Δημοσιογραφική έρευνα φέρνει στο φως τρομακτικά στοιχεία για τους νεκρούς στη Γάζα, τα οποία μάλιστα προέρχονται από απόρρητη βάση δεδομένων των ισραηλινών στρατιωτικών υπηρεσιών πληροφοριών. Σύμφωνα με αυτά, 5 στους 6 Παλαιστινίους που έχουν σκοτωθεί στη Γάζα ήταν άμαχοι, ένα ακραίο ποσοστό σφαγής που δεν μπορεί να συγκριθεί με πολέμους των τελευταίων δεκαετιών.
Μέχρι τον Μάιο, έπειτα από 19 μήνες πολέμου, οι αξιωματούχοι των ισραηλινών μυστικών υπηρεσιών κατέγραφαν ονομαστικά 8.900 μαχητές της Χαμάς και της Ισλαμικής Τζιχάντ ως νεκρούς ή «πιθανώς νεκρούς», σύμφωνα με έρευνα του έκαναν από κοινού ο Guardian, το ισραηλινο-παλαιστινιακό Μέσο +972 Magazine και το εβραϊκό Local Call.
Εκείνη την εποχή, 53.000 Παλαιστίνιοι είχαν σκοτωθεί από τις ισραηλινές επιθέσεις, σύμφωνα με τις υγειονομικές αρχές της Γάζας, ένας τραγικός απολογισμός που περιελάμβανε μαχητές και αμάχους. Οι μαχητές που κατονομάζονται στη βάση δεδομένων των ισραηλινών υπηρεσιών πληροφοριών αποτελούσαν μόλις το 17% του συνόλου, κάτι που δείχνει ότι το 83% των νεκρών ήταν άμαχοι.
Η σύγκριση της Γάζας με άλλους πολέμους
Αυτή η αναλογία αμάχων και μαχητών στους νεκρούς είναι εξαιρετικά υψηλή στον σύγχρονο πόλεμο, ακόμα και όταν συγκρίνεται με συγκρούσεις που είναι διαβόητες για αδιάκριτες δολοφονίες, ανάμεσά τους οι εμφύλιοι στη Συρία και το Σουδάν.
«Το ποσοστό αμάχων ανάμεσα στους νεκρούς είναι πολύ υψηλό, ιδιαίτερα επειδή είναι σε εξέλιξη για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα», δήλωσε η Τερέζ Πέτερσον από το Πρόγραμμα Δεδομένων για Συγκρούσεις στο πανεπιστήμιο της Ουψάλας (UCDP), που καταγράφει τις απώλειες αμάχων παγκοσμίως. «Αν ξεχωρίσετε μια συγκεκριμένη πόλη ή μάχη σε άλλη σύγκρουση, θα μπορούσατε να βρείτε παρόμοια ποσοστά, αλλά πολύ σπάνια στο σύνολο», συμπλήρωσε.
Από τις συγκρούσεις σε όλο τον πλανήτη που παρακολουθεί το UCDP από το 1989, οι άμαχοι αποτελούσαν το μεγαλύτερο ποσοστό των νεκρών μόνο στην Σρεμπρένιτσα- αλλά όχι συνολικά στον πόλεμο στη Βοσνία- στη γενοκτονία της Ρουάντα και στη ρωσική πολιορκία της Μαριούπολης το 2022, σημείωσε η Πέτερσον.
Ακαδημαϊκοί, δικηγόροι και ακτιβιστές για τα ανθρώπινα δικαιώματα, ακόμα και από το Ισραήλ, κατηγορούν τη χώρα ότι διαπράττει γενοκτονία στη Γάζα, με τις μαζικές δολοφονίες αμάχων και την επιβολή λιμού.
Τι λένε οι IDF για τη βάση δεδομένων
Ο ισραηλινός στρατός δεν αμφισβήτησε την ύπαρξη της βάσης δεδομένων, ούτε τα δεδομένα για τους νεκρούς από τη Χαμάς και της Ισλαμικής Τζιχάντ, όταν του ζητήθηκε σχόλιο από το Local Call και το +972 Magazine.
Όταν ο Guardian ζήτησε σχόλιο για τα ίδια δεδομένα, εκπρόσωπος των ισραηλινών ενόπλων δυνάμεων είπε ότι αποφάσισαν να «αναδιατυπώσουν» την απάντησή τους. Η σύντομη δήλωση που εστάλη στη βρετανική εφημερίδα δεν απάντησε ευθέως στις ερωτήσεις για τη βάση δεδομένων των στρατιωτικών υπηρεσιών πληροφοριών.
Ανέφερε ότι «τα στοιχεία που παρουσιάζονται στο άρθρο είναι λανθασμένα», χωρίς να διευκρινίζει ποια δεδομένα αμφισβητεί ο ισραηλινός στρατός. Επίσης, υποστήριζε ότι οι αριθμοί «δεν αντικατοπτρίζουν τα δεδομένα που είναι διαθέσιμα στα συστήματα των IDF», χωρίς να διευκρινίζει ποια είναι αυτά συστήματα. Επιπλέον, εκπρόσωπος των IDF δεν απάντησε όταν ρωτήθηκε από τον Guardian γιατί ο στρατός έδωσε διαφορετικές απαντήσεις για τα δεδομένα.
Οι δύο πηγές για τους νεκρούς στη Γάζα
Η βάση δεδομένων κατονομάζει 47.653 Παλαιστίνιους που θεωρείται ότι είναι εν ενεργεία στις στρατιωτικές πτέρυγες της Χαμάς και της Ισλαμικής Τζιχάντ. Βασίζεται κατά τα φαινόμενα σε εσωτερικά έγγραφα των οργανώσεων που κατασχέθηκαν στη Γάζα, τα οποία δεν έχει δει ή επαληθεύσει ο Guardian. Πολλές πηγές από τις υπηρεσίες πληροφοριών, που έχουν γνώση της βάσης δεδομένων, λένε ότι ο στρατός τη θεωρεί ως τον μοναδικό έγκυρο απολογισμό για τους θανάτους μαχητών.
Επίσης, ο στρατός θεωρεί αξιόπιστο τον απολογισμό του υπουργείου Υγείας της Γάζας, αναφέρει το Local Call. Ο πρώην επικεφαλής των στρατιωτικών υπηρεσιών πληροφοριών εμφανίστηκε να επικαλείται αυτόν τον απολογισμό πρόσφατα, παρόλο του πολιτικοί της χώρας απορρίπτουν συχνά αυτά τα στοιχεία, χαρακτηρίζοντάς τα προπαγάνδα.
Και οι δύο πηγές δεδομένων ενδέχεται να υποεκτιμούν τον αριθμό των νεκρών. Το υπουργείο Υγείας της Γάζας απαριθμεί μόνο ανθρώπους των οποίων τα πτώματα έχουν ανασυρθεί και όχι τους χιλιάδες που είναι θαμμένοι κάτω από συντρίμμια. Οι ισραηλινές στρατιωτικές υπηρεσίες πληροφοριών δεν γνωρίζουν όλους τους θανάτους μαχητών ή όλους όσοι έχουν στρατολογηθεί. Όμως, αυτές οι βάσεις δεδομένων είναι οι μοναδικές που χρησιμοποιούν οι Ισραηλινοί αξιωματούχοι για τον πολεμικό σχεδιασμό.
«Άνθρωποι προάγονται σε τρομοκράτες μετά τον θάνατό τους»
Ισραηλινοί πολιτικοί και στρατηγοί έχουν εκτιμήσει τον αριθμό των νεκρών μαχητών ακόμα και στους 20.000, ή έχουν ισχυριστεί ότι η αναλογία αμάχων προς μαχητές είναι μόλις 1 προς 1. Οι υψηλότεροι απολογισμοί που επικαλούνται Ισραηλινοί μπορεί να περιλαμβάνουν αμάχους με δεσμούς με τη Χαμάς- όπως κυβερνητικούς αξιωματούχους και αστυνομικούς- παρότι το διεθνές δίκαιο απαγορεύει να μπαίνουν στο στόχαστρο άνθρωποι οι οποίοι δεν εμπλέκονται στη μάχη.
Επιπλέον, ενδέχεται να περιλαμβάνουν Παλαιστίνιους που δεν έχουν διασυνδέσεις με τη Χαμάς. Η νότια στρατιωτική διοίκηση επιτρέπει σε στρατιώτες να αναφέρουν άτομα που σκοτώνονται στη Γάζα ως μαχητές, χωρίς ταυτοποίηση ή επαλήθευση.
«Άνθρωποι προάγονται σε τρομοκράτες μετά τον θάνατό τους», ανέφερε χαρακτηριστικά μία πηγή από τις υπηρεσίες πληροφοριών, που συνόδευε τις χερσαίες δυνάμεις. «Αν είχα ακούσει την ταξιαρχία, θα είχα καταλήξει στο συμπέρασμα ότι είχαμε σκοτώσει το 200% των μελών της Χαμάς στην περιοχή».
«Μία μεγάλη μπλόφα»
Ο απόστρατος στρατηγός Ιτζάκ Μπρικ δήλωσε ότι οι εν ενεργεία Ισραηλινοί στρατιώτες ξέρουν ότι οι πολιτικοί υπερβάλουν για τους νεκρούς της Χαμάς. Στην αρχή του πολέμου ο Μπρικ ήταν σύμβουλος του Μπενιαμίν Νετανιάχου και τώρα είναι ένας από τους πιο σφοδρούς επικριτές του Ισραηλινού πρωθυπουργού.
«Οι αριθμοί που ανακοινώνονται δεν έχουν απολύτως καμία σχέση με αυτό που συμβαίνει πραγματικά. Είναι απλά μία μεγάλη μπλόφα», τόνισε. Δήλωσε ότι διατηρεί επαφή με εν ενεργεία αξιωματικούς και περιέγραψε πως όταν συνάντησε στρατιώτες μονάδας που ταυτοποιούσαν τους νεκρούς στη Γάζα, του είπαν πως «οι περισσότεροι από αυτούς» ήταν άμαχοι.
Παρότι το μεγαλύτερο μέρος της Γάζας έχει ισοπεδωθεί και δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι έχουν σκοτωθεί, η απόρρητη βάση δεδομένων απαριθμεί περίπου 40.000 ανθρώπους που ο ισραηλινός στρατός θεωρεί ότι είναι μαχητές και παραμένουν ζωντανοί.
Οι εκτιμήσεις για τους νεκρούς της Χαμάς και της Ισλαμικής Τζιχάντ δείχνουν επίσης ότι Ισραηλινοί αξιωματούχοι «φουσκώνουν» τον αριθμό των μαχητών στις δηλώσεις τους, επεσήμανε ο Παλαιστίνιος αναλυτής Μουχάμαντ Σεχάντα.
Έως τον Δεκέμβριο του 2024, είχαν σκοτωθεί 6.500 άνθρωποι από τις στρατιωτικές και τις πολιτικές πτέρυγες των δύο οργανώσεων, του είπαν μέλη. «Το Ισραήλ διευρύνει τα όρια ώστε να μπορούν να χαρακτηρίζουν ως μέλος της Χαμάς κάθε άνθρωπο στη Γάζα. Όλοι αυτοί είναι σκοτωμοί για τακτικούς σκοπούς, που δεν έχουν καμία σχέση με την εξάλειψη μιας απειλής», συμπλήρωσε.
«Εκστρατεία στοχευμένων δολοφονιών - Ίσως ο στόχος να ήταν πάντα ένας αναγκαστικός εκτοπισμός»
Το ποσοστό των αμάχων ανάμεσα στους νεκρούς μπορεί να αυξήθηκε περαιτέρω από τον Μάιο, όταν το Ισραήλ προσπάθησε να αντικαταστήσει τον ΟΗΕ και τις ανθρωπιστικές οργανώσεις που σίτιζαν τους Παλαιστίνιους στον πόλεμο. Οι Ισραηλινές δυνάμεις έχουν σκοτώσει εκατοντάδες ανθρώπους που προσπαθούσαν να πάρουν τρόφιμα από κέντρα διανομής.
Τώρα, οι επιζώντες που λιμοκτονούν- και έχουν περιοριστεί στο 20% της περιοχής- έχουν διαταχθεί να εγκαταλείψουν τον βορρά, καθώς το Ισραήλ προετοιμάζει μία ακόμα χερσαία επιχείρηση, η οποία είναι πιθανόν να έχει καταστροφικές συνέπειες για τους αμάχους. Σήμερα, οι IDF ανακοίνωσαν ότι άρχισαν να προειδοποιούν τα νοσοκομεία και τις διεθνείς οργανώσεις να προετοιμαστούν να εκκενώσουν το βόρειο τμήμα της Λωρίδας της Γάζας προς τον νότο.
Η κλίμακα των σκοτωμών εν μέρει οφείλεται στη φύση της σύγκρουσης, ανέφερε η Μέρι Κάλντορ, ομότιμη καθηγήτρια στο LSE και διευθύντρια του Ερευνητικού Προγράμματος Συγκρούσεων. Στη Γάζα, το Ισραήλ πολεμά τους μαχητές της Χαμάς σε πυκνοκατοικημένες πόλεις και έχει θεσπίσει κανόνες εμπλοκής οι οποίοι επιτρέπουν στις δυνάμεις τους να σκοτώνουν μεγάλο αριθμό αμάχων σε επιθέσεις ακόμα και εναντίον χαμηλόβαθμων μαχητών. «Στη Γάζα, στην πραγματικότητα μιλάμε για μία εκστρατεία στοχευμένων δολοφονιών, αντί για μάχες και εκτελούνται χωρίς κανένα ενδιαφέρον για τους αμάχους», δήλωσε.
Το ποσοστό των αμάχων στους νεκρούς της Γάζας συγκρίνεται περισσότερο με τους πρόσφατους πολέμους στο Σουδάν, την Υεμένη, την Ουγκάντα και τη Συρία, όπου μεγάλο μέρος της βίας στράφηκε εναντίον των αμάχων, συμπλήρωσε. «Αυτοί είναι πόλεμοι στους οποίους οι ένοπλες ομάδες τείνουν να αποφεύγουν τη μάχη. Δεν θέλουν να πολεμούν η μία την άλλη, θέλουν να ελέγχουν εδάφη και το κάνουν σκοτώνοντας αμάχους», εξήγησε.
«Ίσως αυτό να ισχύει και με το Ισραήλ και αυτό είναι ένα μοντέλο πολέμου (στη Γάζα) που αφορά στην κυριαρχία επί ενός πληθυσμού και τον έλεγχο εδαφών. Ίσως ο στόχος να ήταν πάντα ένας αναγκαστικός εκτοπισμός», πρόσθεσε.
Όλοι οι Παλαιστίνιοι αντιμετωπίζονται ως στόχοι
Πολλοί Ισραηλινοί στρατιώτες έχουν πει πως όλοι οι Παλαιστίνιοι αντιμετωπίζονται ως στόχοι στη Γάζα. Ένας που βρισκόταν στη Ράφα φέτος είπε ότι η μονάδα του είχε δημιουργήσει μια «φανταστική γραμμή» στην άμμο και πυροβολούσε όποιον την περνούσε, συμπεριλαμβανομένων παιδιών δύο φορές και μία γυναίκα. Πυροβολούσαν για να σκοτώσουν, όχι προκειμένου να προειδοποιήσουν, παραδέχθηκε. «Κανένας δεν σημάδευε τα πόδια τους», είπε χαρακτηριστικά.
Η Νέτα Κρόφορντ, καθηγήτρια Διεθνών Σχέσεων στο πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, δήλωσε ότι οι ισραηλινές τακτικές σηματοδοτούν μία ανησυχητική εγκατάλειψη αυτών που αναπτύχθηκαν επί δεκαετίες, για την προστασία των αμάχων.
Τη δεκαετία του ‘70, οι αντιδράσεις για τις αμερικανικές σφαγές στο Βιετνάμ ανάγκασαν τους δυτικούς στρατούς να αλλάξουν τον τρόπο που πολεμούσαν. Οι νέες πολιτικές που εφαρμόστηκαν ήταν ελλιπείς, αλλά αντικατόπτριζαν μία εστίαση στον περιορισμό των χτυπημάτων σε αμάχους, κάτι που πλέον δεν φαίνεται να αποτελεί μέρος των στρατιωτικών υπολογισμών του Ισραήλ, εξήγησε.
«Λένε ότι χρησιμοποιούν τις ίδιες διαδικασίες με τις ΗΠΑ για τον υπολογισμό και τη μείωση των απωλειών αμάχων. Όμως, αν δείτε αυτά τα ποσοστά θυμάτων και τις πρακτικές τους με τους βομβαρδισμούς και την καταστροφή πολιτικών υποδοχών, είναι ξεκάθαρο πως δεν το κάνουν», κατέληξε.
Φωτογραφίες: AP
