Εμπλοκή στην οικοδομική δραστηριότητα στη Σίφνο προκαλεί η απόφαση 115/2026 της Επιτροπής Αναστολών του Συμβουλίου της Επικρατείας, με την οποία «παγώνουν» τέσσερις οικοδομικές άδειες στην περιοχή Αποκοφτό Φάρου, κοντά στη Χρυσοπηγή. Οι άδειες αφορούν συνολικά έξι κατοικίες σε τέσσερις διαδοχικές ιδιοκτησίες. Η απόφαση 115/2026 αποτελεί τη δεύτερη δικαστική παρέμβαση στην ίδια υπόθεση. Είχε προηγηθεί, τον Νοέμβριο του 2025, προσωρινή διαταγή του ΣτΕ με την οποία είχαν ανασταλεί οι οικοδομικές εργασίες έως την εξέταση του αιτήματος από την Επιτροπή Αναστολών. Η νέα απόφαση διατηρεί ουσιαστικά το «πάγωμα» των εργασιών μέχρι να εξεταστεί η κύρια προσφυγή.
Το ζήτημα των δρόμων
Βασικό σημείο της προσφυγής των κατοίκων και ιδιοκτητών που αντιδρούν στις οικοδομικές άδειες είναι η νομιμότητα της πρόσβασης στα ακίνητα. Οι προσφεύγοντες υποστηρίζουν ότι ο αγροτικός δρόμος στον οποίο έχει πρόσωπο μία από τις ιδιοκτησίες δεν αποτελεί νομίμως αναγνωρισμένη οδό. Για τις υπόλοιπες ιδιοκτησίες τίθεται ζήτημα πρόσβασης μέσω δουλειών διόδου. Κατά την επιχειρηματολογία τους, εάν δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις που απαιτούνται για τη νόμιμη πρόσβαση, τίθεται συνολικά ζήτημα οικοδομησιμότητας των ακινήτων. Παράλληλα, υποστηρίζουν ότι η ανάπτυξη έξι κατοικιών σε μια περιοχή που μέχρι σήμερα διατηρεί κυρίως αγροτικό χαρακτήρα μπορεί να οδηγήσει στην πράξη στη δημιουργία ενός νέου οικιστικού πυρήνα, χωρίς να έχει προηγηθεί αντίστοιχος πολεοδομικός σχεδιασμός. Στο ίδιο πλαίσιο αμφισβητούνται και επιμέρους επιλογές των οικοδομικών σχεδίων, όπως η ανάπτυξη περισσότερων κτιριακών όγκων στις ιδιοκτησίες, που δεν συνάδουν με το ειδικό καθεστώς δόμησης που ισχύει στη Σίφνο.
Το ειδικό καθεστώς της Σίφνου
Η υπόθεση δεν αφορά μόνο την τύχη των συγκεκριμένων ακινήτων. Η Σίφνος διαθέτει ένα ιδιαίτερο καθεστώς προστασίας και αυστηρούς όρους δόμησης, ακριβώς επειδή το φυσικό τοπίο, οι παραδοσιακοί οικισμοί, τα μονοπάτια, οι ξερολιθιές, οι αρχαιολογικές θέσεις και η χαρακτηριστική κυκλαδίτικη αρχιτεκτονική αποτελούν ενιαίο σύνολο. Η προστασία, επομένως, δεν αφορά μόνο μεμονωμένα μνημεία ή κτίρια, αλλά τη συνολική φυσιογνωμία του τόπου. Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο η αυξανόμενη ζήτηση για νέες κατοικίες έχουν εντείνει την οικοδομική πίεση, ιδίως στις εκτός σχεδίου περιοχές. Εκεί όπου κάποτε κυριαρχούσαν αγροτικές εκτάσεις εμφανίζονται σταδιακά νέες κατασκευές, δρόμοι πρόσβασης και εκτεταμένες διαμορφώσεις του εδάφους. Το ζήτημα δεν είναι εάν η Σίφνος θα αναπτυχθεί. Το κρίσιμο ερώτημα είναι με ποιους κανόνες και με ποια όρια χωρίς να αλλοιωθεί η φυσιογνωμία του νησιού. Αυτό ακριβώς το στοιχείο βάρυνε στην απόφαση της Επιτροπής Αναστολών. Το ΣτΕ έκρινε ότι η εκτέλεση των επίμαχων αδειών πιθανολογείται ότι μπορεί να προκαλέσει αλλοίωση στη φυσιογνωμία και στα προστατευόμενα στοιχεία του Αποκοφτού Φάρου.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Η παρέμβαση του ΣτΕ
«Η Επιτροπή Αναστολών πιθανολογεί ότι η εκτέλεση των προσβαλλόμενων οικοδομικών αδειών θα επιφέρει αλλοίωση στη φυσιογνωμία και στα προστατευόμενα στοιχεία της περιοχής “Αποκοφτό Φάρου” της Σίφνου (κατάλοιπα πύργου, παραδοσιακό μονοπάτι) και θα προκαλέσει ανεπανόρθωτη βλάβη στο προστατευόμενο φυσικό, πολιτιστικό και οικιστικό περιβάλλον του μικρού αυτού νησιού, το οποίο αποτελεί ευαίσθητο οικοσύστημα και χαρακτηρισμένο ως τοπίο ιδιαίτερου φυσικού κάλλους, ιδίως λόγω της οικιστικής επιβάρυνσης της παραπάνω εκτός σχεδίου περιοχής, της χρήσης μη νομίμως υφιστάμενων οδών για την πρόσβαση στα επίδικα ακίνητα, και μάλιστα με δουλεία διόδου, και της κατασκευής διαμορφώσεων που δεν προκύπτει ότι συνάδουν με τη φυσιογνωμία και την αισθητική του τοπίου, στο μέτρο που δεν προβλέπονται από το ειδικό καθεστώς όρων δόμησης της Σίφνου», αναφέρει χαρακτηριστικά η απόφαση. Και καταλήγει ότι η αίτηση «πρέπει να γίνει δεκτή προκειμένου να αποτραπεί η δημιουργία πραγματικών καταστάσεων και η περαιτέρω επιβάρυνση της περιοχής από την εκτέλεση οικοδομικών εργασιών».
Η υπόθεση είχε απασχολήσει το ανώτατο ακυρωτικό δικαστήριο και πριν από την έκδοση της απόφασης 115/2026. Προηγήθηκε προσωρινή διαταγή του Ε΄ Τμήματος του ΣτΕ, στα τέλη Νοεμβρίου του 2025, με την οποία οι εργασίες στα επίμαχα ακίνητα είχαν ουσιαστικά «παγώσει» μέχρι να εξεταστεί το αίτημα αναστολής. Η συνέχεια δόθηκε ενώπιον της Επιτροπής Αναστολών, η οποία εξέτασε τα επιχειρήματα των δύο πλευρών και κατέληξε στη νέα απόφαση. Ιδιαίτερη σημασία είχε το γεγονός ότι σε δύο από τις άδειες οι ιδιοκτήτες υποστήριξαν πως η αναστολή δεν θα είχε πλέον πρακτικό αποτέλεσμα, καθώς οι φέροντες οργανισμοί των κτιρίων είχαν σε μεγάλο βαθμό ολοκληρωθεί. Το δικαστήριο δεν αποδέχθηκε αυτό το επιχείρημα. Μεταξύ άλλων, συνεκτίμησε ότι οι εργασίες είχαν συνεχιστεί μετά την προσωρινή δικαστική προστασία και ότι οι κατασκευές δεν είχαν ολοκληρωθεί στο σύνολό τους.
Εμπλοκή και με την Αρχαιολογία
Μάλιστα υπάρχει και αρχαιολογική διάσταση στην υπόθεση καθώς σε μια από τις τέσσερις ιδιοκτησίες, όπου είχαν ξεκινήσει οι εργασίες, πραγματοποιήθηκε αυτοψία από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων όπου διαπιστώθηκαν εργασίες εκσκαφής χωρίς την προβλεπόμενη αρχαιολογική επίβλεψη. Παράλληλα η αυτοψία έδειξε ότι είχαν καταστραφεί τμήματα των τοίχων που περιέβαλλαν το μονοπάτι, σε μήκος περίπου τεσσάρων μέτρων, ευρήματα που οδήγησαν στο να ζητηθεί και από μέρους της αρχαιολογικής υπηρεσίας διακοπή των εργασιών. Η συγκεκριμένη εξέλιξη έδωσε νέα τροπή στη διαμάχη, καθώς πλέον στο επίκεντρο δεν βρίσκεται μόνο η οικοδομησιμότητα των ακινήτων αλλά και η προστασία των παραδοσιακών και πολιτιστικών στοιχείων της περιοχής.
Η πλευρά των ιδιοκτητών
Στον αντίποδα των προσφυγών βρίσκονται οι ιδιοκτήτες, οι οποίοι υποστηρίζουν ότι δεν επιχείρησαν να παρακάμψουν τη νομοθεσία αλλά πρόκειται για ανθρώπους που θέλουν να δημιουργήσουν κατοικίες στο νησί και ακολούθησαν τη νόμιμη διαδικασία, στηριζόμενοι σε τεχνικές μελέτες και στις αποφάσεις της αρμόδιας Υπηρεσίας Δόμησης Μήλου, η οποία έχει την ευθύνη για τη Σίφνο.
Η απόφαση 115/2026 δεν αποτελεί οριστική κρίση ότι οι τέσσερις οικοδομικές άδειες είναι παράνομες. Η αναστολή είναι προσωρινό δικαστικό μέτρο, με σκοπό να μην δημιουργηθούν τετελεσμένες καταστάσεις μέχρι την εκδίκαση της κύριας προσφυγής. Αυτό σημαίνει ότι οι ιδιοκτήτες δεν μπορούν, προς το παρόν, να συνεχίσουν τις εργασίες που καλύπτονται από τις υφιστάμενες άδειες. Το επόμενο και ουσιαστικότερο βήμα θα είναι η εκδίκαση της κύριας υπόθεσης. Η οριστική κρίση του ΣτΕ αναμένεται να δώσει την τελεσίδικη απάντηση στο κρίσιμο ερώτημα του πώς μπορεί να συνδυαστεί η αξιοποίηση της ιδιωτικής περιουσίας με την προστασία ενός τοπίου που αποτελεί βασικό στοιχείο της φυσιογνωμίας της Σίφνου.
