Η 61η Biennale της Βενετίας δεν είναι μόνο μια μεγάλη διεθνής συνάντηση της σύγχρονης τέχνης. Είναι και ένας χάρτης σχέσεων, συνεργασιών και καλλιτεχνικών διαδρομών που συναντιούνται στην εμβληματική αυτή πόλη.
Με αφετηρία τη σταθερή στρατηγική υποστήριξη του Onassis Culture στο Ελληνικό Περίπτερο, το Ίδρυμα Ωνάση δίνει το «παρών» στη Βενετία μέσα από μια σειρά σημαντικών έργων, από τον Μάιο έως τον Νοέμβριο του 2026.
Το Onassis Culture είναι στρατηγικός υποστηρικτής της συμμετοχής της Ελλάδας στην 61η Διεθνή Έκθεση Τέχνης La Biennale di Venezia, με το έργο escape room του Ανδρέα Αγγελιδάκη, σε επιμέλεια του Γιώργου Μπεκιράκη.
Το Ελληνικό Περίπτερο μεταμορφώνεται σε ένα σύγχρονο Πλατωνικό Σπήλαιο. Στα χέρια του Ανδρέα Αγγελιδάκη, η πλατωνική αλληγορία μετατρέπεται σε ένα εργαλείο που διερευνά το τώρα, σε ένα παρόν όπου ο κόσμος των εικόνων είναι διαποτισμένος από ψηφιακές ψευδαισθήσεις και ρεπλίκες. Ως ένα αλληγορικό escape room, το Ελληνικό Περίπτερο αντικατοπτρίζει μια πραγματικότητα που μοιάζει με παιχνίδι, ενώ σε συμβολικό επίπεδο φέρει το παράδοξο ενός κτιρίου που προσπαθεί να ξεφύγει από τον «εαυτό» του, δηλαδή την ιστορία του. Η υλοποίηση του έργου escape room και η έκθεσή του στη Βενετία έχουν ως κύριο χρηματοδότη το Υπουργείο Πολιτισμού. Εθνικός Επίτροπος είναι ο Μητροπολιτικός Οργανισμός Μουσείων Εικαστικών Τεχνών Θεσσαλονίκης (MOMus).
Σε συνεργασία με το Onassis Culture, η Patti Smith με τους Soundwalk Collective παρουσίασαν τη μυσταγωγική site-specific live performance A Sonic Prayer with Patti Smith στην Chiesa di Santa Maria di Nazareth, στο πλαίσιο της επίσημης έναρξης του Περιπτέρου της Αγίας Έδρας του Βατικανού, στην έκθεση The Ear is the Eye of the Soul.
Η performance, διάρκειας περίπου 30 λεπτών, περιείχε τρία έργα που δημιουργήθηκαν ειδικά για την έκθεση. Η εμφάνιση αποτελεί συνέχεια της ευρύτερης συνεργασίας της Patti Smith και των Soundwalk Collective με το Onassis Culture, μετά τις δύο ζωντανές εμφανίσεις στην Κεντρική Σκηνή της Στέγης, το 2024. Στο Περίπτερο του Βατικανού, σε επιμέλεια των Hans Ulrich Obrist και Ben Vickers, συμμετέχουν 25 καλλιτέχνες, ανάμεσά τους οι FKA twigs, Brian Eno, Jim Jarmusch, Kali Malone, Dev Hynes και Precious Okoyomon. Αφιερωμένη στη ζωή και την πολιτισμική παρακαταθήκη της Χίλντεγκαρντ του Μπίνγκεν, βενεδικτίνης μοναχής, ποιήτριας, θεραπεύτριας και συνθέτριας του 12ου αιώνα, η έκθεση σκηνογραφεί μια εμπειρία ακρόασης, περισυλλογής και «ηχητικής προσευχής». H έκθεση απλώνεται σε δύο χώρους της Βενετίας: στον Μυστικό Κήπο των Ανυπόδητων Καρμηλιτών, στο Cannaregio, και στο συγκρότημα Santa Maria Ausiliatrice, στο Castello.
Συγχρόνως, η Onassis Collection συμμετέχει στην κεντρική έκθεση της 61ης Biennale της Βενετίας, In Minor Keys, σε επιμέλεια της Koyo Kouoh, με δύο έργα των Joana Hadjithomas και Khalil Joreige: το Time Capsules Eleonas (Athens x 3) και το Zig Zag Over Time Eleonas. Tα δύο έργα των Γαλλολιβανέζων καλλιτεχνών είχαν παρουσιαστεί στην έκθεση Unconformities στο Μουσείο της Ακρόπολης, στο πλαίσιο του Fast Forward Festival της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση, τον Μάιο του 2018. Δύο έργα που μεταφέρουν στη Βενετία ίχνη από τον Ελαιώνα της Αθήνας και ανοίγουν έναν διάλογο γύρω από τη μνήμη, το έδαφος και τα στρώματα μιας πόλης.
Τέλος, παράλληλα με την Biennale, αλλά για το ίδιο διάστημα, η Onassis AiR Fellow Janis Rafa συμμετέχει, σε συμπαραγωγή με το Onassis Culture και τη Heretic, στην ομαδική έκθεση CANICULA, που παρουσιάζει το Fondazione In Between Art Film στο Complesso dell’Ospedaletto στη Βενετία, σε επιμέλεια των Alessandro Rabottini και Leonardo Bigazzi. Η βίντεο εγκατάσταση της Rafa, Baby I’m Yours, Forever (2026), σηματοδοτεί την έναρξη της έκθεσης στον χώρο του ναού της Santa Maria dei Derelitti. Το έργο, που συνιστά μια αλληγορία της έννοιας της θυσίας, τοποθετείται σε μια εγκατάσταση ψύξης κρεάτων – μια συμβολική αρχιτεκτονική για τη βιομηχανία που επεξεργάζεται και διανέμει κρέας για ανθρώπινη κατανάλωση. H Janis Rafa διευρύνει ποιητικά αυτό τον στοχασμό και εξετάζει την ευρύτερη ένταση μεταξύ ζωής και θανάτου, επιβίωσης και εξαφάνισης, καθώς και τη «θυσιαστική» βία που απαιτεί μια μορφή ζωής ξεκινώντας από τη θανάτωση μιας άλλης.
Το Onassis Culture δεν εμφανίζεται στη Βενετία μόνο ως υποστηρικτής. Συμμετέχει ως ενεργός κρίκος σε ένα διεθνές δίκτυο καλλιτεχνών, παραγωγών και συνεργασιών, εκεί όπου η σύγχρονη τέχνη δοκιμάζει ξανά τον τρόπο με τον οποίο ακούμε, βλέπουμε και συνδεόμαστε.
