Αν κάποιος είχε αμφιβολίες για την παγκόσμια απήχηση του Παγκόσμιου Στόλου Sumud και της Γκρέτα Τούνμπεργκ, οι δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ πρέπει να τις διέλυσαν. Σε συνέντευξη Τύπου στον Λευκό Οίκο ο Αμερικανός Πρόεδρος δέχτηκε ερώτηση για τις συλλήψεις και τις απελάσεις των ακτιβιστών του Sumud από το Ισραήλ. Το γεγονός από μόνο του είναι εξαιρετικό, γιατί δεν είναι συνηθισμένο τα κινήματα να γίνονται αντικείμενο συζήτησης με τον πλανητάρχη.
Η επίθεση
Ακόμα πιο ασυνήθιστη ήταν η επίθεση που εξαπέλυσε ο Τραμπ εναντίον της Γκρέτα Τούνμπεργκ: «Είναι απλώς μια ταραχοποιός. Δεν ασχολείται πια με το περιβάλλον και τώρα ασχολείται με αυτό; Έχει προβλήματα διαχείρισης θυμού. Νομίζω θα έπρεπε να δει γιατρό. Αν τη δείτε είναι τόσο νέα, τόσο θυμωμένη, τόσο τρελή. Χάρισμά σας. Είναι απλώς μια ταραχοποιός».
Η δήλωση του Τραμπ έχει τρία εντυπωσιακά στοιχεία:
Το πρώτο είναι ότι δεν παρακάμπτει το ερώτημα και σχολιάζει την Γκρέτα Τούνμπεργκ.
Το δεύτερο είναι το μίσος και η απαξία που εκφράζει ο Πρόεδρος των ΗΠΑ για την 22χρονη ακτιβίστρια από τη Σουηδία.
Το τρίτο είναι ότι την αντιμετωπίζει επί της ουσίας ως πολιτικό αντίπαλο.
Μια δήλωση σαν αυτή του Τραμπ θα περίμενε κανείς να αφορούσε τον επικεφαλής κάποιου εχθρικού στις ΗΠΑ κράτους, όχι μια ακτιβίστρια των κοινωνικών κινημάτων. Να σημειώσουμε ότι και το 2019 ο Τραμπ είχε δηλώσει ότι η Γκρέτα Τούνμπεργκ έχει πρόβλημα διαχείρισης θυμού.
Η απάντηση της Γκρέτα
Η Γκρέτα Τούνμπεργκ δεν έκανε πίσω μετά την επίθεση Τραμπ και απάντησε σε πολύ αιχμηρό και ειρωνικό τόνο: «Άκουσα ότι για ακόμη μια φορά ο Ντόναλντ Τραμπ εξέφρασε τις πολύ κολακευτικές του απόψεις για τον χαρακτήρα μου, και εκτιμώ τις ανησυχίες του για την ψυχική υγεία μου». Να σημειώσουμε ότι και το 2019 ο Τραμπ είχε δηλώσει ότι η Γκρέτα Τούνμπεργκ έχει πρόβλημα διαχείρισης θυμού.
Περνώντας στην αντεπίθεση, η Γκρέτα προσέθεσε: «Προς τον Τραμπ: Θα δεχόμουν με ευχαρίστηση οποιεσδήποτε συστάσεις μπορεί να έχετε για την αντιμετώπιση αυτών των λεγόμενων «προβλημάτων διαχείρισης θυμού» καθώς (κρίνοντας από το εντυπωσιακό ιστορικό σας) φαίνεται ότι υποφέρετε κι εσείς από αυτά».
Ασφαλώς η απάντηση της Γκρέτα προκαλεί εντύπωση. Πόσοι άνθρωποι στο κόσμο θα έμπαιναν σε δημόσια αντιπαράθεση με τον πλανητάρχη; Και πόσοι θα έπαιρναν στο Instagram 780.000 like στο Instagram για μια τέτοια απάντηση;
Η Γάζα
Η ιδιότυπη κόντρα Τραμπ και Γκρέτα έχει δύο διαστάσεις. Η πρώτη αφορά τη Γάζα. Εν αντιθέσει με το παρελθόν του Παλαιστινιακού, τα κινήματα πολιτών έχουν εξελιχθεί σε σημαντικό παράγοντα του πολέμου στη Γάζα. Προφανώς οι κινητοποιήσεις δεν μπορούν να επηρεάσουν την έκβαση της σύγκρουσης στο πεδίο της μάχης. Ωστόσο, οι ανθρωπιστικές αποστολές όπως το Sumud, οι μεγάλες κινητοποιήσεις στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες και οι παρεμβάσεις στα social media έχουν ασκήσει σημαντικές πιέσεις στις κυβερνήσεις κι έχουν παίξει ρόλο στην μετατόπιση της στάσης τους. Σε αυτόν τον πόλεμο τα κινήματα έχουν σημασία. Γι’ αυτό άλλωστε το Sumud έφτασε στον Λευκό Οίκο.
Γυναίκα-σύμβολο
Η δεύτερη διάσταση της κόντρας Τραμπ-Γκρέτα είναι βέβαια η ίδια η προσωπικότητα της Σουηδής ακτιβίστριας. Δεν είναι υπερβολή να πούμε ότι η Γκρέτα Τούνμπεργκ έχει εξελιχθεί σε ένα παγκόσμιο σύμβολο των κινημάτων και της αντίστασης.
Η Γκρέτα έγινε γνωστή παγκοσμίως το 2018 όταν σε ηλικία 15 ετών ξεκίνησε τις διαμαρτυρίες για την κλιματική κρίση που μετεξελίχθηκαν στο παγκόσμιο περιβαλλοντικό κίνημα Fridays for Future. Απέκτησε τόσο μεγάλη φήμη που μίλησε στην Παγκόσμια Διάσκεψη του ΟΗΕ για το Κλίμα και ανακηρύχθηκε από το Time πρόσωπο της χρονιά το 2019.
Κι ενώ ήταν μπροστά της ο εύκολος δρόμος της μετεξέλιξης της σε μια persona ενός αβλαβούς μιντιακού ακτιβισμού, η Γκρέτα διάλεξε το δύσκολο μονοπάτι των κινημάτων βάσης. Αρχικά με την Ουκρανία και στη συνέχεια με τη Γάζα, επέλεξε να υπερασπιστεί αυτές που έκρινε δίκαιες υποθέσεις, ασχέτως των επιθέσεων που δέχεται.
Οι επιθέσεις
Και ήταν πολλές και σκληρές αυτές οι επιθέσεις. Η Γκρέτα Τούνμπερκ εδώ και χρόνια δέχεται ένα διαρκές διαδικτυακό λιντσάρισμα. Αρχικά για την κλιματική δράση της, στη συνέχεια για τον ακτιβισμό της ενάντια στη γενοκτονία στη Γάζα. Οι απανταχού της γης ακροδεξιοί και αντιδραστικοί μαζί με τον πανίσχυρο προπαγανδιστικό μηχανισμό του Ισραήλ, προσπαθούν να την ακυρώσουν ως ακτιβίστρια και να την απαξιώσουν ως άνθρωπο. Δεν ξέρουμε πόσοι άνθρωποι στον κόσμο θα άντεχαν για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα αυτόν τον παγκόσμιο οχετό λάσπης.
Όμως εκείνη επιμένει. Τον Ιούνιο συμμετείχε στο πλοίο Madleen που επιχείρησε να σπάσει το Ισραηλινό μπλόκο στη Γάζα. Η σύλληψή της από Ισραηλινούς κομάντος δεν την πτόησε. Τώρα συμμετείχε στο στόλο του Sumud όπου συνελήφθη ξανά και υπέστη εξευτελιστική συμπεριφορά από τους Ισραηλινούς στρατιώτες. Ούτε τώρα όμως πτοήθηκε.
Οι δηλώσεις της στο Ελευθέριος Βενιζέλος στην επιστροφή των ακτιβιστών του Sumud, έδειξαν γιατί αυτή η νέα γυναίκα συγκινεί εκατομμύρια ανθρώπους σε όλον τον κόσμο που αγανακτούν με την αδικία: «Θα μπορούσα να μιλάω για πάρα, πάρα πολύ ώρα σχετικά με την κακομεταχείριση και τις κακοποιήσεις που υποστήκαμε κατά τη διάρκεια της φυλάκισής μας. Πίστεψέ με, αλλά αυτή δεν είναι η ιστορία. Θέλω να είμαι απολύτως σαφής: συντελείται μια γενοκτονία. Τα διεθνή μας συστήματα προδίδουν τους Παλαιστινίους. Δεν είναι καν ικανά να αποτρέψουν τα χειρότερα εγκλήματα πολέμου από το να συμβούν».
Και όταν κάποιος της φώναξε «είστε ήρωες», απάντησε: «Όχι, δεν είμαστε ήρωες. Κάνουμε το απολύτως μίνιμουμ».
