Μπορεί η στρατιωτική νίκη του Ισραήλ στη Γάζα να μετατραπεί σε πολιτική ήττα; Το ερώτημα τίθεται όλο και πιο έντονα τις τελευταίες ημέρες με την κλιμάκωση των διεθνών αντιδράσεων για τη γενοκτονική πολιτική του Νετανιάχου στη Γάζα.
Ακόμα και οι σύμμαχοι…
Από τον Μάρτη ο ισραηλινός στρατός δεν επιτρέπει την είσοδο της ανθρωπιστικής βοήθειας στη Γάζα, προκαλώντας λιμό στα δύο εκατομμύρια κατοίκους της Γάζας. Η δήλωση του αναπληρωτή γραμματέα του ΟΗΕ Τομ Φλέτσερ ότι 14.000 βρέφη στη Γάζα ενδέχεται να πεθάνουν μέσα σε 48 ώρες εάν η ανθρωπιστική βοήθεια δεν φτάσει εγκαίρως, έδειξε το οριακό σημείο στο οποίο έφτασαν τα πράγματα, προκαλώντας παγκόσμιο σοκ.
Ο επιβαλλόμενος λιμός πυροδότησε μια αλυσίδα κινήσεων της διεθνούς διπλωματίας που θα ήταν αδιανόητες μόλις πριν λίγες εβδομάδες. Είναι χαρακτηριστικά όσα γράφουν οι New York Times: «Η επιδεινούμενη ανθρωπιστική κρίση στη Γάζα έχει προκαλέσει αυξανόμενη διεθνή καταδίκη της ισραηλινής εκστρατείας κατά της Χαμάς. Ακόμη και οι σύμμαχοι του Ισραήλ (που προσέφεραν ένθερμη υποστήριξη μετά τις επιθέσεις της Χαμάς της 7ης Οκτωβρίου 2023, οι οποίες ξεκίνησαν τον πόλεμο) έχουν εκφράσει απογοήτευση και ακόμη και οργή για τη σύγκρουση και το κόστος της στους απλούς Παλαιστινίους». Παρόλο που η 7 Οκτώβρη αποτελεί ένα μείζον επεισόδιο του πολέμου αλλά όχι την έναρξή του, η αμερικανική εφημερίδα συνοψίζει εύστοχα την κατάσταση που δημιουργείται στο διεθνές πεδίο.
Η κίνηση των Ευρωπαίων
Ανάμεσα στις διεθνείς αντιδράσεις πρέπει να σταθούμε σε δύο που έχουν τη μεγαλύτερη σημασία. Η πρώτη ήταν η δήλωση του Πρόεδρος της Γαλλίας Εμμανουέλ Μακρόν, του πρωθυπουργού της Μεγάλης Βρετανίας Κιρ Στάρμερ και του πρωθυπουργού του Καναδά Μαρκ Κάρνεϊ. Οι τρεις ηγέτες κάλεσαν το Ισραήλ να επιτρέψει να περάσουν φορτηγά με ανθρωπιστική βοήθεια στη Γάζα, τονίζοντας «ο πληθυσμός της Γάζας είναι αντιμέτωπος με λιμό». Η δήλωση συνυπογράφηκε από 22 χώρες της Δύσης.
Η δεύτερη και πιο σημαντική κίνηση (γιατί ενδέχεται να έχει πρακτικό αντίκτυπο) ήταν η απόφαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης να αναθεωρήσει τη συμφωνία ελεύθερου εμπορίου με το Ισραήλ. Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Κάγια Κάλας επισήμανε ότι αναστροφή της απόφαση εξαρτάται από το αν το Ισραήλ επιτρέψει την είσοδο της ανθρωπιστικής βοήθειας. Να σημειωθεί ότι Ελλάδα και Κύπρος καταψήφισαν την αναθεώρηση της εμπορικής συμφωνίας με το Ισραήλ.
Μετά την κλιμάκωση των διεθνών αντιδράσεων για τη Γάζα, ο Γιαΐρ Γκολάν, ηγέτης των της ισραηλινής αντιπολίτευσης και πρώην αναπληρωτής αρχηγός του επιτελείου του στρατού του Ισραήλ δήλωσε ότι «η κυβέρνηση Νετανιάχου έχει οδηγήσει τη χώρα σε τέτοια απομόνωση που θυμίζει τη Νότια Αφρική την εποχή του απαρτχάιντ».
Γίνεται λοιπόν το Ισραήλ η Νέα Νότια Αφρική;
Ρούσσος: Τα πράγματα αλλάζουν
Ο Σωτήρης Ρούσσος, καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στο πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, είπε στο Dnews ότι «η απόφαση για αναθεώρηση της συμφωνίας εμπορίου Ε.Ε. υπερψηφίστηκε από την πλειοψηφία των κρατών μελών της Ε.Ε. (17 από 27 κράτη) και θα κριθεί ακόμη και η αναστολή της αν διαπιστωθούν παραβιάσεις του άρθρου 2 της συμφωνίας που προβλέπει την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Ανάμεσα σε αυτές που υπερψήφισαν την απόφαση ήταν η Ολλανδία (που πρότεινε την αναθεώρηση), η Δανία, η Φινλανδία, η Ρουμανία, η Δανία, η Σλοβακία και η Πολωνία που συνήθως κρατούν θετική στάση απέναντι στο Ισραήλ στα διεθνή fora. Την ίδια στιγμή Καναδάς και Βρετανία, χώρες που είναι εξαιρετικά δύσκολο να τις θεωρήσουμε εχθρικές προς το Ισραήλ παίρνουν θέση εναντίον της σφαγής που συντελείται από την ισραηλινή επίθεση και του λιμού που επικρέμεται πάνω από τις ζωές χιλιάδων παιδιών».
Ο κ. Ρούσσος προσέθεσε: «Είναι προφανές ότι τα πράγματα αλλάζουν σε διπλωματικό πεδίο και η πιθανότητα να μεταβληθεί το Ισραήλ σε κράτος-παρία της διεθνούς κοινότητας είναι μεγάλη. Αν η ερώτηση είναι αν αυτή η μεταστροφή θα αποτρέψει την συνέχιση της επίθεση στην Γάζα, η απάντηση δυστυχώς είναι ότι κάτι τέτοιο είναι μάλλον απίθανο. Η αντίδραση έρχεται πολύ αργά και είναι πολύ ανεπαρκής. Η Δύση όμως καταλαβαίνει έστω πολύ αργά τι σημαίνει η γενοκτονία στη Γάζα και πόσο ανεπανόρθωτα φθείρει τα θεμέλια της διεθνούς τάξης που μέχρι τώρα διαμορφώνονταν από τη Δύση. Όπως πολύ εύστοχα σημειώνει ο Michael Young του Carnegie Middle East Center, «καμία δυτική χώρα δεν έχει προκαλέσει μεγαλύτερη ζημιά στις αξίες της Δύσης (ή σε αυτό που ο Νετανιάχου αποκαλεί «πολιτισμός») από το Ισραήλ».
Κοππά: Υπέρτερη όλων η ανθρώπινη ζωή
Από την πλευρά της, η καθηγήτρια Συγκριτικής Πολιτικής στο Πάντειο Μαριλένα Κοππά επισήμανε: «Έπρεπε να πέσουν όλα τα προσχήματα για δήθεν αμυντικό πόλεμο στη Γάζα, να γίνει καθαρό σε όλον τον πλανήτη ότι στόχος πλέον είναι η εξαφάνιση ενός λαού που αρνείται να φύγει από τον γενέθλιο τόπο του, για να κάνει κάποια δειλά βήματα η ΕΕ. Η Ένωση δείχνει ότι μετά τις πιέσεις από συγκεκριμένα κράτη μέλη αλλά και δηλώσεις όλων σχεδόν των διεθνών οργανισμών ξυπνάει από το λήθαργο της. Στο Συμβούλιο των Υπουργών Εξωτερικών στις 20/5 για πρώτη τέθηκε το ζήτημα για «επανεξέταση» των σχέσεων με το Ισραήλ λόγω της παραβίασης κάθε έννοιας ανθρωπιστικού δικαίου στη Γάζα. Μια σημαντική πλειοψηφία των κρατών μελών υπερψήφισε έτσι την αναθεώρηση του άρθρου 2 της Συμφωνίας Σύνδεσης ΕΕ -Ισραήλ. Δυστυχώς η Ελλάδα, όπως και η Κύπρος- δεν απείχαν απλώς, αλλά καταψήφισαν την πρόταση «επανεξέτασης», ακυρώνοντας πράξη κάθε δήλωση, κάθε ιδέα προσήλωσης της χώρας στο Διεθνές Δίκαιο. Όταν δεν μιλάς όταν σφαγιάζεται ένας ολόκληρος λαός, δεν δικαιούσαι ηθικά να επικαλείσαι το Διεθνές Δίκαιο. Καμιά «Στρατηγική σχέση» δεν μπορεί να είναι υπέρτερη της αξίας της ανθρώπινης ζωής, αμάχων και μικρών παιδιών. Καμιά στρατηγική σχέση δεν δικαιολογεί την ανοχή στη γενοκτονία. Η Ύπατη Εκπρόσωπος Κάγια Κάλλας, στην προσπάθεια να σώσει η Ένωση τα προσχήματα, τόνισε ότι η ανθρωπιστική βοήθεια πρέπει να φτάσει άμεσα και αυτή η θέση της ΕΕ έχει ήδη κοινοποιηθεί στον ΟΗΕ, το Ισραήλ και τους περιφερειακούς ηγέτες. «Να μην χαθούν άλλες ανθρώπινες ζωές είναι η απόλυτη προτεραιότητα» υπογράμμισε».
Η κ. Κοππά προσέθεσε: «Το επόμενο διάστημα αναμένεται αυξανόμενη κινητικότητα στο ευρωπαϊκό επίπεδο δεδομένου ότι υπάρχουν και κινητοποιήσεις στις περισσότερες χώρες της Ευρώπης. Η πίεση είναι μεγάλη πια, και αυτό σε συνδυασμό με τις συμφωνίες των ΗΠΑ με αραβικές χώρες θα θέσει το ζήτημα μιας λήξης της σύγκρουσης με επιτακτικότητα. Το ζήτημα ποιος θα διαχειριστεί και θα διοικήσει τη Γάζα την επόμενη μέρα, και με τι συνέπειες, θα είναι το επόμενο μεγάλο στοίχημα».
Οι Παλαιστίνιοι δεν φεύγουν
Κάτω από τη διεθνή πίεση το Ισραήλ επέτρεψε να περάσουν κάποια φορτηγά με ανθρωπιστική βοήθεια, τα οποία όμως αποτελούν σταγόνα στον ωκεανό των διατροφικών αναγκών του πληθυσμού της Γάζας. Την ίδια στιγμή συνεχίζονται οι ισραηλινοί αεροπορικοί βομβαρδισμοί με κύρια θύματα τους αμάχους. Αν και δεν μπορούμε να προδικάσουμε τις εξελίξεις, φαίνεται ότι το ισραηλινό σχέδιο για μαζική εκτόπιση των Παλαιστινίων δεν προχωράει. Ο Παλαιστίνιοι μένουν γαντζωμένοι στη γη τους. Με την εθνοκάθαρση να μην λειτουργεί και τις διεθνείς αντιδράσεις να κλιμακώνονται, γίνεται όλο και πιο πιθανό το σενάριο μιας διεθνούς πρωτοβουλίας ειρήνευσης που δεν θα ικανοποιήσει πλήρως τις ισραηλινές επιδιώξεις. Σε μια τέτοια περίπτωση, η στρατιωτική νίκη θα έχει οδηγήσει σε πολιτική ήττα.
