Τα τρία βίντεο της εμπορικής αμαξοστοιχία που διοχετεύθηκαν στη δημοσιότητα τα τελευταία εικοσιτετράωρα, κυριαρχούν στη δημόσια συζήτηση για το έγκλημα των Τεμπών. Στα βίντεο φέρεται να βλέπουμε την εμπορική αμαξοστοιχία στις σήραγγες Πλαταμώνα και Τεμπών λίγον πριν τη μοιραία σύγκρουση με το επιβατικό τρένο. Το κρίσιμο στοιχείο των βίντεο είναι ότι η εμπορική αμαξοστοιχία δεν φαίνεται να μεταφέρει δεξαμενή με καύσιμα.
Η βιντεοσκόπηση της πορείας του τρένου έχει γίνει από τις κάμερες της εταιρίας security Interstar η οποία είναι υπεύθυνη για τη φύλαξη της σιδηροδρομικής γραμμής Αθήνα-Θεσσαλονίκη. Η παράδοσή τους στον ανακριτή έγινε από τον δικηγόρο της εταιρίας Βασίλη Καπερνάρο.
Η υπόθεση των βίντεο γεννάει (τουλάχιστον) 5 μεγάλα ερωτήματα:
1. Είναι γνήσια τα βίντεο; Επιπλέον, μπορεί να αποδειχτεί η γνησιότητά τους πέρα από κάθε αμφισβήτηση;
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Το ερώτημα της γνησιότητας τίθεται έτσι κι αλλιώς στην εποχή μας, την εποχή των deep fake και της AI. Ιδιαίτερα για τα Τέμπη, τα ερωτήματα γίνονται πιο μεγάλα από τη δίχρονη καθυστέρηση της εμφάνιση των βίντεο καθώς και τη συγκυρία στην οποία αυτά εμφανίστηκαν, αμέσως μετά τις μεγάλες λαϊκές κινητοποιήσεις για τη δικαιοσύνη και την αλήθεια. Επίσης, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι στην υπόθεση των Τεμπών, το αποδεικτικό υλικό προέρχεται από φορείς και πρόσωπα τα οποία με τον έναν ή τον άλλον τρόπο μπορούν να βρεθούν στο εδώλιο του δικαστηρίου. Για τη γνησιότητα των βίντεο ο εφέτης ειδικός ανακριτής Σωτήρης Μπακαΐμης παρήγγειλε πραγματογνωμοσύνη. Ήδη η Μαρία Καρυστιανού σε ανάρτησή της αμφισβήτησε τις κινήσεις του ανακριτή. Ανάλογες αιτιάσεις θέτουν και άλλες οικογένειες θυμάτων.
2. Γιατί άργησαν δύο χρόνια να δοθούν τα βίντεο στον ανακριτή;
Ο δικηγόρος Βασίλης Καπερνάρος δήλωσε ότι τα βίντεο βρέθηκαν συμπωματικά. Είναι βέβαια πολύ δύσκολο να πιστέψει κανείς ότι είχε «παραπέσει» ένα τόσο κρίσιμο οπτικό υλικό και ότι ο υπάλληλος που φέρεται να τα είχε στην κατοχή του, τα είχε «ξεχάσει» την ώρα που η υπόθεση των Τεμπών συγκλόνιζε όλη η χώρα. Τα ζητήματα που τίθενται αφορούν τόσο το αν η εταιρία security είχε δείξει πραγματικό ενδιαφέρον για να συνδράμει στη διαλεύκανση του εγκλήματος, όσο και το αν οι δικαστικές αρχές έκαναν ό,τι απαιτούνταν για να βρεθούν τα βίντεο. Είναι δυνατόν το οπτικό υλικό της εταιρίας να μην είχε ζητηθεί μέχρι τώρα από τις δικαστικές αρχές, όπως δήλωσε ο κ. Καπερνάρος; Η μυστηριώδης ανάδυση των βίντεο στη δημοσιότητα γεννάει το ερώτημα αν υπάρχουν και άλλα στοιχεία για τα Τέμπη τα οποία έχουν στη διάθεσή τους εμπλεκόμενοι στην υπόθεση και θα βγαίνουν στη δημοσιότητα κατά το δοκούν -κάτι που αποτελεί παρεμπόδιση της δικαιοσύνης και προσβολή στις οικογένειες των θυμάτων.
3. Μπορούν να βγουν ασφαλή συμπεράσματα για τις αιτίες της έκρηξης;
Το ερώτημα έχει να κάνει με το αν μπορεί να αποκλειστεί με βεβαιότητα ότι η εμπορική αμαξοστοιχία μετέφερε λαθραία καύσιμα καθώς και με το αν μπορεί να δοθεί επιστημονική εξήγηση για ποιο λόγο συνέβη η μεγάλη έκρηξη που βλέπουμε στα βίντεο της σύγκρουσης. Τα πορίσματα του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου και του Εθνικού Οργανισμού Διερεύνησης Αεροπορικών και Σιδηροδρομικών Ατυχημάτων (ΕΟΔΑΣΑΑΜ) που αναμένονταν να εκδοθούν μέχρι το τέλος του μήνα και τώρα με τα βίντεο μάλλον θα καθυστερήσουν, ενδέχεται να δώσουν απαντήσεις. Από όσα έχουν γίνει μέχρι τώρα, τα δύο σχέδια πορισμάτων απορρίπτουν την ανάφλεξη των ελαίων σιλικόνης ως αιτία της φωτιάς, διαψεύδοντας το πόρισμα της Πυροσβεστικής. Το σχέδιο πορίσματος του ΕΟΔΑΣΑΑΜ κάνει λόγο για την ύπαρξη ενός φορτίου 3,5-4 τόνων αγνώστου καυσίμου. Μένει να δούμε αν και πώς τα βίντεο της εμπορικής αμαξοστοιχίας θα επηρεάσουν τα τελικά πορίσματα.
4. Γνώριζε ο πρωθυπουργός τα βίντεο όταν έδινε τη συνέντευξη στον Alpha;
Μια αποστροφή της συνέντευξης Μητσοτάκη στον Αντώνη Σρόιτερ προκάλεσε ερωτήματα και σενάρια. Συγκεκριμένα, ο πρωθυπουργός είπε ότι «θα ήλπιζα, και δεν το ξέρω, στο φάκελο του εφέτη ανακριτή να υπήρχε ένα βίντεο από αυτό το τρένο για να βλέπαμε αν στα ανοιχτά βαγόνια μετέφερε λαμαρίνες ή κάτι άλλο». Σε ερώτηση που ετέθη στο μπρίφινγκ, ο Παύλος Μαρινάκης αρνήθηκε ότι τα βίντεο ήταν σε γνώση του πρωθυπουργού. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος χαρακτήρισε σημαντικά τα βίντεο, αλλά παρέπεμψε στη Δικαιοσύνη για τις τελικές κρίσεις.
Μπορεί η κυβέρνηση επισήμως να παραπέμπει στη Δικαιοσύνη, αλλά ο κυβερνητικός προπαγανδιστικός μηχανισμός στα social media διακινεί τα βίντεο, με στόχο να αποδείξει την απουσία λαθραίου καυσίμου στο τρένο. Ο προφανής επικοινωνιακός στόχος είναι κλονιστούν οι βεβαιότητες που έχουν δημιουργηθεί για το έγκλημα στα Τέμπη. Ωστόσο, είναι αβέβαιο πόσοι και πόσο θα πειστούν από αυτά τα βίντεο τα οποία εμφανίστηκαν μυστηριωδώς μετά από 2 χρόνια. Η πειστικότητα της κυβέρνησης κλονίζεται επίσης από τις τρεις αλλαγές του κυβερνητικού αφηγήματος μέσα σε 15 μέρες. Από τις «θεωρίες συνωμοσίας» περάσαμε στο «δεν μπορούμε να απαντήσουμε τι μετέφερε στο τρένο», για να ξαναπεράσουμε στις «θεωρίες συνωμοσίας». Αυτές οι αλλαγές δεν δείχνουν ότι υπάρχει ένα συνεκτικό σχέδιο διαχείρισης της κρίσης το οποίο ακολουθείται με συνέπεια.
5. Ενισχύει η εμφάνιση των βίντεο την εμπιστοσύνη των πολιτών στη διαδικασία της διερεύνησης των Τεμπών;
Ασφαλώς όχι. Για την ακρίβεια, τα βίντεο ενισχύουν την πεποίθηση ότι υπάρχει προσπάθεια συγκάλυψης. Όταν εμφανίζονται τόσο κρίσιμα στοιχεία δύο χρόνια μετά το έγκλημα και ενώ βοά ο τόπος, πώς να πιστέψει κανείς ότι η μέχρι τώρα διερεύνηση ήταν σοβαρή; Πώς να μην αισθανθούν οι πολίτες ότι συνιστά εμπαιγμό η «συμπωματική» ανεύρεση βίντεο που είχαν παραπέσει επί δύο χρόνια; Και πώς να πιστέψει κανείς ότι όντως θα αποδοθεί δικαιοσύνη όταν στοιχεία εξαφανίζονται και εμφανίζονται κατά το δοκούν;
