Πρόκειται για μια εκκρεμότητα που αντανακλά στην ικανότητα της Ενωμένης Ευρώπης να προωθήσει αποτελεσματικές λύσεις για το νούμερο-ένα πρόβλημα αυτή τη στιγμή στην ευρωπαϊκή πολιτική, που αγγίζει τα περισσότερα κράτη-μέλη. Από το Σεπτέμβριο του 2020, όταν προτάθηκε το Σύμφωνο πέρασε ένα μεγάλο χρονικό διάστημα, όπου πάρθηκαν και αποφάσεις-προς τη σωστή κατεύθυνση- ωστόσο ο κοινός τόπος σε μια σειρά από παραμέτρους ακόμη αναζητείται, ενώ η προσαρμογή σε ολοένα και περισσότερα νέα δεδομένα που αναδύονται διαρκώς λόγω και των διεθνών κρίσεων, περιπλέκει ακόμα περισσότερο την κατάσταση.
Σύμφωνα με τους εμπνευστές της εν λόγω πρωτοβουλίας, σχεδιάστηκε για τη διαχείριση και την ομαλοποίηση της μετανάστευσης μακροπρόθεσμα, σε μία εποχή ραγδαίων γεωπολιτικών εξελίξεων, ενώ στόχος είναι να καθιερωθεί μια κοινή προσέγγιση για τη μετανάστευση και το άσυλο που θα βασίζεται στην αλληλεγγύη, την υπευθυνότητα και τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όσο βέβαια δύσκολο και αν είναι κάτι τέτοιο στην εφαρμογή του. Στο timeline του γνωστού και ως Migration Pact έχει καταγραφεί και αξιοσημείωτη πρόοδος που αφορά εξελίξεις με θετικό πρόσημο για τη διαχείριση ενός τόσο σύνθετου προβλήματος που χτυπά στο μαλακό υπογάστριο των αξιών της Ευρώπης.
Υπενθυμίζεται ότι ανάμεσα σε άλλα συστάθηκε μηχανισμός στην Ε.Ε για την ετοιμότητα και τη διαχείριση κρίσεων που σχετίζονται με τη μετανάστευση, ο οποίος έχει θέσει σε λειτουργία ένα σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης και πρόβλεψης που επιτρέπει την άμεση αναγνώριση των καταστάσεων μετανάστευσης, επιτρέποντας αποτελεσματική ετοιμότητα και απόκριση. Η συνεργασία επεκτάθηκε και στο πεδίο της έρευνας και της διάσωσης, ενώ υπάρχουν πλέον και σχετικές προβλέψεις για την αξιοποίηση ιδιωτικών σκαφών που συμμετέχουν σε επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης (SAR).
Εκτός των άλλων, ο Oργανισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Άσυλο (EUAA) αντικατέστησε το Ευρωπαϊκό Γραφείο Υποστήριξης για το Άσυλο (EASO) με περισσότερα ανθεκτικά εργαλεία στη διάθεση του, προκειμένου να μπορεί να υποστηρίξει τα κράτη-μέλη για να πετύχουν μεγαλύτερη σύγκλιση στις πρακτικές ασύλου και υποδοχής μέσα στα υψηλά πρότυπα της Ε.Ε. Μια άλλη παράμετρος αφορά στη θέσπιση του Συντονιστή Επιστροφών που ανέλαβε καθήκοντα στις αρχές Μαΐου του 2022, με στόχο τη δημιουργία ενός αποτελεσματικού κοινού ευρωπαϊκού συστήματος επιστροφής και τη βελτίωση του συντονισμού των ενεργειών ανάμεσα στην Ε.Ε και τα κράτη-μέλη.
Αυτό που έλειπε τα προηγούμενα χρόνια είναι ένας μηχανισμός αλληλεγγύης ανάμεσα στις εμπλεκόμενες χώρες για την αντιμετώπιση της μεταναστευτικής κρίσης. Αυτό άλλαξε από τις 22 Ιουνίου 2022, καθώς 23 κράτη-μέλη αποφάσισαν να κάνουν ένα αποφασιστικό βήμα προς αυτήν την κατεύθυνση και να στηρίζουν τους εταίρους που βρίσκονται υπό πίεση, μεταξύ άλλων με τη δέσμευση να μετεγκαταστήσουν ορισμένους από τους αιτούντες άσυλο και μέσω οικονομικών συνεισφορών.
Με τις μετεγκαταστάσεις σε εξέλιξη, περισσότεροι από χίλιοι αιτούντες άσυλο έχουν μετεγκατασταθεί από την Κύπρο, την Ελλάδα, την Ιταλία, τη Μάλτα και την Ισπανία έως τις αρχές του 2023. Οι διαπραγματεύσεις για τη διαμόρφωση του τελικού σχεδίου συνεχίζονται και από τον Απρίλιο της επόμενης χρονιάς, όταν δηλαδή γίνει αποδεκτό το Σύμφωνο στο σύνολο του, η Ευρώπη θα έχει διαμορφώσει ένα νέο ολιστικό πλαίσιο αντιμετώπισης του μεταναστευτικού. Αν αυτό, ωστόσο, λειτουργήσει αποτελεσματικά θα φανεί στο πεδίο της εφαρμογής.
