Οι χώρες που διαθέτουν πυρηνικά, κυρίως οι ΗΠΑ και η Ρωσία - οι οποίες διατηρούν σχεδόν το 90% των παγκόσμιων αποθεμάτων - «εκσυγχρονίζουν τα υπάρχοντα όπλα και προσθέτουν νέες εκδοχές τους», αναφέρει το ινστιτούτο SIPRI σε νέα έκθεσή του.
Μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, οι παλαιότερες πυρηνικές κεφαλές καταστρέφονταν ταχύτερα απ’ ό,τι αναπτύσσονταν νέες, οδηγώντας σε μείωση του συνολικού αριθμού τους. Όμως αυτή η τάση κινδυνεύει να αντιστραφεί.
«Σήμερα διαπιστώνουμε, πρώτα απ’ όλα, ότι ο αριθμός των επιχειρησιακών πυρηνικών κεφαλών αρχίζει να αυξάνεται», δήλωσε ο διευθυντής του SIPRI, Νταν Σμιθ, στο Γαλλικό Πρακτορείο.
Η Κίνα επιταχύνει την πυρηνική της αναβάθμιση
Η Κίνα ξεχωρίζει με τη ραγδαία αύξηση του οπλοστασίου της. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του SIPRI, διαθέτει περίπου 600 πυρηνικές κεφαλές, προσθέτοντας 100 νέες το 2023 και άλλες τόσες το 2024.
«Η Κίνα αυξάνει σταθερά το πυρηνικό της οπλοστάσιο», σημείωσε ο Σμιθ, εκτιμώντας ότι ενδέχεται να φτάσει τις 1.000 κεφαλές μέσα σε επτά ή οκτώ χρόνια. Αν και ο αριθμός αυτός υπολείπεται σημαντικά των αποθεμάτων ΗΠΑ και Ρωσίας, θα καταστήσει το Πεκίνο «πολύ σημαντικότερο παράγοντα» στο παγκόσμιο πυρηνικό σκηνικό.
Αύξηση επιχειρησιακών κεφαλών και γεωπολιτική αστάθεια
Το SIPRI κατέγραψε 12.241 πυρηνικές κεφαλές παγκοσμίως τον Ιανουάριο του 2025, εκ των οποίων οι 9.614 θεωρούνται έτοιμες προς χρήση.
Οι ΗΠΑ και η Ρωσία έχουν ξεκινήσει «εκτεταμένα προγράμματα εκσυγχρονισμού και αντικατάστασης των πυρηνικών κεφαλών τους». Η Βρετανία δεν αύξησε τις κεφαλές της το 2024, όμως, σύμφωνα με απόφαση του 2021, σκοπεύει να τις αυξήσει από 225 σε 260.
Η Γαλλία διατηρεί σταθερό αριθμό περίπου 290 κεφαλών, όμως το πρόγραμμα εκσυγχρονισμού της προχώρησε εντός του 2024. Αντίστοιχα, Ινδία και Πακιστάν συνέχισαν την ανάπτυξη νέων συστημάτων-φορέων πυρηνικών όπλων.
Στις αρχές του 2025, η Ινδία διέθετε περίπου 180 πυρηνικά όπλα, ενώ το Πακιστάν περί τις 170 κεφαλές.
Βόρεια Κορέα και Ισραήλ στον χάρτη των εξοπλισμών
Η Βόρεια Κορέα παραμένει προσηλωμένη στο πυρηνικό της πρόγραμμα, το οποίο αποτελεί πυρήνα της στρατηγικής εθνικής ασφάλειάς της. Το SIPRI εκτιμά ότι διαθέτει περί τις 50 πυρηνικές κεφαλές και επαρκές σχάσιμο υλικό για την κατασκευή έως και 90.
Το Ισραήλ, αν και δεν έχει επιβεβαιώσει επισήμως την κατοχή πυρηνικού οπλοστασίου, βρίσκεται επίσης σε διαδικασία εκσυγχρονισμού. Το SIPRI εκτιμά ότι διαθέτει περίπου 90 πυρηνικές κεφαλές.
Μια κούρσα εξοπλισμών υψηλής τεχνολογίας
Η νέα πυρηνική κούρσα δεν αφορά μόνο την ποσοτική αύξηση κεφαλών. «Πρόκειται για κούρσα εξοπλισμών υψηλής τεχνολογίας», εξηγεί ο Σμιθ, με ανταγωνισμό που εκτείνεται στο διάστημα και στον κυβερνοχώρο. Το λογισμικό εντολών και καθοδήγησης των πυρηνικών όπλων γίνεται πλέον πεδίο τεχνολογικής αντιπαράθεσης.
Η ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης (AI) ενδέχεται να διαδραματίσει ρόλο, αρχικά υποστηρικτικό προς τον ανθρώπινο παράγοντα. Ωστόσο, ο Σμιθ προειδοποιεί: «Το επόμενο στάδιο θα ήταν η πλήρης αυτοματοποίηση. Αυτό είναι ένα βήμα που δεν πρέπει να γίνει ποτέ».
Καταλήγοντας, υπογραμμίζει ότι «αν αφήναμε την αποτροπή ενός πυρηνικού πολέμου στα χέρια της τεχνητής νοημοσύνης, θα πλησιάζαμε επικίνδυνα σε σενάρια καταστροφής».
