Οι χώρες της ΕΕ συζητούν τη δημιουργία ενός κοινού ταμείου 500 δισεκατομμυρίων ευρώ, για αμυντικά πρότζεκτ και προμήθεια όπλων, με την έκδοση ομολόγων, προκειμένου να ενισχύσουν τις δαπάνες σε αυτό τον τομέα εν όψει της επιστροφής του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο.
Η απειλή του νέου Αμερικανού προέδρου να αποσύρει τις εγγυήσεις ασφαλείας από συμμάχους στο ΝΑΤΟ που δεν ξοδεύουν αρκετά για την άμυνα έχει κάνει τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες να εξερευνήσουν πιο ριζοσπαστικές επιλογές για τη χρηματοδότηση της άμυνας, μεταξύ άλλων με ένα κοινό ομόλογο, κάτι που παραδοσιακά απέκλειαν τα «γεράκια» των δημοσιονομικών σε Γερμανία, Ολλανδία και Δανία.
Υψηλόβαθμοι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι που συζητούν αυτό το σχέδιο τώρα έχουν επικεντρωθεί στη δημιουργία ενός χρηματοδοτικού «εργαλείου» για την άμυνα, το οποίο θα προχωρά στην έκδοση ομολόγων, με εθνικές εγγυήσεις από τις χώρες που θα συμμετέχουν και όχι της ΕΕ ως σύνολο.
Έτσι, δεν θα ισχύουν οι περιορισμοί της ΕΕ για τη χρήση κοινών κονδυλίων για στρατιωτικούς σκοπούς, ενώ οι στρατιωτικά ουδέτερες χώρες της ΕΕ- Αυστρία, Μάλτα, Ιρλανδία και Κύπρος- θα μπορούν να μείνουν εκτός, χωρίς να ασκήσουν βέτο στο σχέδιο.
Το μοντέλο αυτό θα είναι ανοιχτό σε χώρες εκτός ΕΕ- όπως η Βρετανία και η Νορβηγία και αρχίζει να γίνεται δημοφιλές σε μια βασική ομάδα χωρών της Ένωσης, ανέφεραν έξι πηγές των Financial Times, που εμπλέκονται στις συζητήσεις. Αν και ακόμα δεν έχει συμφωνηθεί το ακριβές ποσό που θα είναι στόχος, οι εμπλεκόμενοι αναφέρουν ότι θα πρέπει να ξεπερνά τα 500 δισεκατομμύρια ευρώ.
Φορέας ειδικού σκοπού για την άμυνα
Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων θα κληθεί να παίξει τεχνικό ρόλο, βοηθώντας στη διαχείριση του φορέα ειδικού σκοπού. Σε αντίθεση με τις προηγούμενες προτάσεις για την έκδοση ευρωομολόγων για την άμυνα- κάτι στο οποίο αντιτάχθηκαν οι δημοσιονομικά συντηρητικές χώρες της ΕΕ- η συμμετοχή στο ταμείο θα είναι εθελοντική και θα είναι ανοιχτή σε χώρες εκτός Ένωσης.
Σε γενικές γραμμές η Ολλανδία, η Φινλανδία και η Δανία υποστηρίζουν την ιδέα σύμφωνα με πηγές που έχουν γνώση των συζητήσεων. Αβέβαιη είναι η στάση της Γερμανίας, η οποία θα εξαρτηθεί από τις εκλογές του Φεβρουαρίου. «Είμαστε σε πολύ προχωρημένες συζητήσεις. Αλλά ακόμα δεν είναι ξεκάθαρο πώς το βλέπει το Βερολίνο», δήλωσε υψηλόβαθμος Ευρωπαίος διπλωμάτης που εμπλέκεται στις συζητήσεις
Με τα χρήματα θα μπορούσαν να υποστηριχθούν κοινά αμυντικά πρότζεκτ. Ένα παράδειγμα είναι η κοινή αεράμυνα- κάτι που έχουν προτείνει η Πολωνία και η Ελλάδα- ένα πρότζεκτ που από μόνο του θα κοστίσει 500 δισεκατομμύρια δολάρια, σύμφωνα με τον επίτροπο άμυνας Άντριου Κουμπίλιους.
Υπάρχουν ακόμα πολλά που πρέπει να επιλυθούν για το πώς θα χρησιμοποιηθούν τα χρήματα του ταμείου. «Δεν είμαστε αντίθετοι στο να διατεθούν περισσότερα χρήματα για την άμυνα. Όμως, η προτεραιότητα είναι να αποσαφηνιστεί ακριβώς πώς θα χρησιμοποιηθούν», επεσήμανε Ευρωπαίος αξιωματούχος που συμμετέχει στις διαπραγματεύσεις.
Μητσοτάκης: Υπάρχει μια ανανεωμένη αίσθηση επείγοντος
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, που στήριξε την επιλογή των ευρωομολόγων για την άμυνα τους προηγούμενους μήνες, δήλωσε ότι υπάρχει αλλαγή διάθεσης ανάμεσα στους Ευρωπαίους ηγέτες.
Αν και η αντίδραση στις προτάσεις του αρχικά ήταν «χλιαρή», τώρα εκτιμά ότι «υπάρχει μια ανανεωμένη αίσθηση επείγοντος», δεδομένων των προκλήσεων που αντιμετωπίζει η Ευρώπη στην ασφάλεια και της επιστροφής του Τραμπ στην εξουσία.
«Υπάρχει μια ολοένα μεγαλύτερη συναίνεση ότι πρέπει να δαπανούμε περισσότερα για την άμυνα και ίσως είναι η ώρα να δημιουργηθεί ένας κοινός ευρωπαϊκός μηχανισμός για τη χρηματοδότηση έργων κοινού ενδιαφέροντος», δήλωσε ο Έλληνας πρωθυπουργός στους Financial Times.
«Η Γερμανία και η Γαλλία προφανώς θα ωφεληθούν από τις μεγαλύτερες ευρωπαϊκές δαπάνες για την άμυνας», συμπλήρωσε και σημείωσε πως η Ιταλία και η Ισπανία είναι επίσης «μεγάλοι παίκτες» στη βιομηχανία που αναμένεται να κερδίσουν από αυτή την πρωτοβουλία.
«Η Ευρώπη δεν έχει άλλη επιλογή» παρά να αυξήσει τις επενδύσεις της στην άμυνα, υπογράμμισε ο Πολωνός αναπληρωτής υπουργός Οικονομικών Πάβελ Καρμπόβνικ. «Πρέπει να μπορούμε να αμυνθούμε στο χειρότερο σενάριο», συμπλήρωσε.
