Το βράδυ της Τετάρτης, ο αμερικανός πρόεδρος ανακοίνωσε ότι το Ισραήλ και η Χαμάς συμφώνησαν στην πρώτη φάση μιας ειρηνευτικής συμφωνίας για τη Γάζα.
Σε αυτό το στάδιο αναμένεται να ολοκληρωθεί η απελευθέρωση όλων των ομήρων που κρατά η Χαμάς, ενώ τα ισραηλινά στρατεύματα θα αποσυρθούν σε μια συμφωνημένη γραμμή.
Πιο συγκεκριμένα, σύμφωνα με τις διαρροές, μόλις το ισραηλινό υπουργικό συμβούλιο ψηφίσει για την έγκριση (του πρώτου μέρους) της συμφωνίας την Πέμπτη, οι ισραηλινές δυνάμεις θα πρέπει να πραγματοποιήσουν μια αρχική, «μερική αποχώρηση» από τη Γάζα εντός 24 ωρών. Η υποχώρηση των IDF στη λεγόμενη «κίτρινη γραμμή» του σχεδίου Τραμπ πρακτικά σημαίνει πως θα εξακολουθήσουν να είναι παρούσες στο 53% της Λωρίδας της Γάζας.
«Τότε ξεκινά η περίοδος των 72 ωρών» για την απελευθέρωση ομήρων, όπως δήλωσε ανώτερος αξιωματούχος των ΗΠΑ.
Η ισραηλινή κυβέρνηση πιστεύει ότι 20 όμηροι παραμένουν ζωντανοί και υπό κράτηση. Αναζητά επίσης τα λείψανα έως και 28 επιπλέον ομήρων. Σε αντάλλαγμα για την απελευθέρωση των ομήρων από τη Χαμάς, το Ισραήλ θα πρέπει να απελευθερώσει 250 Παλαιστίνιους κρατούμενους που εκτίουν ποινές ισόβιας κάθειρξης και 1.700 που συνελήφθησαν κατά τη διάρκεια του πολέμου στη Γάζα.
Κομβικής σημασίας για τους Παλαιστινίους είναι και το «πράσινο φως» στην ανθρωπιστική βοήθεια: Aνώτερος Παλαιστίνιος αξιωματούχος που μίλησε στο BBC έκανε λόγο για 400 φορτηγά, τα οποία θα εισέρχονται καθημερινά στη Γάζα κατά τις πρώτες πέντε ημέρες.
Και κάπου εκεί τελειώνουν οι όποιες προβλέψεις για το άμεσο μέλλον του πολιορκημένου θύλακα. Οι εντατικές διαπραγματεύσεις των τελευταίων ημερών στην Αίγυπτο αφήνουν δυστυχώς τα περισσότερα κρίσιμα ερωτήματα αναπάντητα: «Στον αέρα» παραμένουν ο αφοπλισμός της Χαμάς, η διακυβέρνηση της Γάζας, καθώς και ποιες, αν υπάρχουν, εγγυήσεις ασφαλείας έχουν δοθεί για να αποτραπεί μια νέα έκρηξη βίας.
Για να επιτευχθεί η συμφωνία κατάπαυσης του πυρός, τόσο το Ισραήλ όσο και η Χαμάς έπρεπε να «εγκαταλείψουν τους μαξιμαλιστικούς στόχους τους», αναφέρει στο CNN η Dalia Dassa Kaye, ερευνήτρια στο Burkle Center for International Relations του UCLA.
Οι διακηρυγμένοι στόχοι του Ισραήλ ήταν «να αποδομήσει τη Χαμάς και να απελευθερώσει τους ομήρους». Αν καταφέρουν να πάρουν πίσω τους ομήρους, οι Ισραηλινοί θα έχουν πετύχει «έναν πολύ κρίσιμο πολεμικό στόχο και επίσης έναν στόχο που είναι εξαιρετικά σημαντικός για το ισραηλινό κοινό».
Αλλά η Χαμάς «δεν έχει διαλυθεί», προσθέτει. «Είναι αδύναμη, δεν είναι ικανή να επιτεθεί ξανά στο Ισραήλ όπως πριν από δύο χρόνια. Αλλά εξακολουθεί να υπάρχει».
Παράλληλα, η Kaye τονίζει πως «ούτε η Χαμάς πέτυχε να δει μια πλήρη αποχώρηση του Ισραήλ από τη Γάζα. Θα υπάρξει μόνο περιορισμένη αποχώρηση».
Η εύθραυστη ειρήνη του Τραμπ
Όσο αδιανόητο κι αν φαντάζει σε εμάς, αναλυτές εκτιμούν πως η βιασύνη του Τραμπ να κλείσει μια συμφωνία για τη Γάζα σχετίζεται άμεσα με την επικείμενη ανακοίνωση του φετινού Βραβείου Νόμπελ Ειρήνης.
Ο Τραμπ έχει εκφράσει εδώ και καιρό την επιθυμία του για το βραβείο και κάποιες φορές έχει δηλώσει ότι η ειρήνη στη Γάζα ίσως του το εξασφαλίσει.
Πόσο πιθανή, όμως, μπορεί να είναι η ειρήνη σε έναν τόπο ολικά κατεστραμμένο, σε μια περιοχή με βαθιά εθνοτικά μίση και με μια συμφωνία που κρατά τους Παλαιστίνιους δέσμιους στα σχέδια τρίτων δυνάμεων;
Ο ειδικός για τη Μέση Ανατολή και την ασφάλεια H.A. Hellyer –ανώτερος ερευνητής στο Royal United Services Institute– υποστηρίζει σε δηλώσεις του στο Al Jazeera πως η κατάπαυση του πυρός προέκυψε επειδή «οι Ηνωμένες Πολιτείες επέλεξαν να χρησιμοποιήσουν την πίεσή τους, την έντονη διπλωματική τους πίεση προς το κράτος του Ισραήλ».
«Χωρίς αυτό το είδος πίεσης, δεν νομίζω ότι θα βλέπαμε τίποτα από όλα αυτά».
Σύμφωνα με τον Hellyer, «ένας ακόμη παράγοντας είναι η πίεση που ασκήθηκε στη Χαμάς από σχεδόν κάθε σύμμαχο ή φιλική χώρα», ενώ κρίσιμη υπήρξε και η πίεση από τους ίδιους τους Παλαιστίνιους μέσα στη Λωρίδα της Γάζας. «Έκαναν πολύ σαφές στη Χαμάς ότι θέλουν αυτό να τελειώσει με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, ακόμη κι αν αυτό σημαίνει ότι η Χαμάς πρέπει να κάνει παραχωρήσεις».
«Το κρίσιμο σημείο τώρα είναι πόση πίεση» θα συνεχίσει να ασκεί η Αμερική –ειδικά στο Ισραήλ–, για να διασφαλιστεί ότι η κατάπαυση του πυρός θα τηρηθεί.
Οι διαφορετικές φάσεις της απόσυρσης του Ισραήλ από τη Γάζα είναι εξίσου «καθοριστικές», τονίζει ο Hellyer, σημειώνοντας ότι η απόσυρση έρχεται σε αντίθεση με τα ισραηλινά σχέδια για την Παλαιστίνη.
«Οι Ισραηλινοί έχουν ξεκαθαρίσει ότι δεν έχουν καμία πρόθεση να αποσυρθούν από τη Λωρίδα της Γάζας». Αντίθετα έχουν επανειλημμένα διαμηνύσει πως σκοπεύουν να «διατηρήσουν συνολικό έλεγχο ασφαλείας από τον ποτάμι μέχρι τη θάλασσα», απορρίπτοντας την ιδέα ενός παλαιστινιακού κράτους, αλλά και την ιδέα της επιστροφής της Παλαιστινιακής Αρχής. Και φυσικά απορρίπτουν οποιονδήποτε ρόλο της Χαμάς επί του πεδίου.
Ερωτηθείς στο Οβάλ Γραφείο την Τρίτη για το ποιες εγγυήσεις είναι πρόθυμη να δώσει η Ουάσιγκτον στους Αραβες εταίρους ότι το Ισραήλ δεν θα ξαναρχίσει τον πόλεμο, ο Τραμπ είπε: «Έχουμε μεγάλη δύναμη και θα κάνουμε ό,τι είναι δυνατό για να διασφαλίσουμε ότι όλοι θα τηρήσουν τη συμφωνία».
«Ο Τραμπ δεν ενεργεί πλέον ως διαμεσολαβητής αλλά ως διαιτητής», είπε ο Ισραηλινός συνταγματάρχης Ντόρον Χαντάρ, που διοικούσε τη διαπραγματευτική μονάδα των Ισραηλινών Αμυντικών Δυνάμεων έως πέρυσι. «Στα σημεία όπου δεν επιτυγχάνεται συμφωνία, αυτός θα αποφασίζει, και αυτό είναι καλό».
* Με πληροφορίες από Al Jazeera, CNN, BBC, Guardian, Washington Post
