Παραλείψεις της νομοθεσίας στη χώρα μας για την προστασία της άγριων πτηνών και των αποδημητικών πουλιών διαπιστώνει το Συμβούλιο της Επικρατείας, επικυρώνοντας παράλληλα την εγκατάσταση έργων Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ), υπό αυστηρές προϋποθέσεις, εντός των Ζωνών Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ).
Ελλιπή τα μέτρα προστασίας της ορνιθοπανίδας στην Ελλάδα
Με απόφαση του το Συμβούλιο της Επικρατείας χαρακτηρίζει πλημμελή την εφαρμογή της σχετικής Ευρωπαϊκής Οδηγίας στην Ελλάδα για την προστασία της ορνιθοπανίδας και καταλογίζει παραλείψεις στους αρμόδιους υπουργούς να θεσπίσουν τα αναγκαία μέτρα.
Μετά από προδικαστικό ερώτημα στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο έκρινε ως μη σύννομες τις παραλείψεις των αρμόδιων υπουργών και για το λόγο αυτό αποφάσισε να τους επιστραφεί η υπόθεση ώστε να συμπεριλάβουν μέτρα προστασίας για όλα τα είδη άγριων πτηνών, συμπεριλαμβανομένων και των αποδημητικών πουλιών τα οποία απαιτεί η ευρωπαϊκή νομοθεσία.
Ναι στην εγκατάσταση ΑΠΕ στις Ζώνες Ειδικής Προστασίας υπό αυστηρές προϋποθέσεις
Με την 1533/2025 απόφαση της επταμελούς σύνθεσης του Ε΄ Τμήματος του Ανωτάτου Ακυρωτικού Δικαστηρίου, επικυρώνεται επίσης η πάγια νομολογία του ΣτΕ για την εγκατάσταση έργων ΑΠΕ εντός των Ζωνών Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ), υπό αυστηρές προϋποθέσεις.
Σύμφωνα με την απόφαση, τα υφιστάμενα μέτρα (π.χ. χρήση αυτοματοποιημένων συστημάτων παύσης των ανεμογεννητριών και ενεργοποίησης μέσων αποτροπής συγκρούσεων των πτηνών, απαίτηση εξειδικευμένων ορνιθολογικών στοιχείων στις μελέτες ειδικής οικολογικής αξιολόγησης κ.α.), είναι εύλογα για τη διατήρηση της ορνιθοπανίδας, και σύμφωνα με τις διατάξεις του δικαίου της Ένωσης.
Η απόφαση του ΣτΕ
Στην απόφασή τους οι σύμβουλοι Επικρατείας αναφέρουν μεταξύ άλλων:
«Η οδηγία 2009/147/ΕΚ «περί της διατηρήσεως των αγρίων πτηνών» έχει μεταφερθεί πλημμελώς στην ελληνική έννομη τάξη.
Η οδηγία αυτή επιβάλλει στα κράτη μέλη την υποχρέωση να καθορίζουν, για κάθε Ζώνη Ειδικής Προστασίας άγριων πτηνών (Ζ.Ε.Π.), θεωρούμενη μεμονωμένα, στόχους και μέτρα διατήρησης που να αφορούν όλα τα προστατευόμενα είδη άγριας ορνιθοπανίδας καθώς και τον οικότοπό τους.
Ωστόσο, σύμφωνα με τις ρυθμίσεις της κοινής υπουργικής απόφασης Η.Π.8353/276/Ε103/17.2.2012, ελήφθησαν μέτρα διατήρησης μόνο για τα είδη χαρακτηρισμού μιας Ζ.Ε.Π. (δηλαδή μόνο για τα είδη της ορνιθοπανίδας για τα οποία έλαβε χώρα ο χαρακτηρισμός μιας περιοχής ως Ζ.Ε.Π.), χωρίς να προστατεύεται, και μάλιστα για κάθε Ζ.Ε.Π. ξεχωριστά, το σύνολο των ειδών που αναφέρονται στο Παράρτημα Ι της οδηγίας και τα αποδημητικά πουλιά με τακτική παρουσία εντός εκάστης Ζ.Ε.Π., όπως απαιτεί η οδηγία.
Βάσει της διαπίστωσης αυτής και χάριν της διαφύλαξης της δεσμευτικότητας και της αποτελεσματικής εφαρμογής του δικαίου της Ένωσης, η ισχύς της ως άνω Κ.Υ.Α. διατηρείται, όμως ακυρώνεται η παράλειψη των συναρμόδιων Υπουργών να θεσπίσουν μέτρα διατήρησης που να αφορούν, όχι μόνο τα είδη χαρακτηρισμού, αλλά όλα τα προστατευόμενα είδη της άγριας ορνιθοπανίδας και των οικοτόπων/ενδιαιτημάτων της, σε συνάρτηση, με τους στόχους προστασίας που έχουν τεθεί για κάθε ΖΕΠ ξεχωριστά. Η υπόθεση αναπέμπεται, κατά το μέρος αυτό, στους ως άνω συναρμόδιους Υπουργούς, ώστε να ασκήσουν την κανονιστική τους εξουσία, καθορίζοντας και τις σχετικές προτεραιότητες ως προς την προστασία των άγριων πτηνών.
Κατά τα λοιπά, α) κρίθηκε ότι οι ρυθμίσεις της ως άνω Κ.Υ.Α. βασίζονται σε επιστημονικά στοιχεία και μελέτες, β) επιβεβαιώθηκε η πάγια νομολογία ότι επιτρέπεται, υπό αυστηρές προϋποθέσεις, η εγκατάσταση Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας εντός Ζ.Ε.Π., και γ) τα μέτρα για την προστασία της άγριας ορνιθοπανίδας (π.χ. χρήση αυτοματοποιημένων συστημάτων παύσης των ανεμογεννητριών και ενεργοποίησης μέσων αποτροπής συγκρούσεων των πτηνών, απαίτηση εξειδικευμένων ορνιθολογικών στοιχείων στις μελέτες ειδικής οικολογικής αξιολόγησης κ.α.), κρίθηκαν εύλογα και όχι προδήλως απρόσφορα για τη διατήρηση της ορνιθοπανίδας, και σύμφωνα με τις διατάξεις του δικαίου της Ένωσης. Κατόπιν τούτων απορρίφθηκαν οι αιτιάσεις των αιτούντων».
