Ο συλλογικός τόμος «Η μακρά νύχτα της Κατοχής» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αλεξάνδρεια σε επιμέλεια των Μενέλαου Χαραλαμπίδη και Στράτου Δορδανά εξετάζει τις συνέπειες της γερμανικής, ιταλικής και βουλγαρικής κατοχής στην Ελλάδα, εστιάζοντας στις ανθρώπινες απώλειες, τον λιμό, τις συλλήψεις, τις μαζικές εκτελέσεις, τις πυρπολήσεις και την καταστροφή εβραϊκών κοινοτήτων. Μέσα από συνεισφορές ιστορικών και ερευνητών, όπως οι Αλίκη Αρούχ, Στράτος Ν. Δορδανάς, Θεοδόσης Πελεγρίνης και άλλοι, ο τόμος προσφέρει μια πλήρη χαρτογράφηση των ποσοτικών και ποιοτικών χαρακτηριστικών των δεινών που υπέστη η Ελλάδα. Πρόκειται για μια συνθετική και επικαιροποιημένη μελέτη που φωτίζει την ιστορική μνήμη της χώρας, αναδεικνύοντας το κόστος που πλήρωσε ο ελληνικός λαός κατά τη διάρκεια της κατοχής και τον καθημερινό αγώνα επιβίωσης των πολιτών.
Λίγα λόγια για το βιβλίο
Έχουν συμπληρωθεί ογδόντα χρόνια από τη λήξη του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου. Εκείνη τη ζοφερή περίοδο, εκατομμύρια άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, ανυπολόγιστες ήταν οι υλικές καταστροφές, ενώ η βαρβαρότητα του γενοκτονικού Γ΄ Ράιχ κορυφώθηκε με τη συστηματική εξόντωση του ευρωπαϊκού εβραϊσμού και άλλων πληθυσμιακών ομάδων όπως οι Ρομά και οι ανάπηροι. Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις χώρες που υπέστησαν δυσανάλογες απώλειες σε σχέση με το μέγεθος και τον πληθυσμό τους.
Αναμφίβολα, η τριπλή γερμανική, ιταλική και βουλγαρική κατοχή, που επέφερε τον διοικητικό διαμελισμό της χώρας, επισώρευσε πρόσθετα δεινά, ενώ ο εφιαλτικός λιμός στοιχειώνει ακόμα τη συλλογική μνήμη, δίνοντας στη λέξη «πείνα» μια ιδιαίτερη βαρύτητα στο ελληνικό λεξιλόγιο. Με τη σειρά τους οι συλλήψεις, τα μπλόκα, οι μαζικές εκτελέσεις αντιστασιακών και αμάχων, η καταστροφή των εβραϊκών κοινοτήτων, οι πυρπολήσεις κατοικημένων περιοχών, τα στρατόπεδα συγκέντρωσης και η τακτική του πολιτικού χάους και της κοινωνικής διάσπασης συμβάδιζαν με τον καθημερινό αγώνα για την επιβίωση, καθιστώντας τον θάνατο πανταχού παρόντα στην κατεχόμενη Ελλάδα.
Σήμερα, η δεκαετία του 1940 είναι η καλύτερα μελετημένη περίοδος της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας. Παρ’ όλα αυτά, λείπει μια συνθετική μελέτη για τις ανθρώπινες απώλειες και τις υλικές καταστροφές που θα επικαιροποιεί παλαιότερα δεδομένα για το σύνολο του ελλαδικού χώρου και ταυτόχρονα θα ανανεώνει το επιστημονικό και επιστημολογικό ενδιαφέρον για την πληρέστερη χαρτογράφηση της καταστροφής. Ο ανά χείρας συλλογικός τόμος φιλοδοξεί να αφαιρέσει την Ελλάδα από τον διόλου κολακευτικό κατάλογο των χωρών εκείνων που αγνοούν τα ποιοτικά και ποσοτικά χαρακτηριστικά του τιμήματος το οποίο κλήθηκαν να καταβάλουν όταν αποφάσισαν να αντιταχθούν στον Άξονα.
ΚΕΙΜΕΝΑ: ΑΛΙΚΗ ΑΡΟΥΧ, ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΓΚΑΤΣΙΟΥ, ΣΤΡΑΤΟΣ Ν. ΔΟΡΔΑΝΑΣ, ΔΗΜΗΤΡΗΣ Κ. Α. ΘΡΑΣΥΒΟΥΛΟΥ, ΒΑΪΟΣ ΚΑΛΟΓΡΗΑΣ, ΤΟΝΙΑ ΚΑΡΑΔΗΜΑ, ΦΙΛΙΠΠΟΣ ΚΑΡΑΜΠΟΤ, ΔΗΜΗΤΡΗΣ Σ. ΚΥΠΡΙΩΤΗΣ, ΓΙΩΡΓΟΣ ΛΙΜΑΝΤΖΑΚΗΣ, ΒΑΣΙΛΗΣ Γ. ΜΑΝΟΥΣΑΚΗΣ, ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΑΝΤΖΑΡΗΣ, ΔΗΜΟΣ ΜΑΥΡΙΔΗΣ, ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΜΟΥΤΟΥΛΑΣ, ΔΗΜΗΤΡΑ ΠΑΤΡΩΝΙΔΟΥ, BΑΓΓΕΛΗΣ ΤΖΟΥΚΑΣ, ΜΕΝΕΛΑΟΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΔΗΣ, ΤΑΣΟΣ ΧΑΤΖΗΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ, ΒΙΟΛΕΤΤΑ ΧΙΟΝΙΔΟΥ
