Η Ευρώπη χάνει πράσινους χώρους που παλαιότερα φιλοξενούσαν άγρια ζωή, απορροφούσαν άνθρακα και παρείχαν τροφή, με ρυθμό που αγγίζει τα 600 γήπεδα ποδοσφαίρου την ημέρα - αποκαλύπτει έρευνα που δημοσιεύει ο Guardian.
Η ανάλυση δορυφορικών εικόνων στο Ηνωμένο Βασίλειο και την ηπειρωτική Ευρώπη για μια πενταετία δείχνει την ταχύτητα και την κλίμακα με την οποία οι πράσινοι χώροι μετατρέπονται σε άσφαλτο, καλύπτονται από δρόμους, τούβλα και κονίαμα.
Η απώλεια του τροπικού δάσους του Αμαζονίου καταγράφεται εδώ και χρόνια μέσω δορυφορικών εικόνων και επίγειας παρακολούθησης, αλλά μέχρι τώρα η κλίμακα των χαμένων πράσινων χώρων στην Ευρώπη δεν είχε καταγραφεί με τον ίδιο τρόπο.
Στην πρώτη έρευνα αυτού του είδους, που καλύπτει ολόκληρη την Ευρώπη, το πρόγραμμα «Green to Grey» αποκαλύπτει την έκταση του πρασίνου που «εξαφανίζεται» από τις ανθρώπινες παρεμβάσεις.
Το διασυνοριακό project - που «έτρεξαν» οι Guardian, Arena for Journalism in Europe (Arena), Nina, NRK και μια ομάδα ΜΜΕ σε 11 χώρες - διαπίστωσε ότι η Ευρώπη χάνει περίπου 1.500 τ.χλμ. ετησίως λόγω κατασκευών.
Περίπου 9.000 τ.χλμ. γης - μια έκταση ίση με την Κύπρο - μετατράπηκαν από πράσινη σε γκρι μεταξύ 2018 και 2023, σύμφωνα με τα δεδομένα.
Αυτό ισοδυναμεί με σχεδόν 30 τ.χλμ. την εβδομάδα ή 600 γήπεδα ποδοσφαίρου την ημέρα. Η άγρια φύση αντιπροσωπεύει το μεγαλύτερο μέρος των απωλειών, περίπου 900 τ.χλμ. ετησίως, αλλά η έρευνα δείχνει επίσης ότι χτίζουμε σε γεωργική γη με ρυθμό περίπου 600 τ.χλμ. ετησίως, με σοβαρές συνέπειες για την επισιτιστική ασφάλεια και την υγεία της ηπείρου.
«Η γη που χάνεται λόγω ανάπτυξης είναι ένας από τους κύριους παράγοντες απώλειας της άγριας φύσης και μείωσης της βιοποικιλότητας. Αλλά χάνουμε επίσης καλλιεργήσιμη και παραγωγική γη καθώς οι πόλεις μας επεκτείνονται στο πράσινο περιθώριο και στη γεωργική γη», σημειώνει ο Στιβ Κάρβερ, καθηγητής άγριας φύσης στο Πανεπιστήμιο του Leeds.
Η ανάλυση κάλυψε 30 χώρες, καλύπτοντας το 96% της περιοχής των 39 χωρών του EEA. Όλες οι εξεταζόμενες χώρες χάνουν εκτάσεις πρασίνου, αλλά κάποιες τα πάνε χειρότερα από άλλες. Οι πέντε χώρες με τις μεγαλύτερες απώλειες πρασίνου ήταν η Τουρκία, με πάνω από 1.800 τ.χλμ. φυσικής και καλλιεργήσιμης γης που χάθηκαν μεταξύ 2018 και 2023, η Πολωνία (πάνω από 1.000 τ.χλμ.), η Γαλλία (950 τ.χλμ.), η Γερμανία (720 τ.χλμ.) και το Ηνωμένο Βασίλειο (604 τ.χλμ.).
Προστατεύομενοι αμμόλοφοι μετατρέπονται σε πολυτελή γήπεδη γκολφ για λόγους... υπέρμετρου δημοσίου συμφέροντος
Στο ένα τέταρτο των περιπτώσεων η αποψίλωση δασών αφορούσε κατοικίες και δρόμους. Η φύση και η γεωργική γη καταστρέφονται όμως και για την κατασκευή τουριστικών θερέτρων, βιομηχανιών και εμπορικών κέντρων.
Η Arena αποκαλύπτει ότι στην Πορτογαλία, σχεδόν 300 εκτάρια (740 στρέμματα) προστατευόμενων αμμόλοφων στην παραλία Galé κοντά στο Melides, μια ώρα νότια της Λισαβόνας, χάθηκαν για τη δημιουργία νέου γηπέδου γκολφ στο CostaTerra Golf and Ocean Club, όπου οι ιδιοκτησίες θα πωλούνται περίπου για 5,6 εκατ. λίρες.
Το θέρετρο, που βρίσκεται ακόμη υπό κατασκευή, αποτελεί δεύτερη κατοικία της Πριγκίπισσας Ευγενίας και του συζύγου της, Τζακ Μπρουκσμπανκ. Χτίζεται σε γη Natura 2000, που υποτίθεται ότι προστατεύεται σύμφωνα με τους κανονισμούς της ΕΕ.
Οι δορυφορικές εικόνες δείχνουν τις περιοχές προστατευόμενων αμμόλοφων που χάθηκαν για το CostaTerra Golf and Ocean Club στη νότια Πορτογαλία. Το θέρετρο υπόσχεται «την απλή πολυτέλεια της ευρωπαϊκής ζωής» στην «τελευταία ανεπηρέαστη ακτή του Ατλαντικού στη νότια Ευρώπη». Το γήπεδο γκολφ 75 εκταρίων εκτιμάται ότι θα καταναλώνει έως και 800.000 λίτρα νερού την ημέρα για τη συντήρηση των γηπέδων.
Εξαιρέσεις για ανάπτυξη σε γη Natura 2000 μπορούν να δοθούν εάν υπάρχει υπέρμετρο δημόσιο συμφέρον. Οι πορτογαλικές αρχές ενέκριναν το θέρετρο, το οποίο ανήκει στην αμερικανική εταιρεία ακινήτων Discovery Land Company, για λόγους οικονομικού οφέλους.
Ο Ιωάννης Αγαπάκης, δικηγόρος της ClientEarth, ΜΚΟ για το περιβαλλοντικό δίκαιο, δήλωσε ότι ένα γήπεδο γκολφ δεν πληροί αυτές τις προϋποθέσεις. «Προφανώς δεν υπάρχει υπέρμετρο δημόσιο συμφέρον», είπε. «Το γεγονός ότι βρίσκεις οικονομικά οφέλη ή κάποιο είδος οικονομικής ανάπτυξης από ένα έργο δεν το καθιστά υπέρμετρο δημόσιο συμφέρον».
Οι καταγεγραμμένες απώλειες ξεπερνούν τις εκτιμήσεις του ΕΕΑ
Σημειώνεται πως η μεθοδολογία που χρησιμοποιήθηκε στην έρευνα Green to Grey διαφέρει από την επίσημη μέθοδο που χρησιμοποιεί ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος (EEA), η οποία αποκλείει περιοχές μικρότερες από 50.000 τ.μ., ισοδύναμες με περίπου πέντε γήπεδα ποδοσφαίρου.
Η έρευνα εντόπισε μικρές, κατακερματισμένες απώλειες φύσης, καθώς και κατασκευές σε αστικούς πράσινους χώρους, οδηγώντας σε εκτιμήσεις 1,5 φορές μεγαλύτερες από τους υπολογισμούς της EEA και δείχνοντας τη συνολική επίδραση των συσσωρευμένων μικρής κλίμακας απωλειών.
«Για χρόνια, η ΕΕ έχει υποσχεθεί να ηγηθεί στην προστασία του κλίματος και της φύσης, αλλά αυτό που δείχνει αυτή η έρευνα είναι ότι κυριολεκτικά τσιμεντοποιούμε το μέλλον μας», σχολιάζει η ευρωβουλευτής των Πρασίνων, Lena Schilling.« Κάθε δάσος και εύφορο χωράφι που καταστρέφεται για βραχυπρόθεσμα κέρδη προδίδει τις υποσχέσεις που δώσαμε στους νέους».
Είπε ότι αν η φύση συνεχίσει να αντιμετωπίζεται ως αναλώσιμη, η Ευρώπη θα χάσει όχι μόνο τους κλιματικούς της στόχους, αλλά και την επισιτιστική ασφάλεια, την υγεία της και τους ίδιους τους χώρους που καθιστούν την ήπειρο βιώσιμη.
