Πληθαίνουν οι αναφορές επιβατών για προβλήματα που σχετίζονται με την καθαριότητα και τη συντήρηση των τουαλετών σε ορισμένα πλοία που εκτελούν πλόες σε δημοφιλείς προορισμούς όπως οι Κυκλάδες, το Ανατολικό Αιγαίο και η Κρήτη.
Σε διαδικτυακές πλατφόρμες και μέσα κοινωνικής δικτύωσης, επιβάτες καταγράφουν εμπειρίες από ταξίδια όπου οι τουαλέτες ήταν, όπως αναφέρουν, βρώμικες, χωρίς χαρτί υγείας, σαπούνι ή πετσέτες χεριών, με νερά και χαρτιά στο πάτωμα ή με κλειδαριές που δεν λειτουργούσαν. Σε ορισμένες περιπτώσεις γίνεται λόγος για περιορισμένο καθαρισμό μετά την αναχώρηση.
Σύμφωνα με ορισμένες μαρτυρίες, ακόμη και σε δρομολόγια μικρής διάρκειας, η αναπλήρωση αναλωσίμων δεν πραγματοποιήθηκε, παρά τις σχετικές ενημερώσεις προς το πλήρωμα.
Το ισχύον πλαίσιο για την τήρηση συνθηκών υγιεινής στα πλοία καθορίζεται από το Ευρωπαϊκό Εγχειρίδιο Προτύπων Υγιεινής και Επιδημιολογικής Επιτήρησης Μεταδοτικών Νοσημάτων σε Επιβατηγά Πλοία.
Το έγγραφο αυτό προβλέπει σαφείς διαδικασίες για τον καθαρισμό και την απολύμανση των κοινόχρηστων χώρων, με έμφαση στις τουαλέτες.
Προβλέπεται ότι οι χώροι αυτοί πρέπει να καθαρίζονται σε τακτά χρονικά διαστήματα καθ’ όλη τη διάρκεια του ταξιδιού, με συχνότητα που προσαρμόζεται στον αριθμό των επιβατών και τον όγκο χρήσης. Σε περίπτωση ύπαρξης ή υποψίας έξαρσης μεταδοτικής νόσου, η συχνότητα καθαρισμού πρέπει να αυξάνεται, φθάνοντας έως και τον καθαρισμό κάθε ώρα.
Κάθε τουαλέτα πρέπει να διαθέτει ζεστό και κρύο τρεχούμενο νερό, σαπούνι, χαρτί υγείας και μέσα για το στέγνωμα των χεριών, όπως πετσέτες μιας χρήσης ή στεγνωτήρες αέρα.
Τα σημεία που αγγίζονται συχνά, όπως πόμολα και καζανάκια, πρέπει να απολυμαίνονται με εγκεκριμένα προϊόντα καθαρισμού. Παράλληλα, οι εγκαταστάσεις οφείλουν να είναι λειτουργικές, χωρίς φθορές που δυσχεραίνουν τη χρήση τους.
Η τήρηση των κανόνων αυτών έχει στόχο την πρόληψη της μετάδοσης νοσημάτων που μπορούν να διαδοθούν σε συνθήκες συνωστισμού. Οι ιοί που προκαλούν γαστρεντερίτιδα, για παράδειγμα, μεταδίδονται εύκολα μέσω μολυσμένων επιφανειών ή σταγονιδίων.
Η έλλειψη βασικών μέσων υγιεινής, όπως το σαπούνι, μπορεί να μειώσει την αποτελεσματικότητα του πλυσίματος των χεριών και να αυξήσει την πιθανότητα μετάδοσης.
Οι έλεγχοι για την τήρηση των προτύπων πραγματοποιούνται από εξειδικευμένους επιθεωρητές δημόσιας υγείας, βάσει των οδηγιών του ευρωπαϊκού εγχειριδίου.
Οι τακτικοί έλεγχοι γίνονται τουλάχιστον δύο φορές τον χρόνο, ενώ μπορούν να διεξαχθούν και έκτακτοι έλεγχοι έπειτα από καταγγελίες ή σε περιπτώσεις περιστατικών που σχετίζονται με τη δημόσια υγεία.
Σε περίπτωση που διαπιστωθούν παραβάσεις, οι αρχές μπορούν να ζητήσουν άμεσα διορθωτικά μέτρα, να προγραμματίσουν επανέλεγχο ή, σε σοβαρές περιπτώσεις, να επιβάλουν περιορισμούς στη λειτουργία του πλοίου ή πρόστιμα.
Στην πράξη, η εικόνα διαφέρει από πλοίο σε πλοίο. Σε ορισμένα, η καθαριότητα και η συντήρηση των τουαλετών πραγματοποιούνται σύμφωνα με τις προβλεπόμενες διαδικασίες, με προσωπικό καθαριότητας παρόν κατά τη διάρκεια του ταξιδιού και άμεση αναπλήρωση των αναλωσίμων.
Σε άλλα, κυρίως σε δρομολόγια μεγάλης διάρκειας και υψηλής πληρότητας ή σε παλαιότερα σκάφη, οι αναφορές των επιβατών περιγράφουν λιγότερο συχνό καθαρισμό και καθυστερήσεις στην αντιμετώπιση προβλημάτων.
Ειδικοί σε θέματα υγιεινής επισημαίνουν ότι η εφαρμογή των προτύπων καθαριότητας δεν απαιτεί υψηλό οικονομικό κόστος, αλλά σωστή οργάνωση και συνέπεια. Επίσης, τονίζουν ότι οι προβλεπόμενες διαδικασίες αποτελούν βασικό μέτρο πρόληψης για τη διατήρηση ασφαλών συνθηκών ταξιδιού.
Από την πλευρά του, το υπουργείο Υγείας έχει δηλώσει ότι οι επιθεωρήσεις συνεχίζονται και ότι οι εταιρείες ενημερώνονται για την ανάγκη συμμόρφωσης με το ισχύον πλαίσιο.
Ανάλογες αναφορές κάνουν και οι αρμόδιες Περιφέρειες.
Η ευθύνη για τη διατήρηση των συνθηκών υγιεινής ανήκει στις ακτοπλοϊκές εταιρείες, οι οποίες οφείλουν να διαθέτουν εκπαιδευμένο προσωπικό καθαριότητας, καταγεγραμμένα πρωτόκολλα καθαρισμού και τη δυνατότητα άμεσης ενίσχυσης των μέτρων όταν αυτό απαιτείται.
Η μη τήρηση των κανόνων μπορεί να θεωρηθεί παράβαση της υγειονομικής νομοθεσίας.
Σε κάθε περίπτωση οι επιβάτες μπορούν να ενημερώνουν το πλήρωμα, να καταγράφουν τις συνθήκες και να υποβάλλουν αναφορά στη λιμενική αρχή ή στις αρμόδιες υγειονομικές υπηρεσίες της Περιφέρειας.
