Σύμφωνα με το CNN, υπάρχουν δύο λόγοι για τους οποίους ο Ντόναλντ Τραμπ προσπαθεί να πείσει - αν μη τι άλλο τους Αμερικανούς - ότι το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν έχει καταστραφεί ολοκληρωτικά.
Πρώτον, ολόκληρη η θητεία του είναι δομημένη με τέτοιο τρόπο ώστε να ενισχύει το αυταρχικό προφίλ του και την αφήγηση περί γενναίας και αλάνθαστης ηγεσίας. Οποιαδήποτε πληροφορία «χαλάει» αυτό το παραμύθι δεν είναι ευπρόσδεκτη.
Δεύτερον, οποιαδήποτε ένδειξη ότι το Ιράν διατηρεί την ικανότητά του να κατασκευάσει πυρηνικά όπλα ή να επανεκκινήσει το πρόγραμμά του μετά τους βομβαρδισμούς θα έθετε το εύλογο ερώτημα: Πρέπει οι Ηνωμένες Πολιτείες να καταφύγουν ξανά σε στρατιωτική δράση για να «ολοκληρώσουν» τη δουλειά; Κάτι τέτοιο θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια μακρά περίοδο εκατέρωθεν απειλών, ακόμη κι επιθέσεων, η οποία θα ενίσχυε τον κίνδυνο γενικευμένης σύρραξης και θα εξόργιζε τη βάση των υποστηρικτών του MAGA.
Ο Τραμπ και οι στενοί συνεργάτες του εκφράζουν τις τελευταίες ώρες την οργή τους για τη διαρροή μιας προκαταρκτικής έκθεσης της Υπηρεσίας Αμυντικών Πληροφοριών (DIA), σύμφωνα με την οποία οι επιθέσεις των ΗΠΑ δεν κατάφεραν να καταστρέψουν το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης κι απλώς το καθυστέρησαν για λίγους μήνες.
Ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ εξαπέλυσε δριμύ κατηγορώ κατά των CNN και New York Times που προχώρησαν στις σχετικές αποκαλύψεις: «Τέτοια μέσα ενημέρωσης, δήλωσε, «προσπαθούν να διαστρεβλώσουν τα γεγονότα για πολιτικούς λόγους και να πλήξουν τον πρόεδρο Τραμπ και τη χώρα μας - δεν τους νοιάζει τι πιστεύουν οι στρατιώτες μας». Ο Λευκός Οίκος υπογράμμισε τις εκτιμήσεις του Γενικού Επιτελείου Στρατού του Ισραήλ, σύμφωνα με τις οποίες το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν υπέστη «συστημική» ζημιά, ενώ ο διευθυντής της CIA Τζον Ράτκλιφ μίλησε για νεότερα στοιχεία που υποδεικνύουν πως το πρόγραμμα «πήγε πίσω» αρκετά χρόνια.
Ωστόσο, παρότι αυτές οι δηλώσεις υποδηλώνουν ότι το Ιράν δέχθηκε σοβαρό πλήγμα, δεν επαρκούν για να στηρίξουν πλήρως τις υπερβολές Τραμπ.
Η τακτική του προέδρου είναι γνωστή: Ο Τραμπ έχει φτάσει στο σημείο να «εξάγει» παγκοσμίως τη στρατηγική του να κατασκευάζει δικές του αφηγήσεις, ανεξαρτήτως του αν υπάρχουν αποδείξεις που τις στηρίζουν. Έδειξε πόσο αποτελεσματικό μπορεί να είναι αυτό με τους ψευδείς ισχυρισμούς περί νοθείας στις εκλογές του 2020.
Αν ο κόσμος πιστέψει ότι το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν έχει καταστραφεί και όσοι λένε το αντίθετο δυσφημιστούν, τότε ο Τραμπ δεν θα έχει κανένα λόγο να προχωρήσει σε περαιτέρω ενέργειες.
Γιατί οι πρόωροι πανηγυρισμοί του Τραμπ είναι επιζήμιοι
Οριστικές και ακριβείς αξιολογήσεις - τεχνικής ή ανθρώπινης προέλευσης - για το κατά πόσο οι ΗΠΑ κατέφεραν να πλήξουν το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν μπορεί να χρειαστούν μήνες, ενώ προφανώς δεν είναι δυνατόν να γνωρίζουμε εάν η κυβέρνηση διαθέτει πρόσθετες πληροφορίες που δεν δημοσιοποιεί για επιχειρησιακούς λόγους.
Στο πλαίσιο αυτό, μια πιο συνετή αρχική αντίδραση του Λευκού Οίκου στις επιδρομές ίσως απέτρεπε τη σημερινή διαμάχη σε δημόσια θέα.
Ωστόσο η αγωνιώδης προσπάθεια του Τραμπ για απόλυτο έλεγχο επί των πληροφοριών που διακινήθηκαν ήταν μάλλον αναπόφευκτη, αφού - από το πρώτο κιόλας λεπτό - είχε διακηρύξει ότι η αποστολή του Σαββάτου ήταν μια απόλυτη, σαρωτική επιτυχία. Οποιοδήποτε αντίθετο στοιχείο θα σήμαινε μια αμήχανη αναδίπλωση και θα έπληττε το «εγώ» και την αξιοπιστία του.
Η υπερβολικά συναισθηματική αντίδραση απέναντι σε τελείως εύλογα ερωτήματα δίνει την εικόνα ενός Λευκού Οίκου σε αμυντική στάση και εντείνει τις αμφιβολίες για την ειλικρίνειά του.
Αποσπά, παράλληλα, την προσοχή από στοιχεία της επιχείρησης για τα οποία ο Τραμπ θα μπορούσε πράγματι να πιστωθεί επιτυχία: έναν άψογα εκτελεσμένο βομβαρδισμό χωρίς αμερικανικές απώλειες, μια αποτελεσματική άσκηση πίεσης σε Ιράν και Ισραήλ να σταματήσουν τις συγκρούσεις, αλλά και το γεγονός πως γλύτωσε την εμπλοκή σε έναν παρατεταμένο πόλεμο.
Η διαμάχη για το μέγεθος της καταστροφής στο Ιράν επισκίασε επίσης μια αδιαμφισβήτητη επιτυχία του Τραμπ στη Σύνοδο Κορυφής στην Ολλανδία: τη δέσμευση των κρατών-μελών για αύξηση των αμυντικών δαπανών στο 5% του ΑΕΠ έως το 2035. Ακόμη κι αν ο στόχος θα είναι δύσκολο να επιτευχθεί, κανένας προηγούμενος πρόεδρος δεν είχε φτάσει τόσο κοντά σε κάτι παρόμοιο.
Ο Λευκός Οίκος είναι ο μόνος που φταίει.
Η αποτυχία του να εξηγήσει επαρκώς στους Αμερικανούς γιατί η κυβέρνηση Τραμπ άρχισε ξαφνικά να πιστεύει ότι το Ιράν απείχε μόλις λίγες εβδομάδες από την κατασκευή πυρηνικού όπλου δημιούργησε καχυποψία για τα κίνητρά της.
Η αποτυχία να ενημερώσει ορισμένους κορυφαίους Δημοκρατικούς, ότι η αποστολή των B-2 βρισκόταν σε εξέλιξη, πολιτικοποίησε αχρείαστα ένα ζήτημα στο οποίο ο Τραμπ θα μπορούσε να απολαμβάνει διακομματική υποστήριξη. Είναι χαρακτηριστικό πως η κυβέρνηση στη συνέχεια ανέβαλε τις ενημερώσεις προς το Κογκρέσο για την Πέμπτη, ενώ πλέον δεν είναι σαφές αν αυτές οι συνεδριάσεις μπορούν να προσφέρουν κάτι ουσιαστικό.
Οι επικεφαλής των υπηρεσιών πληροφοριών του Τραμπ έσπευσαν την Τετάρτη να ενισχύσουν τους ισχυρισμούς του: Ο Τζον Ράτκλιφ ανέφερε ότι η CIA είχε αποκτήσει «ένα σώμα αξιόπιστων αποδείξεων» πως το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν είχε «πληγεί σοβαρά». Οι πληροφορίες αυτές περιλάμβαναν, όπως είπε, δεδομένα από «αξιόπιστη πηγή/μέθοδο» που επιβεβαίωναν ότι αρκετές βασικές πυρηνικές εγκαταστάσεις είχαν καταστραφεί και θα χρειάζονταν χρόνια για να αποκατασταθούν. Οι δηλώσεις του, ωστόσο, δεν επιβεβαίωσαν τον ισχυρισμό του Τραμπ περί «εξόντωσης».
Η Διευθύντρια Εθνικών Πληροφοριών Τούλσι Γκάμπαρντ ανάρτησε στην πλατφόρμα X ότι «νέες πληροφορίες» δείχνουν πως οι πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν έχουν «καταστραφεί».
Ωστόσο, καμία από τις διαβεβαιώσεις αυτές δεν παρείχε χειροπιαστά στοιχεία που να επιτρέπουν στους Αμερικανούς να σχηματίσουν δική τους άποψη, ούτε κατόρθωσαν να υποστηρίξουν τις διαβεβαιώσεις Τραμπ ότι το Ιράν δεν είχε μετακινήσει εμπλουτισμένο ουράνιο πριν τις επιδρομές. Πολύ δε παραπάνω δεν κατόρθωσαν να απαντήσουν στο αν το Ιράν διατηρεί μυστικές εγκαταστάσεις που θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει για την κατασκευή πυρηνικού όπλου.
Η κυβέρνηση προσπαθεί να συγκαλύψει τα πιο δύσκολα ερωτήματα
Σε αντίθεση με όσα υποστήριξε ο Χέγκσεθ, δεν είναι αντιπατριωτικό να μεταδίδονται πληροφορίες, επιβεβαιωμένες από κυβερνητικούς αξιωματούχους, που αμφισβητούν την έκταση της ζημιάς στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Και κανείς δεν επιτίθεται στους πιλότους των βομβαρδιστικών B-2 που πραγματοποίησαν την πολύωρη, επικίνδυνη αποστολή.
Το ζήτημα - όπως τονίζει ο Stephen Collinson - είναι κατά πόσο οι βόμβες, που χρησιμοποιήθηκαν για πρώτη φορά επιχειρησιακά, κατάφεραν πράγματι να διεισδύσουν στις υπόγειες εγκαταστάσεις του Φορντό προκειμένου να καταστρέψουν τις συσκευές φυγοκέντρισης για τον εμπλουτισμό ουρανίου. Αλλά και κατά πόσο ο Τραμπ επιτελεί πραγματικά τα καθήκοντά του ως πρόεδρος, αν αγνοεί οποιαδήποτε ένδειξη ότι οι στόχοι δεν επετεύχθησαν.
Η σπασμωδική αντίδραση της κυβέρνησης απέναντι στην προκαταρκτική έκθεση του Πενταγώνου είναι εξίσου ανησυχητική - καθώς υπαινίσσεται πως ο Λευκός Οίκος ασκεί πίεση στις υπηρεσίες πληροφοριών ώστε να προσαρμόζουν τα ευρήματά τους στις πολιτικές του ανάγκες.
Αυτή η διαβρωτική πρακτική υπήρξε καταστροφική για την εθνική ασφάλεια των ΗΠΑ στο παρελθόν, ενώ μια τέτοια συμπεριφορά προκαλεί σοβαρές ανησυχίες, ιδίως υπό έναν πρόεδρο που έχει απαξιώσει δημόσια τις υπηρεσίες πληροφοριών και έχει τοποθετήσει σε αυτές πρόσωπα που συμμερίζονται πολιτικά τις απόψεις του.
Μελλοντικές εκθέσεις - που ενδέχεται να απαιτήσουν μήνες για να ολοκληρωθούν - ίσως τελικά καταλήξουν στο συμπέρασμα ότι το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν έχει καταστραφεί ή έχει υποχωρήσει πολύ από το σημείο της παραγωγής πυρηνικού όπλου. Αν όμως δεν καταλήξουν εκεί, ο Τραμπ θα βρεθεί αντιμέτωπος με ένα τεράστιο πολιτικό και διπλωματικό πρόβλημα.
Από τη στιγμή που οι Ηνωμένες Πολιτείες προχώρησαν σε στρατιωτική δράση από κοινού με το Ισραήλ, με στόχο την εξάλειψη του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, ο πρόεδρος έχει θέσει για τον εαυτό του έναν υψηλό πήχη.
Αν προκύψουν αξιόπιστες αποδείξεις ότι το Ιράν διέσωσε στοιχεία του προγράμματός του - είτε πρόκειται για μηχανήματα είτε για αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου, όπως έχει ήδη αναφερθεί - τότε ο πρόεδρος (ή το Ισραήλ) θα δεχθεί πιέσεις να αναλάβει εκ νέου δράση για να το σταματήσει.
Σημειώνεται πως ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας έχει δηλώσει ότι είναι πιθανό το Ιράν να μετέφερε ουράνιο πριν από τις επιδρομές των ΗΠΑ και του Ισραήλ.
Τι μπορούμε να περιμένουμε τώρα από τη διπλωματία;
Η αβεβαιότητα γύρω από την τύχη του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν ενδέχεται να περιπλέξει τις προσπάθειες εξεύρεσης μιας διπλωματικής λύσης με την Ισλαμική Δημοκρατία.
Ο Τραμπ δήλωσε στη σύνοδο του ΝΑΤΟ την Τετάρτη ότι διαπραγματευτές θα συναντηθούν την επόμενη εβδομάδα, ενώ ο ειδικός απεσταλμένος του, Στιβ Γουίτκοφ, ανέφερε στο CNBC ότι στόχος είναι μια «ολοκληρωμένη ειρηνευτική συμφωνία» με το Ιράν, που θα υπερβαίνει το πυρηνικό ζήτημα.
Εφόσον πραγματοποιηθεί, θα πρόκειται για μια εξαιρετική διπλωματική πρόοδο, έπειτα από 45 χρόνια εχθρότητας.
Αν ο Τραμπ καταφέρει να τερματίσει την διχόνοια μετάξυ ΗΠΑ και Ιράν - ίσως μετά από ένα στρατιωτικό χτύπημα που θα κλονίσει την εξουσία του Χαμενεΐ - τότε θα μπορούσε δικαίως να διεκδικήσει μια μεγάλη παρακαταθήκη στην εξωτερική πολιτική.
«Πιστεύω ότι είναι έτοιμοι, αυτή είναι η διαίσθησή μου», δήλωσε ο Γουίτκοφ.
Ωστόσο κάτι τέτοιο εξαρτάται, σε μεγάλο βαθμό, από τις εξελίξεις εντός του αδιαφανούς ιρανικού καθεστώτος: από πολιτικές δυνάμεις που οι ΗΠΑ δεν μπορούν να ελέγξουν και από ακραία στοιχεία, όπως το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης, που έχουν να χάσουν πολλά - σε κύρος και οικονομική ισχύ - σε περίπτωση που το καθεστώς αλλάξει ή καταρρεύσει.
Ορισμένοι αναλυτές εκτιμούν ότι η απάντηση του Ιράν στην επίθεση ΗΠΑ και Ισραήλ θα είναι να επιταχύνει την προσπάθειά του να αποκτήσει πυρηνικό όπλο, ενώ εφόσον αρνηθεί να συνεργαστεί με τον ΙΑΕΑ και τους επιθεωρητές του, η Τεχεράνη θα μπορούσε να ξεφύγει από τον διεθνή έλεγχο.
Ο Τραμπ, πάντως, φάνηκε την Τετάρτη να υποβαθμίζει τις προσδοκίες για μια διαρκή συμφωνία με το Ιράν: «Ίσως υπογράψουμε μια συμφωνία. Δεν ξέρω. Για μένα, δεν νομίζω ότι είναι τόσο αναγκαίο. Δηλαδή, έγινε πόλεμος. Πολέμησαν, και τώρα επιστρέφουν στον κόσμο τους. Δεν με νοιάζει αν θα υπάρξει συμφωνία ή όχι», είπε ο πρόεδρος.
Υπονόησε έτσι ότι μια δήλωση του Ιράν πως δεν επιδιώκει την απόκτηση πυρηνικών όπλων θα υπονόμευε τον δικό του ισχυρισμό ότι το πρόγραμμα τους καταστράφηκε ολοκληρωτικά.
Η αλήθεια μπορεί να μην αποκαλυφθεί τους επόμενους μήνες - ίσως και ποτέ.
Όμως θα ήταν πολύ ειρωνικό - είκοσι χρόνια μετά από έναν πόλεμο που προκλήθηκε με επιλεκτική χρήση πληροφοριών για ανύπαρκτα όπλα μαζικής καταστροφής - ένας άλλος Λευκός Οίκος να παραποιήσει και πάλι τις πληροφορίες για να παραπλανήσει σχετικά με ένα υπαρκτό πυρηνικό πρόγραμμα στο Ιράν.
