Σε εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε τη Δευτέρα, 8 Δεκεμβρίου 2025, στον Φάρο του Κέντρου Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος (ΚΠΙΣΝ) παρουσιάστηκαν τα αποτελέσματα και τα επόμενα βήματα του Πανελλήνιου Προγράμματος για την Πρόληψη και τον Έλεγχο των Νοσοκομειακών Λοιμώξεων και της Μικροβιακής Αντοχής (GRIPP-SNF), με αφορμή τη συμπλήρωση πέντε ετών της πιλοτικής υλοποίησης του προγράμματος και της παράδοσής του στην Ελληνική Πολιτεία, παρουσία της ηγεσίας του Υπουργείου Υγείας, στελεχών του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος (ΙΣΝ) και πλήθους επαγγελματιών υγείας που συμμετείχαν στο πρόγραμμα.
Στην εκδήλωση χαιρετισμό απηύθυναν ο Υπουργός Υγείας, Άδωνις Γεωργιάδης και ο Υφυπουργός Υγείας, Μάριος Θεμιστοκλέους, οι οποίοι υπογράμμισαν τη σημασία του GRIPP-SNF για την ασφάλεια των ασθενών και την αντιμετώπιση της μικροβιακής αντοχής, παρουσιάζοντας μετρήσιμα αποτελέσματα και τον οδικό χάρτη επέκτασης του προγράμματος στο Εθνικό Σύστημα Υγείας.
Αναλυτικότερα, ο Υπουργός Υγείας, Άδωνις Γεωργιάδης, σημείωσε: «Η ολοκλήρωση της πενταετούς πιλοτικής φάσης του προγράμματος GRIPP αποτελεί ένα ορόσημο για το δημόσιο σύστημα υγείας και μια έμπρακτη απόδειξη ότι η συστηματική επένδυση στη γνώση, την παρακολούθηση και την ποιότητα μπορεί να φέρει μετρήσιμα αποτελέσματα. Θέλω να συγχαρώ θερμά το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος για τη σταθερή στήριξη του στο Εθνικό Σύστημα Υγείας, το Κέντρο Κλινικής Επιδημιολογίας και Έκβασης Νοσημάτων (CLEO), τον Οργανισμό Διασφάλισης της Ποιότητας στην Υγεία (Ο.ΔΙ.Π.Υ.) και τη Νοσηλευτική Σχολή του ΕΚΠΑ για την άψογη συνεργασία τους. Τα αποτελέσματα είναι εξαιρετικά: σημαντική μείωση των λοιμώξεων που σχετίζονται με κεντρικές γραμμές, εντυπωσιακή αύξηση της συμμόρφωσης στην υγιεινή των χεριών και εκατοντάδες περιστατικά σοβαρών λοιμώξεων που αποφεύχθηκαν. Εξίσου σημαντική είναι η ενίσχυση των νοσοκομείων με εξειδικευμένους νοσηλευτές επιτήρησης και η εκπαίδευση περισσότερων από χιλίων επαγγελματιών υγείας. Με την παράδοση του προγράμματος στην Πολιτεία, δεσμευόμαστε να συνεχίσουμε και να επεκτείνουμε το έργο αυτό, εντάσσοντας τις καλές πρακτικές του GRIPP-SNF και στα τρία νέα νοσοκομεία του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος σε Θεσσαλονίκη, Κομοτηνή και Σπάρτη. Στόχος μας είναι ένα σύστημα υγείας ασφαλέστερο, πιο αποτελεσματικό και προσανατολισμένο στον ασθενή. Η προσπάθεια αυτή συνεχίζεται με συνέπεια και αποφασιστικότητα προς όφελος όλων των πολιτών».
Ο Υφυπουργός Υγείας, Μάριος Θεμιστοκλέους, έκανε την ακόλουθη δήλωση: «Το 2022 το ECDC κατέγραψε ότι η Ελλάδα κατείχε δυσμενή θέση σε ό,τι αφορά τις νοσοκομειακές λοιμώξεις και τη μικροβιακή αντοχή σε σχέση με τις υπόλοιπες χώρες της ΕΕ. Από τότε μέχρι σήμερα έχουν γίνει σημαντικά βήματα προς την κατεύθυνση του ελέγχου και της πρόληψης των νοσοκομειακών λοιμώξεων. Πρωταρχικό ρόλο σε αυτό διαδραμάτισε το Πανελλήνιο Πρόγραμμα για την Πρόληψη και τον Έλεγχο των Νοσοκομειακών Λοιμώξεων και της μικροβιακής αντοχής (GRIPP-SNF), την πιλοτική φάση του οποίου χρηματοδότησε το ΙΣΝ. Στα 10 νοσοκομεία που συμμετείχαν στην πιλοτική φάση, μειώσαμε τις μικροβιαιμίες από κεντρική γραμμή κατά 45%, αποτρέψαμε πάνω από 1.000 λοιμώξεις και αυξήσαμε τη συμμόρφωση στην υγιεινή των χεριών κατά 28%. Σήμερα, το Υπουργείο Υγείας υιοθετεί πλήρως τις πρακτικές και τις κατευθυντήριες του προγράμματος και προχωρά στη σταδιακή εφαρμογή του σε όλα τα νοσοκομεία της χώρας. Θέλω να ευχαριστήσω το ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος και ιδιαίτερα τον κ. Ανδρέα Δρακόπουλο για την δωρεά αλλά και την έμπρακτη στήριξη στο σύστημα υγείας καθώς και όλους όσους εργάστηκαν για αυτό το αποτέλεσμα. Η Κυβέρνηση αυτή προχωρά βήμα- βήμα αλλά αποφασιστικά στην πιο μεγάλη μεταρρύθμιση του ΕΣΥ όχι μόνο από άποψη υποδομών αλλά, κυρίως, καθιερώνοντας την ασθενοκεντρική φιλοσοφία και αντίληψη»
O Πρόεδρος του ΙΣΝ, Ανδρέας Δρακόπουλος, ανέφερε:
«Όταν το 2017 οραματιστήκαμε τη Διεθνή Πρωτοβουλία για την Υγεία (ΔΠΥ), με στόχο να συμβάλουμε στην επίτευξη ουσιαστικού αντίκτυπου για τη δημόσια υγεία στην Ελλάδα και διεθνώς, σχεδιάσαμε, όχι μόνο σημαντικά έργα υποδομών και εξοπλισμού αλλά και ένα ζωντανό δίκτυο φροντίδας για να αλλάξει στην πράξη η καθημερινότητα των ασθενών και των επαγγελματιών υγείας. Η ολοκλήρωση της πιλοτικής φάσης του Πανελλήνιου Προγράμματος για την Πρόληψη και τον Έλεγχο των Νοσοκομειακών Λοιμώξεων και της Μικροβιακής αντοχής (GRIPP-SNF) και η παράδοση του προγράμματος στην Ελληνική Πολιτεία για τη συνέχιση και επέκτασή του, αποτελεί μια σημαντική στιγμή. Διότι διαπιστώνουμε ότι ακόμη μία δωρεά, από τις περισσότερες από 80 που εντάσσονται στην Πρωτοβουλία, προσθέτει αξία και απτά αποτελέσματα στον τομέα της ιατρικής περίθαλψης. Η διαδρομή μας συνεχίζεται με στόχο οι καλές πρακτικές του Προγράμματος GRIPP-SNF, αλλά και των υπόλοιπων εκπαιδευτικών προγραμμάτων της ΔΠΥ, να ενταχθούν στη λειτουργία των τριών νέων νοσοκομείων ΙΣΝ στη Θεσσαλονίκη, την Κομοτηνή και τη Σπάρτη, τα οποία βρίσκονται υπό κατασκευή και προβλέπεται να παραδοθούν στην Ελληνική κοινωνία εντός του 2027».
Ο Καθηγητής Θεοκλής Ζαούτης, Επικεφαλής του Κέντρου Κλινικής Επιδημιολογίας και Έκβασης Νοσημάτων – CLEO, δήλωσε:
«Τα αποτελέσματα των 5 ετών υλοποίησης του Προγράμματος GRIPP-SNF μας δίδαξαν πολλά – κυρίως όμως μας δίδαξαν ότι είναι στο χέρι μας να αντιμετωπίσουμε αποτελεσματικά και με όφελος τόσο για τους συμπολίτες μας όσο και για το Σύστημα Υγείας ένα πρόβλημα που αποτελεί «σιωπηλή πανδημία», κοστίζει κάθε χρόνο εκατοντάδες ζωές στη χώρα μας, αλλά και σημαντικούς πόρους στην Υγεία. Αυτά τα διδάγματα και την τεχνογνωσία που διαθέτουμε πρέπει να αξιοποιήσουμε από εδώ και πέρα, και μέσα από τη συνεργασία να συνεχίσουμε να εργαζόμαστε, σε εθνικό πλέον επίπεδο, έως ότου εξαλείψουμε τη σιωπηλή πανδημία».
Το GRIPP-SNF ξεκίνησε το 2021 και χρηματοδοτείται αποκλειστικά από το ΙΣΝ στο πλαίσιο της Διεθνούς Πρωτοβουλίας για την Υγεία (ΔΠΥ) του Ιδρύματος. Υλοποιείται σε 10 μεγάλα δημόσια νοσοκομεία πανελλαδικά, από το Κέντρο Κλινικής Επιδημιολογίας και Έκβασης Νοσημάτων (CLEO) σε συνεργασία με τον Οργανισμό Διασφάλισης της Ποιότητας στην Υγεία (Ο.ΔΙ.Π.Υ.) και τη Νοσηλευτική Σχολή του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ), με στόχο την αντιμετώπιση των νοσοκομειακών λοιμώξεων που επηρεάζουν περίπου το 12% των ασθενών που νοσηλεύονται στην Ελλάδα κάθε χρόνο.
Το GRIPP–SNF αποτελεί προϊόν μακρόχρονης προκαταρκτικής εργασίας και εφαρμοσμένης τεχνικής υποστήριξης στον τομέα της επιτήρησης και πρόληψης λοιμώξεων. Η στήριξη του ΙΣΝ ξεκίνησε το 2011 με δύο διαδοχικές δωρεές προς τον Οργανισμό CLEO, συνολικής διάρκειας οκτώ ετών, μέσω των οποίων αναπτύχθηκε ενιαία πλατφόρμα καταγραφής και παρακολούθησης λοιμώξεων, επεξεργασία δεδομένων και τεκμηριωμένες προτάσεις παρεμβάσεων, με εξειδικευμένη στελέχωση. Το μοντέλο εφαρμόστηκε αρχικά στα δύο παιδιατρικά νοσοκομεία της Αθήνας και επεκτάθηκε σταδιακά σε δεκαπέντε νοσοκομεία. Η επιτυχής απόδοση του μοντέλου οδήγησε, το 2021, στη διεύρυνσή του στο ολοκληρωμένο πρόγραμμα GRIPP–SNF.
Από το 2021 έως σήμερα, το πρόγραμμα GRIPP- SNF συνέβαλε στην ανάπτυξη και εδραίωση εμπεριστατωμένων συστημάτων παρακολούθησης και διεθνών καλών πρακτικών για τον έλεγχο των λοιμώξεων, ενισχύοντας παράλληλα τα συμμετέχοντα νοσοκομεία με εξειδικευμένο νοσηλευτικό προσωπικό. Καθοριστική υπήρξε η συμβολή των 11 νοσηλευτριών/νοσηλευτών επιτήρησης λοιμώξεων (ΝΕΛ) στα 10 νοσοκομεία, με καθημερινό και πολύτιμο ρόλο στην εφαρμογή του προγράμματος.
Συνολικά, το πρόγραμμα κατέγραψε αξιοσημείωτα αποτελέσματα σε εθνική κλίμακα, μειώνοντας τις σημαντικότερες νοσοκομειακές λοιμώξεις, όπως τις μικροβιαιμίες που σχετίζονται με την κεντρική γραμμή (CLABSI), και αυξάνοντας τη συμμόρφωση με την υγιεινή των χεριών στα δέκα νοσοκομεία της χώρας. Τα νοσοκομεία που συμμετείχαν εφάρμοσαν διεθνώς τεκμηριωμένες πρακτικές, όπως είναι η τυποποίηση των διαδικασιών, η χρήση δεσμών μέτρων (bundles) για την εισαγωγή και φροντίδα της κεντρικής γραμμής, η παρακολούθηση της συμμόρφωσης με τις «5 στιγμές» υγιεινής των χεριών του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (Π.Ο.Υ.), και η συνεχής ανατροφοδότηση των αποτελεσμάτων της επιτήρησης στο προσωπικό και τη διοίκηση του νοσοκομείου.
Στην εκδήλωση παρουσιάστηκε ο απολογισμός του πενταετούς προγράμματος, αναδεικνύοντας, μεταξύ άλλων, τα εξής μετρήσιμα αποτελέσματα:
- Ο ρυθμός ανάπτυξης λοιμώξεων CLABSI μειώθηκε κατά 45%, από 8,99 σε 4,94 λοιμώξεις ανά 1.000 ημέρες κεντρικής γραμμής, με το χαμηλότερο ρυθμό (4,02) να καταγράφεται στο πρώτο εξάμηνο του 2025.
- Η συμμόρφωση με την υγιεινή των χεριών στα δέκα συμμετέχοντα νοσοκομεία παρουσίασε σημαντική και διατηρήσιμη βελτίωση, αυξάνοντας από 45% πριν την παρέμβαση σε πάνω από 61% μετά την παρέμβαση, με το υψηλότερο ποσοστό (64%) να καταγράφεται το 2025.
- Κατά την περίοδο των 29 μηνών μετά την πρώτη δέσμη παρεμβάσεων εκτιμάται ότι αποφεύχθηκαν 933 λοιμώξεις CLABSI σε ενήλικες και παιδιά.
Παράλληλα, στο πλαίσιο του GRIPP-SNF και σε συνεργασία με τη Νοσηλευτική Σχολή του ΕΚΠΑ, σχεδιάστηκε και υλοποιήθηκε εκπαιδευτικό πρόγραμμα, το οποίο έως σήμερα έχει ολοκληρώσει 13 κύκλους και έχει προσφέρει δωρεάν εκπαίδευση και πιστοποίηση σε 1.048 νοσηλευτές στις βασικές αρχές πρόληψης και ελέγχου λοιμώξεων.
Με την ολοκλήρωση της πιλοτικής φάσης, τη σκυτάλη της δράσης για την πρόληψη και τον έλεγχο των νοσοκομειακών λοιμώξεων αναλαμβάνει ο Ο.ΔΙ.Π.Υ., μέσω της συνέχισης της εφαρμογής των καλών πρακτικών και των συμπερασμάτων του GRIPP/SNF. Όπως δήλωσε ο Διευθύνων Σύμβουλος του Ο.ΔΙ.Π.Υ., κ. Χρήστος Νέστορας, το πρόγραμμα θα επεκταθεί, με ευθύνη του Οργανισμού, αρχικά σε όλα τα τμήματα των δέκα συμμετεχόντων νοσοκομείων — τα οποία θα λάβουν και σχετική πιστοποίηση ποιότητας — και σταδιακά σε όλα τα νοσοκομεία της χώρας. Παράλληλα, θα διευρυνθεί το πρόγραμμα δωρεάν εκπαίδευσης σε όλους τους επαγγελματίες υγείας.
Το ΙΣΝ, μέσω της Διεθνούς Πρωτοβουλίας για την Υγεία (ΔΠΥ), έχει ως αποστολή τη διεύρυνση της πρόσβασης στην υγειονομική περίθαλψη, την ενίσχυση της ποιότητας των υπηρεσιών υγείας για όλους, και την ενδυνάμωση των επαγγελματιών υγείας που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή. Με συνολικό προϋπολογισμό άνω του ενός (1) δισεκατομμυρίου δολαρίων, η ΔΠΥ υποστηρίζει πάνω από ογδόντα προγράμματα στην Ελλάδα και διεθνώς. Στην Ελλάδα, τα έργα της Πρωτοβουλίας βασίζονται σε μια διευρυμένη σύμπραξη δημοσίου και ιδιωτικού τομέα, και περιλαμβάνουν, ενδεικτικά, τον σχεδιασμό, την κατασκευή, και τον εξοπλισμό τριών νέων νοσοκομείων στην Κομοτηνή, τη Θεσσαλονίκη, και τη Σπάρτη, την προμήθεια εξειδικευμένου ιατρικού εξοπλισμού, όπως νέα αεροσκάφη για τις αεροδιακομιδές του Εθνικού Κέντρου Άμεσης Βοήθειας (ΕΚΑΒ), την Πρωτοβουλία για την Ψυχική Υγεία Παιδιών και Εφήβων, καθώς και εκπαιδευτικά προγράμματα για την περαιτέρω κατάρτιση των επαγγελματιών υγείας, όπως το GRIPP-SNF.
* photo credits: George Xygos – Trivision
