Η υπόθεση των ιστορικών φωτογραφιών της Καισαριανής φαίνεται να προχωρά σε μια κρίσιμη φάση. Το προσύμφωνο που υπέγραψε το ελληνικό Υπουργείο Πολιτισμού με τον Βέλγο συλλέκτη Τιμ Ντε Κράνε σηματοδοτεί το πρώτο βήμα για την επιστροφή των 262 ντοκουμέντων στη χώρα.
Πριν από την υπογραφή, ειδική ομάδα του Υπουργείου μαζί με ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες εξέτασε προσεκτικά κάθε φωτογραφία. Η εξέταση επιβεβαίωσε ότι το σύνολο των φωτογραφιών είναι πραγματικά ιστορικά ντοκουμέντα, που τραβήχτηκαν στην Ελλάδα κατά την περίοδο της Κατοχής, το 1943‑1944. Αυτό αποτελεί σημαντική εγγύηση για την αυθεντικότητα του υλικού και την ιστορική του αξία.
Οι διαπραγματεύσεις με τον συλλέκτη διήρκεσαν περίπου έξι ώρες. Πρώτο βήμα ήταν η πιστοποίηση της γνησιότητας των φωτογραφιών και, μετά την επιβεβαίωση, ακολούθησε η υπογραφή του προσυμφώνου. Οι επαφές, πάντως, θα συνεχιστούν και τις επόμενες ημέρες, ώστε να ολοκληρωθεί η διαδικασία και να επικυρωθεί η συμφωνία που θα επιτρέψει την επίσημη επιστροφή των ντοκουμέντων στην Ελλάδα.
Ο Τιμ ντε Κράνε δήλωσε ικανοποιημένος από την εξέλιξη, εμφανώς ανακουφισμένος μετά την επιβεβαίωση της αυθεντικότητας της συλλογής. Σε δηλώσεις του στο ΕΡΤnews ανέφερε: «Είμαι χαρούμενος που οι διαδικασίες ολοκληρώθηκαν. Καταλήξαμε σε συμφωνία και δεν επιθυμώ να προβώ σε περαιτέρω δηλώσεις μέχρι την οριστική διευθέτηση του θέματος».
Σύμφωνα με την ανταποκρίτρια της δημόσιας τηλεόρασης, ο συλλέκτης ένιωσε έντονη πίεση από τη δημοσιότητα που έλαβε η υπόθεση τόσο στην Ελλάδα όσο και στο Βέλγιο, ωστόσο συνεργάστηκε πλήρως με τις ελληνικές αρχές και αποδέχθηκε την πρόταση για τη διασφάλιση των ιστορικών τεκμηρίων.
{https://exchange.glomex.com/video/v-dgk0b7cfw2qh?integrationId=40599y14juihe6ly}
Απόσυρση από τις δημοπρασίες
Σύμφωνα με το προσύμφωνο, η συλλογή αποσύρθηκε από κάθε διαδικτυακή πλατφόρμα πώλησης, όπως το eBay, όπου είχε εμφανιστεί αρχικά. Το μέτρο αυτό θεωρείται απαραίτητο για την προστασία των ιστορικών ντοκουμέντων και για την αποφυγή εμπορευματοποίησής τους.
{https://exchange.glomex.com/video/v-dgjwls7ryp3l?integrationId=40599y14juihe6ly}
Ο δρόμος για την επιστροφή στην Ελλάδα
Το προσύμφωνο δεν ολοκληρώνει την επιστροφή αλλά δημιουργεί το πλαίσιο για τις τελικές διαπραγματεύσεις. Ο στόχος είναι η μεταφορά των φωτογραφιών στο Ελληνικό Δημόσιο, ώστε να ενταχθούν σε μουσειακές και εκπαιδευτικές δράσεις, αναδεικνύοντας την ιστορία της Κατοχής και της Αντίστασης.
Οι προτάσεις του ΕΣΔΟΓΕ
Το Εθνικό Συμβούλιο Διεκδίκησης Οφειλών της Γερμανίας προς την Ελλάδα (ΕΣΔΟΓΕ) πρότεινε συγκεκριμένα μέτρα για τη σωστή διαχείριση του υλικού:
- Διατήρηση της ιστορικής μνήμης και προστασία από εμπορευματοποίηση.
- Απαγόρευση πώλησης σε δημοπρασίες ή ιδιωτικές συλλογές.
- Προώθηση πολιτικών διεκδίκησης των γερμανικών οφειλών προς την Ελλάδα.
- Δημιουργία Μουσείου Εθνικής Αντίστασης στην Αθήνα, που θα εκθέτει τα ντοκουμέντα με εκπαιδευτικό και επιστημονικό τρόπο.
Αναλυτικά όσα αναφέρονται στην ανακοίνωση:
«Με αφορμή τη δημοσίευση και προσπάθεια πώλησης στο διαδίκτυο σπάνιων φωτογραφικών ντοκουμέντων από τον τουφεκισμό των διακοσίων στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής την Πρωτομαγιά του 1944, που δικαιολογημένα έχει συγκλονίσει την ελληνική κοινωνία, θεωρούμε υποχρέωσή μας να καταθέσουμε τα εξής:
Για πρώτη φορά βλέπουμε μερικά από τα πρόσωπα των διακοσίων κομμουνιστών της Καισαριανής, των μαρτύρων και ηρώων μας, που με αξιοπρέπεια και αποφασιστικότητα, ευθυτενείς και αλύγιστοι, προχωρούν προς το εκτελεστικό απόσπασμα. Πρόκειται, όπως όλα δείχνουν, για ένα συγκλονιστικό ντοκουμέντο της Εθνικής Αντίστασης, που δικαίως συγκινεί και κάνει υπερήφανους όλους τους Έλληνες. Όλους, «πλην Λακεδαιμονίων», αν κρίνουμε από τον βανδαλισμό του Μνημείου στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής, το βράδυ της Κυριακής, μόλις η υπόθεση πήρε πανελλήνιες διαστάσεις.
Χαιρόμαστε που η Ελληνική Δημοκρατία κινήθηκε άμεσα για να θέσει υπό την κατοχή του Ελληνικού Δημοσίου τις εμβληματικές αυτές φωτογραφίες κι ελπίζουμε στο αίσιο πέρας της προσπάθειας για την απόκτησή τους. Ωστόσο δεν μπορεί να γίνει ανεκτό η ιστορική μας μνήμη και η πολιτισμική μας κληρονομιά να αποτελούν αντικείμενο αθέμιτης και παράνομης συναλλαγής.
Δεν επιτρέπεται να βγαίνουν σε πλειστηριασμό πολύτιμες φωτογραφίες και ιστορικά έγγραφα της περιόδου της Κατοχής αλλά και αρχαιολογικοί και άλλοι πολιτισμικοί θησαυροί που άρπαξαν οι κατακτητές από την πατρίδα μας.
Η Ελληνική Δημοκρατία έχει χρέος να εγγυηθεί την οργανωμένη προστασία, τη διάσωση και την ανάδειξη των ιστορικών αυτών τεκμηρίων και των πολιτισμικών μας θησαυρών κλείνοντας το δρόμο στους αναθεωρητές της Ιστορίας αλλά και στους εμπόρους της ιστορικής μνήμης.
Επιπροσθέτως, δεν επιτρέπεται η παραμικρή ανοχή απέναντι στη δόλια προσπάθεια της γερμανικής κυβέρνησης που, με πολιορκητικό κριό τα περιβόητα γερμανικά ταμεία, ιδρύματα και εκπαιδευτικά προγράμματα, επιχειρεί να θέσει υπό τον έλεγχό της την ιστορική μνήμη της Κατοχής και της Αντίστασης και να «ξεπλύνει» την ενοχή της για τα τερατώδη εγκλήματα που διέπραξε το Γ’ Ράιχ στην Ελλάδα.
Πιο πρόσφατο παράδειγμα αυτής της επαίσχυντης τακτικής της Ο.Δ.Γ. είναι η πραγματοποίηση, χθες, ημερίδας στον δήμο Παύλου Μελά, όπου λειτούργησε ένα από τα πιο φρικτά ναζιστικά κολαστήρια σε όλη την κατεχόμενη Ευρώπη, με χρηματοδότηση «από το Γερμανικό Ομοσπονδιακό Υπουργείο Εξωτερικών από πόρους του Ελληνογερμανικού Ταμείου για το Μέλλον – με τη στήριξη του Γενικού Προξενείου της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας στη Θεσσαλονίκη» σύμφωνα με την επίσημη πρόσκληση. Μία προσπάθεια γερμανικής διείσδυσης σε έναν από τους πιο εμβληματικούς τόπους μαρτυρίου, Αντίστασης και θυσίας ανάλογη της απόπειράς της, πριν μερικά χρόνια, να διεισδύσει μέσω χρηματοδότησης στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής.
Μία απόπειρα που έπεσε στο κενό χάρη στη γενικευμένη αντίσταση του Εθνικού Συμβουλίου Διεκδίκησης των Οφειλών της Γερμανίας προς την Ελλάδα, δημοτικών παρατάξεων της Καισαριανής, Αντιστασιακών Οργανώσεων και άλλων φορέων, αλλά κυρίως του λαού της Μαρτυρικής Πόλης που καταψήφισε τον ανιστόρητο δήμαρχο!».
«Να δημιουργηθεί κεντρικό Μουσείο Εθνικής Αντίστασης»
Στην ίδια ανακοίνωση προστίθεται: «Η δημιουργία ενός κεντρικού Μουσείου Εθνικής Αντίστασης στην Αθήνα, όπου θα συγκεντρωθεί και θα οργανωθεί με επιστημονικό τρόπο η παρουσίαση των ντοκουμέντων της Κατοχής και της Εθνικής Αντίστασης, που θα είναι πλήρως προσβάσιμα για όλους, σε συνδυασμό με την ενίσχυση των Μουσείων Εθνικής Αντίστασης και Ολοκαυτωμάτων που υπάρχουν σε μαρτυρικούς τόπους της πατρίδας μας, θα αποτελέσει ένα αποφασιστικό βήμα για την αποτελεσματική προστασία και ανάδειξη της ιστορικής μνήμης.
Σημειώνουμε, επιπλέον, ότι η Ιστορία του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, της Κατοχής και της μεγαλειώδους Εθνικής μας Αντίστασης πρέπει να λάβει τη θέση που της ανήκει στη διδακτέα ύλη των σχολείων της πατρίδας μας. Μόνο έτσι θα διαμορφωθούν ελεύθεροι και δημοκρατικοί πολίτες με συνείδηση της ιστορίας και της ταυτότητας του τόπου τους.
Τονίζουμε, για μία ακόμη φορά, ότι η διεκδίκηση των γερμανικών οφειλών πρέπει να αποτελέσει προτεραιότητα για την Ελληνική Δημοκρατία. Δεν λείπουν τα τεκμήρια και οι καταγραφές για τη διεκδίκηση, αντίθετα διαθέτουμε πλήθος ισχυρών ιστορικών, επιστημονικών, νομικών και πολιτικών εργαλείων στη διάθεσή μας. Αυτό που λείπει είναι η πολιτική βούληση!
Καλούμε την κυβέρνηση με τη στήριξη των πολιτικών κομμάτων να προχωρήσει, επιτέλους, στην υλοποίηση της σχεδόν ομόφωνης απόφασης της Βουλής των Ελλήνων της 17ης Απριλίου 2019. Πρόκειται για μία επιβεβλημένη και εξαιρετικά επίκαιρη πράξη απόδοσης δικαιοσύνης, προάσπισης της δημοκρατίας και πραγματικής συμφιλίωσης των λαών. Η σθεναρή και μεθοδική διεκδίκηση των γερμανικών οφειλών είναι, εξάλλου, η πιο αποστομωτική απάντηση απέναντι στους επιλήσμονες και τους αναθεωρητές της ιστορικής αλήθειας».
