Ένας εξ αυτών και ο Αβραάμ Πριμούδης, ο οποίος το 1991 κάλεσε στο τηλέφωνο την ΙΗ’ Εφορεία Αρχαιοτήτων Καβάλας. Μετά από μια βροχή στην Αμφίπολη, είχε ανακαλύψει έναν ανεκτίμητο θησαυρό στα οργωμένα στρέμματα του καθώς εκεί κρυβόταν ένας τάφος των ελληνιστικών χρόνων γεμάτος με χρυσά κτερίσματα.
«Είχε πολλά πράγματα μέσα. Ένα περιδέραιο, ένα δαχτυλίδι με κεφάλια φιδιού, ένα έλασμα χρυσό και λεπτό όπως είναι το χαρτί με μια πέτρα στην άκρη» θυμάται η σύζυγός του, Στέλλα, η οποία αμέσως προσθέτει: «Τα παραδώσαμε στην αρχαιολογία, δεν είμαστε κλέφτες εμείς. Θέλουμε τα αρχαία να μείνουν στην Ελλάδα».
Μέσα σε 24 ώρες από το τηλεφώνημα του κ. Πριμούδη, η ανασκαφή είχε ολοκληρωθεί και ο τάφος είχε σκεπαστεί ξανά με χώμα. Λίγα χρόνια αργότερα ο κ. Πριμούδης εισέπραξε πάνω από δύο εκατομμύρια δραχμές για την παράδοση αυτών των αρχαιοτήτων που φιλοξενούνται σήμερα στο μουσείο της Αμφίπολης. Ήταν η μεγαλύτερη αμοιβή που είχε δώσει μέχρι τότε το υπουργείο Πολιτισμού σε κάτοικο της περιοχής.
«Βρήκαμε εκεί έναν κιβωτιόσχημο τάφο του 4ου αιώνα π.Χ. χωρίς κάποια ιδιαιτερότητα. Είχε μέσα έναν χάλκινο καθρέφτη και κοσμήματα, αλλά ήταν ένας απλός τάφος», λέει στην «Κ» ο κ. Μπόνιας. Η αμοιβή ήταν δυσανάλογη της ανακάλυψης γιατί η Πολιτεία αποπειράθηκε μέσα από το παράδειγμα του κ. Πριμούδη να δώσει κίνητρο στον ντόπιο πληθυσμό κατά της αρχαιοκαπηλίας. «Θέλαμε να μην προξενεύουν άλλο τα ευρήματα οι αγρότες σε αρχαιοκάπηλους» λέει ο επικεφαλής της ανασκαφής σε αυτό το χωράφι.
Οι λαθρανασκαφές και η παράνομη διακίνηση αρχαιοτήτων μετρούν πολλές δεκαετίες στην ευρύτερη περιοχή της Αμφίπολης. Έτσι, πολλοί βρήκανε αρχαία και τα πουλήσανε, άλλοι επειδή ήταν αρχαιοκάπηλοι από… πεποίθηση άλλοι επειδή δυσανασχετούσαν έντονα με το κράτος που αργούσε πολύ να δώσει τις αμοιβές σε όσους παρέδιδαν αρχαία.
Ευτυχώς, στην περιοχή της Αμφίπολης ο Αβραάμ Πριμούδης δεν είναι ο μόνος που ανακάλυψε αρχαία και τα παρέδωσε στις αρχές. Ηταν Ιανουάριος του 1982 όταν ο ιχθυοπώλης Βασίλης Καρακούσης, κάτοικος Ροδολίβους Σερρών, δέχτηκε τηλεφώνημα ενός φίλου. Είχε πέσει με το σκαπτικό του μηχάνημα σε αρχαίο τάφο στην παραλία Νέων Κερδυλίων Αμφίπολης και δεν ήξερε πού να απευθυνθεί. «Καλέσαμε αμέσως την αρχαιολογική υπηρεσία.
Μετά από ανασκαφές που κράτησαν σχεδόν ένα μήνα αποκαλύφθηκε στην περιοχή ένα συγκρότημα τάφων του 5ου π.Χ. αιώνα. Σε αυτούς βρέθηκαν ερυθρόμορφα αγγεία, πήλινα ειδώλια πτηνών και ανθρώπινων μορφών, ασημένια και χάλκινα νομίσματα, ένα σιδερένιο ξίφος. Δεκάδες κάτοικοι παρακολουθούσαν καθημερινά την πορεία των ανασκαφών
«Σαν θέαμα ήταν φανταστικό. Δεν ήταν απλά τάφοι με χώμα. Ήταν σαρκοφάγοι από μάρμαρο. Έφεραν μηχανήματα γιατί άνθρωπος δεν μπορούσε από μόνος του να τα σηκώσει» θυμάται ο 74χρονος σήμερα Αθανάσιος Ζλατάνης, μέλος της παρέας που είχε καλέσει την αρχαιολογική υπηρεσία. Ο,τι βρέθηκε εκτίθεται στο αρχαιολογικό μουσείο Σερρών.
