Σάιμον Ότγιες, επίκουρος καθηγητής ολλανδικής πολιτικής στο Πανεπιστήμιο του Λέιντεν, προσθέτοντας ότι το κόμμα κινήθηκε ελαφρώς προς τα δεξιά σε αυτή την εκστρατεία. Ωστόσο, το γεγονός ότι ένα κεντροαριστερό κόμμα φαίνεται να κέρδισε το μεγαλύτερο ποσοστό ψήφων δεν σημαίνει ότι ο λαϊκισμός ηττήθηκε οριστικά, σημείωσε ο Ότγιες.
Άλλα ακροδεξιά κόμματα της Ολλανδίας φαίνεται να κέρδισαν το χαμένο έδαφος του PVV, με τα κόμματα JA21 και Forum for Democracy να αναμένεται να λάβουν συνολικά 11 έδρες – σχεδόν όσες έχασε το κόμμα του Βίλντερς, σύμφωνα με τα exit polls.
Το πολιτικό σκηνικό της Ολλανδίας παραμένει κατακερματισμένο, ωστόσο το αποτέλεσμα θεωρείται αξιοσημείωτο, ιδίως ενόψει των «λαϊκιστικών φαντασμάτων που πλανώνται πάνω από την υπόλοιπη Ευρώπη», όπως τα χαρακτήρισε ο Ότγιες.
Το κόμμα του Βίλντερς είχε για χρόνια εστιάσει στο ζήτημα της μετανάστευσης, το οποίο προσέλκυσε μεγάλο μέρος των ψηφοφόρων του. Όμως, τα πιο κεντρώα κόμματα έχουν αρχίσει να προτείνουν δικές τους πολιτικές για τον περιορισμό των μεταναστευτικών ροών, ακολουθώντας μια τάση που παρατηρείται σε όλη την Ευρώπη.
Πολλοί Ολλανδοί ψηφοφόροι φαίνεται επίσης να αναζητούσαν σταθερότητα, έπειτα από αρκετά χρόνια πολιτικής αστάθειας.
Οι ψηφοφόροι τιμώρησαν ακόμη το αριστερό μπλοκ των Πρασίνων και Εργατικών, που αναμένεται να χάσει πέντε έδρες. Ο ηγέτης του, Φρανς Τίμερμανς, παραιτήθηκε το βράδυ της Τετάρτης, δηλώνοντας: «Θα έρθουν καλύτερες μέρες».
«Περιμέναμε περισσότερα», είπε η 71χρονη εθελόντρια του μπλοκ, Βόμπκε φαν ντερ Κολκ. «Η δεξιά παραμένει αρκετά ισχυρή».
Πηγή: New York Times
