Επιστήμονες ανακάλυψαν πως το «σμήνος» δεκάδων χιλιάδων σεισμών στην Σαντορίνη νωρίτερα φέτος προκλήθηκε από τη ροή μάγματος σε υπόγειο αγωγό - περίπου 10χλμ κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας.
Όπως διαβάζουμε στο BBC, χρησιμοποιώντας τη φυσική και την τεχνητή νοημοσύνη, οι ερευνητές επιχείρησαν να προσδιορίσουν τι προκάλεσε περισσότερους από 25.000 σεισμούς, οι οποίοι διένυσαν περίπου 20 χιλιόμετρα οριζόντια μέσα στον φλοιό της Γης.
Χρησιμοποίησαν κάθε μία από τις δονήσεις ως εικονικούς αισθητήρες και στη συνέχεια χρησιμοποίησαν τεχνητή νοημοσύνη για να αναλύσουν τα πρότυπα που συνδέονται με αυτές. Ένας από τους βασικούς ερευνητές, ο Δρ Στίβεν Χικς από το UCL, δήλωσε ότι ο συνδυασμός φυσικής και μηχανικής μάθησης με αυτόν τον τρόπο θα μπορούσε να βοηθήσει στην πρόβλεψη ηφαιστειακών εκρήξεων.
Τι συνέβη στη Σαντορίνη;
Η σεισμική δραστηριότητα μεταξύ των νησιών της Σαντορίνης, της Αμοργού και της Ανάφης ξεκίνησε τον Ιανουάριο του 2025.
Τα νησιά βίωσαν δεκάδες χιλιάδες σεισμούς - πολλοί από τους οποίους ήταν άνω των 5 ρίχτερ .
Πολλοί τουρίστες εγκατέλειψαν την Σαντορίνη, ενώ οι ντόπιοι φοβήθηκαν ότι το κοντινό υποβρύχιο ηφαίστειο Κολούμπο θα μπορούσε να εκραγεί ή ότι αυτή η δραστηριότητα προμήνυε έναν μεγαλύτερο σεισμό, όπως τα 7,7 ρίχτερ που «χτύπησαν» την ίδια περιοχή το 1956.
Οι επιστήμονες, που δημοσίευσαν τα ευρήματά τους στο περιοδικό Science, δημιούργησαν έναν τρισδιάστατο χάρτη της Γης γύρω από τη Σαντορίνη. Στη συνέχεια χαρτογράφησαν τα εξελισσόμενα πρότυπα της σεισμικής δραστηριότητας κάθε δονήσεως, την κίνηση και τις τάσεις στον φλοιό. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα ένα λεπτομερές μοντέλο που δείχνει ακριβώς τι προκάλεσε αυτό το σεισμικό σμήνος.
Η ομάδα διαπίστωσε ότι το γεγονός προκλήθηκε από την οριζόντια κίνηση μάγματος - κάτω από τη Σαντορίνη και το ηφαίστειο Κολούμπο - μέσω ενός αγωγού μήκους 30 χιλιομέτρων, που βρίσκεται σε βάθος άνω των 10 χιλιομέτρων κάτω από το θαλάσσιο πυθμένα μεταξύ των δύο νησιών Σαντορίνη και Άνυδρος.
Οι ερευνητές εκτίμησαν ότι ο όγκος μάγματος που κινήθηκε μέσω του αγωγού θα μπορούσε να γεμίσει 200.000 πισίνες Ολυμπιακού μεγέθους. Αυτές οι «εισροές μάγματος», όπως είναι γνωστές, διέσχισαν στρώματα πετρωμάτων, προκαλώντας χιλιάδες δονήσεις.
Ο κύριος συγγραφέας της μελέτης, Αντόνι Λόμαξ, ερευνητής γεωφυσικός που αναπτύσσει επιστημονικό λογισμικό για την ανάλυση σεισμικής δραστηριότητας, εξήγησε: «Οι δονήσεις λειτουργούν σαν να είχαμε όργανα βαθιά μέσα στη Γη, και μας λένε κάτι».
«[Όταν αναλύουμε] το πρότυπο που δημιουργούν αυτοί οι σεισμοί στο τρισδιάστατο μοντέλο της Γης, ταιριάζει πάρα πολύ με αυτό που αναμένουμε σε μια οριζόντια κίνηση μάγματος.»
Αυτό σημαίνει πως η αναστάτωση στη Σαντορίνη έχει τελειώσει;
Προς το παρόν, οι ερευνητές λένε ότι φαίνεται να έχει τελειώσει.
«Το μάγμα παρέμεινε αρκετά βαθιά - σε βάθος άνω των 8 χιλιομέτρων από τον φλοιό», εξήγησε ο Δρ Χικς. «Γνωρίζουμε ότι το μάγμα μπορεί να ανέβει στην επιφάνεια και να προκαλέσει έκρηξη σε λίγες ώρες έως ημέρες, αλλά επειδή η δραστηριότητα έχει πλέον κοπάσει, μπορούμε να είμαστε σχεδόν βέβαιοι ότι το υλικό τελικά ψύχθηκε βαθιά στον φλοιό.»
Τα ηφαίστεια, όμως, μπορούν να εισέλθουν σε παρατεταμένες φάσεις «κρίσης» και μη προβλεψιμότητας που μπορεί να διαρκέσουν πολλά χρόνια. Η πρόσφατη ηφαιστειακή δραστηριότητα στη νοτιοδυτική Ισλανδία το αποδεικνύει.
Οι ερευνητές εκτιμούν τώρα πως η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης, σε συνδυασμό με τη θεμελιώδη φυσική της κίνησης και της αντίδρασης του φλοιού της Γης στις τάσεις, θα μπορούσε να μεταμορφώσει την ικανότητα παρακολούθησης, κατανόησης και ακόμη και πρόβλεψης της ηφαιστειακής δραστηριότητας.
Αυτό θα μπορούσε να βοηθήσει στην ασφάλεια των ανθρώπων σε σεισμογενείς περιοχές.
«Θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως εργαλείο πρόβλεψης», εξήγησε ο Δρ Χικς. Όποτε βλέπουμε ένα σύμπλεγμα σεισμών, «αυτά είναι δεδομένα που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να προσδιοριστεί η πιο πιθανή αιτία».
