Η έκθεση αναδεικνύει τις κρίσιμες αλλαγές στο ενεργειακό μίγμα της χώρας, τις γεωπολιτικές εξελίξεις και τον ρόλο της Ελλάδας στο εμπόριο καυσίμων.
Η παγκόσμια ενεργειακή σκηνή βιώνει ραγδαίες αλλαγές, επηρεασμένη από την κλιματική αλλαγή, τις γεωπολιτικές εξελίξεις και τις τεχνολογικές καινοτομίες. Η Ελλάδα έχει προχωρήσει σε ποικίλες δράσεις για την ενίσχυση του ενεργειακού της προφίλ και την ανθεκτικότητά της έναντι εξωγενών παραγόντων που μπορεί να διαταράσσουν το ενεργειακό της ισοζύγιο.
Συγκεκριμένα, η χρήση του λιγνίτη στην ηλεκτροπαραγωγή έχει μειωθεί σταδιακά κατά την τελευταία δεκαετία. Το 2012, ο λιγνίτης συμμετείχε κατά 28% στη μικτή διαθέσιμη ενέργεια της χώρας, ενώ το 2022 η συμμετοχή του περιορίστηκε στο 7%. Παράλληλα, η Ελλάδα έχει ενισχύσει σημαντικά τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ), όπως την αιολική και την ηλιακή ενέργεια. Το 2022, οι ΑΠΕ συμμετείχαν κατά 15% στο ενεργειακό μίγμα, ενώ το 2012 η συμμετοχή τους ήταν μόλις 8%.
Επιπλέον, οι καθαρές εισαγωγές ενεργειακών προϊόντων μειώθηκαν, αποτελώντας το 80% του συνόλου της μικτής διαθέσιμης ενέργειας το 2022. Η Ελλάδα έχει υλοποιήσει και σχεδιάζει νέα έργα υποδομών μεταφοράς φυσικού αερίου από και προς τη χώρα, όπως ο Διαδριατικός Αγωγός Φυσικού Αερίου (TAP) και ο Ελληνοβουλγαρικός Διασυνδετήριος Αγωγός (IGB).
Η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022 προκάλεσε σημαντικές ανακατατάξεις στις τιμές των καυσίμων, ιδιαίτερα του φυσικού αερίου. Οι εισαγωγές ενεργειακών προϊόντων μειώθηκαν κατά 3% το 2022 σε σχέση με το προηγούμενο έτος, ενώ οι εξαγωγές ενεργειακών προϊόντων, κυρίως διυλισμένου πετρελαίου, μειώθηκαν κατά 13%.
Οι εισαγωγές πετρελαίου από τη Ρωσία μειώθηκαν δραστικά κατά 87% το 2023, λόγω των κυρώσεων της ΕΕ. Οι κυριότεροι προμηθευτές πετρελαίου της Ελλάδας το 2022 ήταν το Ιράκ (32%), το Καζακστάν (18%) και η Λιβύη (10%). Οι εισαγωγές φυσικού αερίου από τη Ρωσία μειώθηκαν κατά 62% το 2022, ενώ οι εισαγωγές από τις ΗΠΑ, την Αίγυπτο και τη Νιγηρία αυξήθηκαν σημαντικά. Το LNG αντιπροσώπευε τα δύο τρίτα των συνολικών εισαγωγών φυσικού αερίου το 2022.
Η Ελλάδα, λόγω της στρατηγικής γεωγραφικής της θέσης, διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην ενεργειακή ασφάλεια της ανατολικής Μεσογείου και των Βαλκανίων. Τα έργα υποδομής για τη μεταφορά φυσικού αερίου περιλαμβάνουν τον Διαδριατικό Αγωγό Φυσικού Αερίου (TAP) που ενισχύει τη διαφοροποίηση των πηγών φυσικού αερίου και συμβάλλει στην εξαγωγή μη ρωσικού φυσικού αερίου προς την Νοτιοανατολική Ευρώπη, και τον Ελληνοβουλγαρικό Διασυνδετήριο Αγωγό (IGB) που συνδέεται με τον TAP και βοηθά στη διαφοροποίηση των προμηθευτών φυσικού αερίου.
Η Ελλάδα διαθέτει επίσης δύο τερματικά Υγροποιημένου Φυσικού Αερίου (LNG) στη Ρεβυθούσα και την Αλεξανδρούπολη, που μπορούν να υποδεχθούν LNG από όλο τον κόσμο.
Η στρατηγική θέση της Ελλάδας και οι ενεργειακές της πρωτοβουλίες την καθιστούν κρίσιμο παίκτη στην ενεργειακή ασφάλεια της ανατολικής Μεσογείου και των Βαλκανίων. Η Ελλάδα συνεισφέρει σημαντικά στην ευρωπαϊκή ενεργειακή διαφοροποίηση και ασφάλεια, ενισχύοντας την ενεργειακή της αυτονομία και ανθεκτικότητα.
