Η συμφωνία κατάπαυσης του πυρός μεταξύ Ισραήλ και Χαμάς δεν προκαλεί ανακούφιση μόνο στη Γάζα αλλά σε ολόκληρη την ανθρωπότητα -τουλάχιστον στο μέρος της που δεν έχει χάσει ακόμα την ανθρωπιά του. Η γενοκτονία της Γάζας δεν είναι απλώς ένα ακόμα επεισόδιο στις ατέρμονες πολεμικές συρράξεις της Μέσης Ανατολής. Αποτελεί σημείο καμπής στην πορεία του Παλαιστινιακού και συνιστά καθοριστικό σημείο για την εποχή μας, σε ό,τι αφορά τόσο τις γεωπολιτικές εξελίξεις όσο και την ηθική στάθμη του κόσμου μας.
«Ο πόλεμος δεν είναι εικόνα στις ειδήσεις», έλεγε το παλιό αντιπολεμικό σύνθημα και αυτό είναι κάτι που δεν πρέπει να ξεχνάμε όταν κάνουμε γεωπολιτικές αναλύσεις και πολιτικές αποτιμήσεις. Ο πόλεμος είναι το πραγματικό αίμα πραγματικών ανθρώπων. Το ότι σήμερα παίρνει τέλος το σφαγείο της Γάζας (ακόμα και αν αυτή η διακοπή είναι προσωρινή) είναι σπουδαία εξέλιξη.
Η χαρά
Τα βίντεο που έρχονται από τη Γάζα με τον κόσμο που πανηγυρίζει, δείχνουν πόσο διψούσαν αυτοί οι τόσο βασανισμένοι άνθρωποι για την κατάπαυση του πυρός. Ανάλογη είναι η εικόνα και των οικογενειών των Ισραηλινών ομήρων που θα δουν ξανά τους δικούς τους.
Ο Ισραηλινός ειρηνιστής Γκέρσον Μπάσκιν που έπαιξε σημαντικό ρόλο στο να ανοίξουν back channels μεταξύ ΗΠΑ και Χαμάς σε δύσκολες ώρες της διαπραγμάτευσης, επισημαίνει: «Αυτό είναι σίγουρα ένα πρωινό γιορτής. Ο πόλεμος τελειώνει. Οι σκοτωμοί και η καταστροφή θα σταματήσουν. Οι Ισραηλινοί όμηροι θα επιστρέψουν στο σπίτι τους – οι ζωντανοί και οι νεκροί. Για τους Παλαιστίνιους θα υπάρξουν γιορτές με την απελευθέρωση Παλαιστινίων κρατουμένων και συλληφθέντων από τη Γάζα. Ισραηλινοί και Παλαιστίνιοι θα μπορούν να ανασάνουν ξανά».
Από την πλευρά του, ο επικεφαλής της Παλαιστινιακής Εθνικής Πρωτοβουλίας Μουσταφά Μπαργούτι υπογραμμίζει: «Τα κύρια εύσημα για τον τερματισμό του εγκληματικού πολέμου εξόντωσης στη Λωρίδα της Γάζας, την αποτροπή της εθνοκάθαρσης του λαού της και την απελευθέρωση των Παλαιστινίων κρατουμένων ανήκει στην ηρωισμό και την αντοχή του Παλαιστινιακού λαού στη Λωρίδα της Γάζας και σε ολόκληρη την Παλαιστίνη, παρά το μέγεθος των θυσιών και την ένταση των δεινών. Ο Παλαιστινιακός αγώνας, η διεθνής απομόνωση του Ισραήλ και η παγκόσμια επαναστατική αλληλεγγύη πρέπει να συνεχιστούν μέχρι να επιτευχθούν οι στόχοι του παλαιστινιακού λαού για ελευθερία, αξιοπρέπεια και αυτοδιάθεση».
Η συμφωνία και τα κενά
Με τα όσα έχουν γίνει γνωστά, η συμφωνία προβλέπει:
- Την άμεση ανταλλαγή κρατουμένων μεταξύ Ισραήλ και Χαμάς - η ανταλλαγή μπορεί να ξεκινήσει και τη Δευτέρα. Έχει κρίσιμη σημασία αν στη λίστα των Παλαιστινίων κρατουμένων που θα απελευθερωθούν, θα συμπεριληφθεί ο Μαρουάν Μπαργούτι, ο μόνος ηγέτης που μπορεί αυτή τη στιγμή να ενώσει τον Παλαιστινιακό λαό. Ενδεικτικό της κατάστασης που έχει δημιουργηθεί στη Γάζα, είναι το ότι η Χαμάς ενδέχεται να μη μπορεί να βρει κάτω από τα ερείπια όλες τις σορούς όλων των νεκρών ομήρων.
- Τη μερική απόσυρση των Ισραηλινών δυνάμεων κατοχής από τη Γάζα. Το Ισραήλ θα συνεχίσει να κατέχει περίπου 50% της Γάζας, συμπεριλαμβανομένων όλης της περιμέτρου και των συνόρων με την Αίγυπτο.
- Το άνοιγμα διόδων για την ανθρωπιστική βοήθεια που απελπισμένα έχει ανάγκη ο λαός της Γάζας.
Ωστόσο, δεν υπάρχει συμφωνία για το τι ακριβώς θα γίνει μετά την ανταλλαγή των κρατουμένων. Πότε θα αποχωρήσουν οριστικά οι Ισραηλινοί; Τι εγγυήσεις θα δοθούν για να μην αρχίσει ξανά ο πόλεμος; Τι ακριβώς θα γίνει με τον οπλισμό της Χαμάς; Πώς θα κυβερνάται πλέον η Γάζα και με βάση ποιο δικαιικό πλαίσιο;
Ενδεικτικός της ασάφειας που υπάρχει είναι ο διαφορετικός τρόπος που περιγράφεται το τι έχει συμφωνηθεί. Ο Τραμπ μιλάει για επίτευξη μόνιμης ειρήνης και το Κατάρ για συμφωνία σχετικά με το πρώτο μέρος του σχεδίου Τραμπ.
Ρούσσος: Δύο συμφωνίες σε μία
Ζητήσαμε από τον διεθνολόγο Σωτήρη Ρούσσο ένα πρώτο σχόλιο για τη συμφωνία. Ο καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου επισημαίνει ότι «πρόκειται για μια συμφωνία σε δύο. Το πρώτο μέρος έχει συμφωνηθεί από τις δύο πλευρές και αφορά την ανταλλαγή κρατουμένων, τη μερική απόσυρση των Ισραηλινών και το πέρασμα της ανθρωπιστικής βοήθειας. Για το επόμενο στάδιο καταγράφονται δύο διαφορετικές αντιλήψεις».
Ο Ρούσσος προσθέτει ότι «οι ΗΠΑ πέτυχαν αυτό που ήθελαν, δηλαδή την κατάπαυση του πυρός και την απελευθέρωση των Ισραηλινών ομήρων. Δεν ενδιαφέρονται για μια μόνιμη και βιώσιμη και βιώσιμη λύση στη Γάζα και συνολικά στο Παλαιστινιακό. Κατά συνέπεια, θεωρώ ότι είναι πιθανό να κρατήσει για πολύ η εκκρεμότητα σε ό,τι αφορά την οριστικοποίηση του δεύτερου μέρους της συμφωνίας. Θεωρώ κρίσιμο το διάστημα μέχρι την είσοδο στη Γάζα της διεθνούς δύναμης σταθεροποίησης».
