Σήμερα συμπληρώνονται τρία χρόνια από την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία - της σύγκρουσης που ανέτρεψε κάθε κάνονα και «βεβαιότητα».
Λίγοι φαντάζονταν ότι ο τέταρτος χρόνος πολέμου της Ουκρανίας θα έθετε τόσο έντονα υπό αμφισβήτηση την ασφάλεια ολόκληρης της Ευρώπης, σχολιάζει σε ανάλυσή του για το CNN ο Nick Paton Walsh.
Οι βασικές αρχές του πολέμου έχουν καταρρεύσει σε αυτή τη σύρραξη: Το καθετώς της στρατιωτικής υπερδύναμης που απολάμβανε παραδοσιακά η Μόσχα έχει αποδυναμωθεί, ενώ τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη έχουν μετασχηματίσει τον τρόπο που διεξάγεται η σύγκρουση, βγάζοντας στην αχρηστία τα άρματα μάχης.
Την ίδια ώρα, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν μετατραπεί από «ηθικολόγος ευεργέτης» σε αρπακτικό που έχει βάλει «στο μάτι» τον ορυκτό πλούτο του Κιέβου, ενώ ο πρόεδρος της Ουκρανίας έχει κατορθώσει μεν να επιβιώσει, αλλά τώρα καλείται να διαχειριστεί τον αναθεωρητισμό του Λευκού Οίκου.
Όσο επιπόλαιη ή «αυθόρμητη» και αν ήταν, η παρατήρηση του Αμερικανού υπουργού Άμυνας Πίτερ Χέγκσεθ ότι οι ΗΠΑ δεν είναι πλέον ο εγγυητής της ευρωπαϊκής ασφάλειας ανέτρεψε μια «βεβαιότητα» ογδόντα ετών στην ήπειρο.
Ίσως ήταν μια μπλόφα για να ενισχυθούν οι ευρωπαϊκές δαπάνες για την ασφάλεια - σχολιάζει ο Walsh - αν και η πυρηνική ασφάλεια δεν είναι για να μπλοφάρει κανεις.
Το Κρεμλίνο παρακολουθεί από κοντά την αποσταθεροποίηση της διατλαντικής συμμαχίας και «τρίβει» τα χέρια του: Με μια φράση ο Χέγκεθ οδήγησε τη σύγκρουση - στην οποία η Μόσχα είχε εγκλωβιστεί επί τρία χρόνια - σε μια χαοτική αναδιάταξη που συμπαρασύρει ολόκληρη τη δομή της ηπειρωτικής ασφάλειας προς όφελος της Ρωσίας.
Επί δεκαετίες η Ευρώπη θεωρούσε τις αμερικανικές εγγυήσεις ασφαλείας δεδομένες. Τώρα προσπαθεί να φανταστεί έναν κόσμο χωρίς αυτές και «τρέχει» πίσω από τις εξελίξεις την Ουκρανία, επιμένοντας για μια «δίκαιη» ειρήνη.
Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής Κάγια Κάλας δήλωσε στο CNN την Κυριακή ότι η βιασύνη για μια κακή συμφωνία «θα εξυπηρετούσε μόνο την ενθάρρυνση των τυράννων παγκοσμίως». Η συμμετοχή στο ΝΑΤΟ αποτελεί «την ισχυρότερη και "φθηνότερη" εγγύηση ασφάλειας», ενώ «η βοήθεια στην Ουκρανία δεν είναι φιλανθρωπία, αλλά επένδυση στην ασφάλειά μας».
Η φρίκη στην πρώτη γραμμή και η συνθηκολόγηση στα μετόπισθεν
Με τη Μόσχα να σφίγγει τον κλοιό στο πεδίο της μάχης, το ντιμπέιτ για την ασφάλεια της Ευρώπης μοιάζει μάλλον με ανεπιθύμητο αντιπερισπασμό όταν έρχεται σε αντίθεση με την καθημερινή φρίκη του πραγματικού πολέμου.
Μετά από μια εβδομάδα «μαχών» στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, οι ίδιες οι συγκρούσεις φάνηκαν να ξεθωριάζουν στο παρασκήνιο. Κι όμως ο πόλεμος καλά κρατεί.
Ένας διοικητής ουκρανικού λόχου που υπηρετεί στο Κουρσκ δηλώνει ότι οι άνδρες του σκάβουν τακτικά νέες θέσεις στο παγωμένο έδαφος, καθώς στοχοποιούνται με ακρίβεια από τα ρωσικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη.
«Δεν πιστεύω πραγματικά σε ένα γρήγορο τέλος του πολέμου ή στην ειρήνη γενικότερα», δηλώνει μετά από τρία χρόνια μαχών. «Είμαι πολύ εξαντλημένος, το ίδιο και όλοι εδώ. Τίποτα δεν αλλάζει για εμάς από τις πολιτικές δηλώσεις».
Ενώ ο στρατιωτικός διοικητής Oleksandr Syrskyi επέμενε την Κυριακή ότι το ηθικό παραμένει υψηλό, οι στρατιώτες μεταφέρουν στο CNN μια πραγματικότητα όπου ο αγώνας για επιβίωση και το σοκ εναλάσσονται ασταμάτητα.
Ένας αξιωματικός των μυστικών υπηρεσιών σε πόλη της πρώτης γραμμής αναφέρει πως «όλοι αισθανόμαστε προδομένοι από τότε που ο Τραμπ άρχισε να μιλάει για τα "ειρηνευτικά του σχέδια". Δεν θα με εξέπληττε αν αποδειχθεί πως είναι απλά ο καλύτερος πράκτορας της Ρωσίας. Πρέπει να αντέξουμε... αυτό είναι όλο».
Ο Oleksandr Nastenko, διοικητής τάγματος στην 475η ταξιαρχία εφόδου, δηλώνει ότι η συζήτηση για την ειρήνη επηρέασε τη στρατολόγηση, καθώς οι Ουκρανοί βιάστηκαν να πιστέψουν πως «ίσως όλα τελειώσουν σε ένα ή δύο μήνες».
Τονίζει πάντως πως η συζήτηση για την κατάρρευση της Ουκρανίας μετά από έξι μήνες χωρίς αμερικανική βοήθεια είναι πρόωρη: «Θα τα καταφέρουμε με κάποιο τρόπο, δεν υπάρχει καμία ένδειξη συνθηκολόγησης».
Κι όμως μια πρώτη συνθηκολόγηση σημείωθηκε εκατοντάδες χιλιόμετρα από το πεδίο της μάχης: Όταν ο Χέγκσεθ χάρισε στη Μόσχα την διαβεβαίωση πως η Ουκρανία δεν θα ενταχθεί στο ΝΑΤΟ και δεν θα ανακτήσει τα εδάφη της.
Το αφήγημα της Ρωσίας - ότι αναγκάστηκε να αναλάβει δράση για να αποτρέψει την επέκταση του ΝΑΤΟ και να... αποναζιστικοποιήσει το Κίεβο - ξαφνικά απέκτησε νέα πνοή. Το «παπαγαλίζει» άλλωστε ο ισχυρότερος άνθρωπος του κόσμου καθώς και ο στενός κύκλος του.
Η μοναδική βεβαιότητα αυτής της φάσης του πολέμου
Η ενότητα της Δύσης αποδείχθηκε η μεγαλύτερη «φάρσα» της τριετούς σύρραξης στην Ουκρανία.
Τα ευρωπαϊκά έθνη - αν και διαφέρουν σημαντικά ως προς το πόσο καχύποπτα υπήρξαν ενστικτωδώς απέναντι στη Ρωσία - κατάφεραν μετά την εισβολή της Μόσχας να μιλήσουν σχετικά συντεταγμένα. Αυτό, ωστόσο, για όσο διάστημα οι ΗΠΑ στήριζαν το «δίκαιο» της Ουκρανίας. Η στροφή της νέας αμερικανικής κυβέρνησης έχει προκαλέσει πανικό.
Η Ουάσινκτον φαίνεται να είναι πλέον πεπεισμένη ότι ο Πούτιν θα μπορούσε να είναι ένα δυνητικός σύμμαχος, και οι Ευρωπαίοι δημοκρατικοί σύμμαχοί της το μεγάλο «πρόβλημα» της ηπείρου.
Ο Τραμπ αυτή τη στιγμή ευνοεί απολύτως την Μόσχα και αυτή είναι μια δυσάρεστη αλήθεια την οποία η Ευρώπη δεν έχει την πολυτέλεια να αντιστέκεται.
Την Κυριακή, ο Ζελένσκι δήλωσε πρόθυμος να κάνει στην άκρη για την ειρήνη στην Ουκρανία. Η τεταμένη σχέση του με τον Αμερικανό πρόεδρο δείχνει να απειλεί κάθε θετική έκβαση για το Κίεβο.
Ωστόσο, η εναλλακτική λύση φαίνεται ακόμη χειρότερη. Μια εκλογική αναμέτρηση εν μέσω πολέμου ή μια παράδοση της εξουσίας στον όποιο «διάδοχο» θα μπορούσε να εγείρει ακόμη μεγαλύτερα ζητήματα νομιμότητας της ουκρανικής κυβέρνησης.
