Σε επικίνδυνη τροχιά εισέρχεται η σύγκρουση της Μόσχας από τη μια πλευρά και της Ουκρανίας και συνολικότερα της Δύσης από την άλλη. Οι επικείμενες εκλογές στις Ηνωμένες Πολιτείες και το ενδεχόμενο επικράτησης του Ντ. Τραμπ εξάλλου επιταχύνουν τις εξελίξεις καθώς οι δυο πλευρές επιδιώκουν να λάβουν καλύτερη θέση σε τυχόν νέα τάξη πραγμάτων. Στο πλαίσιο αυτό προωθείται σχέδιο γενίκευσης του πολέμου, ενώ στο τραπέζι πέφτει πιο έντονα ο εφιάλτης της χρησιμοποίησης των πυρηνικών όπλων! Η στήλη αναδημοσιεύει από την εφημερίδα "Ριζοσπάστης" του Σαββατοκύριακου ένα πολύ ενδιαφέρον ρεπορτάζ με υπογραφή Ε(λένη) Μ(αυρούλη):
Με αποστολή να προωθήσει το λεγόμενο «σχέδιο νίκης» της Ουκρανίας - το οποίο αποτελεί σχέδιο παραπέρα κλιμάκωσης και γενίκευσης του πολέμου - ο Πρόεδρος Β. Ζελένσκι περιόδευσε την περασμένη βδομάδα στις ΗΠΑ, για «στρατηγικές συζητήσεις» σχετικά με την εξέλιξη της ιμπεριαλιστικής σύγκρουσης ΗΠΑ - ΝΑΤΟ - ΕΕ και Ρωσίας.
Σε μια φάση κατά την οποία στο τραπέζι του Κιέβου και των ΝΑΤΟικών «συμμάχων» βρίσκονται η συζήτηση για χτυπήματα με «δυτικούς» πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς βαθιά μέσα στη Ρωσία καθώς και άλλες κινήσεις περαιτέρω στρατιωτικής κλιμάκωσης, ο Ρώσος Πρόεδρος, Βλ. Πούτιν, εξήγγειλε αλλαγές που «διευρύνουν» το ρωσικό πυρηνικό δόγμα, με σαφή μηνύματα προς τη «Δύση».
Την ίδια ώρα - με φόντο και τα εδαφικά κέρδη της Ρωσίας στο Ντονμπάς - φουντώνει η συζήτηση για το πολιτικό μέλλον του Ζελένσκι, για το ενδεχόμενο μιας «κατάπαυσης του πυρός», ενώ η Κίνα μπαίνει πιο έντονα στο «κάδρο» προωθώντας το δικό της «σχέδιο ειρήνης», αλλά και με τις κατηγορίες από ΗΠΑ και Βρετανία κυρίως ότι το Πεκίνο συμβάλλει ουσιαστικά στη σύγκρουση στην Ουκρανία βοηθώντας την πολεμική βιομηχανία της Ρωσίας.
«Σχέδιο» κλιμάκωσης και γενίκευσης του πολέμου
Τόσο στη Γενική Συνέλευση και στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη, όσο και στις επαφές που είχε ο Β. Ζελένσκι στην Ουάσιγκτον, βασικό θέμα ήταν το «σχέδιο νίκης», παρότι τα στρατιωτικά δεδομένα στο πεδίο δεν είναι επί του παρόντος καθόλου ευνοϊκά για το Κίεβο.
Το «σχέδιο» είναι «να εξαναγκαστεί η Ρωσία σε ειρήνη», όπως ανέφερε ο Ουκρανός Πρόεδρος, δηλαδή ένα σχέδιο στρατιωτικής κλιμάκωσης που αυξάνει κατακόρυφα το ενδεχόμενο επέκτασης της ιμπεριαλιστικής σύγκρουσης.
Σύμφωνα με δηλώσεις και «διαρροές», προβλέπει περισσότερες παραδόσεις σύγχρονων ΝΑΤΟικών εξοπλισμών, ενίσχυση της πολεμικής βιομηχανίας της Ουκρανίας, έγκριση των χτυπημάτων βαθιά σε ρωσικό έδαφος με «δυτικούς» πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς, αλλά και άμεση ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ - ακόμη και ενώ βρίσκεται σε πόλεμο - κάτι που θα επέφερε μια άμεση σύγκρουση μεταξύ ΝΑΤΟ και Ρωσίας.
Ο προσωπάρχης του Ζελένσκι, Α. Γέρμακ, επιβεβαίωσε ότι το σχέδιο περιλαμβάνει την επίσπευση της ένταξης της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ, ενώ η ουκρανική εφημερίδα «Kyiv Independent» ανέφερε ότι η Ουκρανία ζητά ένταξη εντός μηνών, όχι ετών.
«Οι αποφασιστικές ενέργειες των ΗΠΑ θα μπορούσαν να φέρουν το τέλος του πολέμου στην Ουκρανία το επόμενο έτος», υποστήριξε ο Ουκρανός Πρόεδρος, ενώ μετά από συνάντηση με διακομματική αντιπροσωπεία του αμερικανικού Κογκρέσου δήλωσε ότι «τώρα, στο τέλος του πολέμου, έχουμε μια πραγματική ευκαιρία να ενισχύσουμε τη συνεργασία Ουκρανίας - ΗΠΑ».
Νέο τεράστιο στρατιωτικό πακέτο από τις ΗΠΑ
Ο Ουκρανός Πρόεδρος παρουσίασε το «σχέδιο νίκης» την Πέμπτη σε ξεχωριστές συναντήσεις που είχε με τον Αμερικανό ομόλογό του, Τζο Μπάιντεν, και την υποψήφια Πρόεδρο εκ μέρους των Δημοκρατικών, Κ. Χάρις.
Αν και δεν φαίνεται να έλαβε έγκριση για ουκρανικά χτυπήματα με αμερικανικούς πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς βαθιά σε ρωσικό έδαφος, οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν ένα «ιστορικό πακέτο» στρατιωτικής βοήθειας.
Το αξίας σχεδόν 8 δισ. δολαρίων πακέτο περιλαμβάνει μια επιπλέον συστοιχία και πυραύλους αεράμυνας «Patriot», άλλες δυνατότητες αεράμυνας και αναχαίτισης, drones, πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς και πυρομαχικά αέρος - εδάφους, καθώς και κεφάλαια για την ενίσχυση της «αμυντικής» βιομηχανικής βάσης της Ουκρανίας.
Η Ουάσιγκτον θα παράσχει στην Ουκρανία πυρομαχικά «Joint Standoff Weapon» (JSOW) «για να ενισχύσει τις δυνατότητες κρούσης μεγάλης εμβέλειας». Οπως μετέδωσε το «Reuters», πρόκειται για την πρώτη αποστολή αυτής της βόμβας ολίσθησης ακριβείας, με βεληνεκές έως και 130 χλμ.
Από το πακέτο των σχεδόν 8 δισ., τα 2,4 δισ. δολάρια δεσμεύτηκαν μέσω της Πρωτοβουλίας για την Ασφάλεια της Ουκρανίας (USAI), για την αγορά όπλων από την αμερικανική πολεμική βιομηχανία ή τους «εταίρους», αντί να αντληθούν όπλα από τα αποθέματα των ΗΠΑ.
Μια μέρα νωρίτερα είχε εγκριθεί στρατιωτική βοήθεια 375 εκατ. δολαρίων, που περιλαμβάνει και πυρομαχικά διασποράς. Την Τετάρτη, το NBC ανέφερε ότι ο Λευκός Οίκος απέρριψε πρόταση αξιωματούχων του Πενταγώνου να παρασχεθούν πυρομαχικά λευκού φωσφόρου.
Επίσης, θα επεκταθεί η εκπαίδευση Ουκρανών πιλότων στα μαχητικά F-16.
Ο Αμερικανός Πρόεδρος ανακοίνωσε ότι θα συγκαλέσει συνάντηση ηγετών της «Ομάδας Επαφής» για τις Ενοπλες Δυνάμεις της Ουκρανίας, με τη συμμετοχή περίπου 50 «συμμάχων» και «εταίρων», στη Γερμανία, τον Οκτώβρη.
Οι ΗΠΑ έχουν παράσχει περίπου 175 δισ. δολάρια σε στρατιωτική και οικονομική βοήθεια στην Ουκρανία από την έναρξη της ρωσικής εισβολής, τον Φλεβάρη του 2022.
Ουκρανοί αξιωματούχοι είχαν διαβουλεύσεις με ομολόγους τους των ΗΠΑ. Οπως είπε στον «Guardian» Αμερικανός αξιωματούχος, «το επίκεντρο της συζήτησης είναι να τους βοηθήσουμε να διατηρήσουν το πεδίο μάχης, να προετοιμαστούν για το 2025, ώστε να μπορέσουν να δείξουν στον Πούτιν ότι μπορούν να πολεμήσουν. Και μετά, να συζητήσουμε εάν θα ήταν ανοιχτοί να εξετάσουν μια κατάπαυση του πυρός ή οτιδήποτε άλλο».
Κατά τη συνάντησή τους στον Λευκό Οίκο, ο Μπάιντεν διαβεβαίωσε τον Ζελένσκι ότι το νέο στρατιωτικό πακέτο θα βοηθήσει την Ουκρανία «να κερδίσει αυτόν τον πόλεμο» και θα ενισχύσει τη θέση της Ουκρανίας στις μελλοντικές διαπραγματεύσεις.
«Η υποστήριξή μου στον ουκρανικό λαό είναι ακλόνητη», δήλωσε αργότερα η Κ. Χάρις ψέγοντας τους υποψήφιους των Ρεπουμπλικάνων για προεδρία και αντιπροεδρία: «Θα υποχρέωναν την Ουκρανία να παραχωρήσει μεγάλα τμήματα της επικράτειάς της, θα απαιτούσαν από την Ουκρανία ουδετερότητα και να αποκηρύξει τις στρατιωτικές σχέσεις με άλλες χώρες. Αυτές οι προτάσεις είναι ίδιες με αυτές του Πούτιν».
Το ταξίδι του Ζελένσκι στις ΗΠΑ έφερε στην επιφάνεια την ενδοαστική αντιπαράθεση στις Ηνωμένες Πολιτείες για τη στρατηγική απέναντι στον πόλεμο με τη Ρωσία στην Ουκρανία, σε άμεση σύνδεση με τις αντιθέσεις για τη στρατηγική των ΗΠΑ στον ανταγωνισμό με την Κίνα.
Τόσο οι Δημοκρατικοί όσο και οι Ρεπουμπλικάνοι ανησυχούν ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει ενισχύσει την Κίνα, με τη Ρωσία να της προσφέρει φθηνή Ενέργεια και κρίσιμη τεχνολογία για να εξελίξει τους εξοπλισμούς της, ως αντάλλαγμα για τη στήριξη της ρωσικής οικονομίας και πολεμικής βιομηχανίας.
Ο Ζελένσκι σε συνέντευξή του στο «New Yorker» χαρακτήρισε τον υποψήφιο αντιπρόεδρο των Ρεπουμπλικάνων, Ντι Τζέι Βανς, «υπερβολικά ακραίο» και επέκρινε τις θέσεις του ως συνθηκολόγηση για την Ουκρανία. Ο Βανς είχε πει νωρίτερα ότι μια «ειρήνη στην Ουκρανία» θα μπορούσε να συνεπάγεται τη διατήρηση από τη Ρωσία των ουκρανικών εδαφών που έχει καταλάβει και τη δημιουργία μιας αποστρατικοποιημένης ζώνης με μια βαριά οχυρωμένη γραμμή για να αποτρέψει νέα ρωσική εισβολή.
Ο δε Ρεπουμπλικάνος υποψήφιος Πρόεδρος, Ντ. Τραμπ, επέκρινε ξανά τον Ζελένσκι, λέγοντας ότι «κάθε φορά που έρχεται στη χώρα μας, φεύγει με 60 δισ. δολάρια» και «αρνείται να κάνει συμφωνία» με τη Ρωσία. Επιπλέον είπε πως η Ουκρανία «έχει σβηστεί από τον χάρτη, δεν είναι δυνατό να ανοικοδομηθεί».
Την Παρασκευή, συναντώντας τον Ζελένσκι, ο Τραμπ ανέφερε ότι «έχουμε μια πολύ καλή σχέση, και έχω επίσης μια πολύ καλή σχέση όπως γνωρίζετε με τον πρόεδρο Πούτιν», ενώ επανέλαβε τον ισχυρισμό ότι αν κερδίσει στις προεδρικές εκλογές των ΗΠΑ «νομίζω ότι θα δώσουμε λύση πολύ γρήγορα».
«Μήνυμα προς τη Δύση» οι αλλαγές στο πυρηνικό δόγμα της Ρωσίας
Νωρίτερα, ο Βλ. Πούτιν είχε στείλει ένα σαφές «μήνυμα προς τη Δύση», ανακοινώνοντας σε συνεδρίαση του Συμβουλίου Ασφαλείας αλλαγές στο πυρηνικό δόγμα της Ρωσίας, με φόντο και τη συζήτηση για χτυπήματα με αμερικανικούς και βρετανικούς πυραύλους στη ρωσική ενδοχώρα.
Οπως σημείωσε χαρακτηριστικά ο Πούτιν, «διευρύνεται η κατηγορία των κρατών και των στρατιωτικών συμμαχιών σε σχέση με τις οποίες πραγματοποιείται η πυρηνική αποτροπή και συμπληρώνεται ο κατάλογος των στρατιωτικών απειλών, για την εξουδετέρωση των οποίων εφαρμόζονται μέτρα πυρηνικής αποτροπής».
Ουσιαστικά η Ρωσία «έχει δικαίωμα» να «απαντήσει» με πυρηνικά σε οποιαδήποτε επίθεση στο έδαφός της.
Μια βασική αλλαγή, όπως υπογράμμισε και ο Πούτιν, είναι ότι η επίθεση από ένα μη πυρηνικό κράτος (π.χ. Ουκρανία), με τη συμμετοχή ενός πυρηνικού κράτους (π.χ. ΗΠΑ, Βρετανία κ.ά.) προτείνεται να θεωρείται «κοινή επίθεση» στη Ρωσία.
Επίσης, η Ρωσία μπορεί να εξετάσει το ενδεχόμενο χρήσης πυρηνικών όπλων μετά από αξιόπιστα δεδομένα για μαζικές εκτοξεύσεις πυραύλων, drones, αεροσκαφών που θα περνούν τα ρωσικά σύνορα.
Αλλά και «διατηρεί το δικαίωμα να χρησιμοποιήσει πυρηνικά όπλα» σε περίπτωση επίθεσης, ακόμη και με συμβατικά όπλα, που δημιουργεί μια «κρίσιμη απειλή».
Το μέχρι τώρα ισχύον ρωσικό πυρηνικό δόγμα, αναφέρει ότι η Ρωσία μπορεί να χρησιμοποιήσει πυρηνικά όπλα σε περίπτωση πυρηνικής επίθεσης ή μιας συμβατικής επίθεσης που απειλεί την ύπαρξη του κράτους.
Ακόμη, η Ρωσία μπορεί να χρησιμοποιήσει πυρηνικά όπλα και σε περίπτωση επίθεσης κατά της Λευκορωσίας, «ως μέλους του Ενωσιακού Κράτους».
Το σχέδιο της Κίνας «υποστηρίζεται από 110 χώρες»
Μέχρι στιγμής το σχέδιο Κίνας - Βραζιλίας για «διευθέτηση στην Ουκρανία» «έχει λάβει θετικά σχόλια από περισσότερες από 110 χώρες, αντανακλώντας τις κοινές προσδοκίες της διεθνούς κοινότητας», τόνισε ο εκπρόσωπος του κινεζικού ΥΠΕΞ, Λιν Τζιάν, σχολιάζοντας τις προσπάθειες Ουκρανών διπλωματών να πείσουν διάφορες χώρες να μην υποστηρίξουν το σχέδιο.
Μιλώντας στον ΟΗΕ ο Ζελένσκι κάλεσε άλλες χώρες να στηρίξουν την πρόταση της Ουκρανίας για μια «δίκαιη ειρήνη» και να απόσχουν από τη διεξαγωγή εναλλακτικών συνομιλιών με τον Πούτιν, ενώ είχε διμερείς συναντήσεις με εκπροσώπους αρκετών χωρών.
Το «Politico» ανέφερε, επικαλούμενο πηγές, ότι Ουκρανοί διπλωμάτες στη Νέα Υόρκη προσπαθούν να αποτρέψουν άλλες χώρες να υποστηρίξουν το σχέδιο που ανέπτυξαν η Κίνα και η Βραζιλία. Κυκλοφόρησαν έγγραφο που εξέφραζε ανησυχία για τις προσπάθειες της Κίνας να προωθήσει την εκδοχή της για τον τερματισμό των εχθροπραξιών. Προ ημερών ο Ζελένσκι είχε αποδοκιμάσει το σχέδιο χαρακτηρίζοντάς το «καταστροφικό».
Πάντως, δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι το ποσοστό των Ουκρανών που θα δέχονταν τις τρέχουσες γραμμές του μετώπου εάν η Ουκρανία ενταχθεί στην ΕΕ και δοθούν κεφάλαια για ανοικοδόμηση έχει αυξηθεί σε 38%. Το ποσοστό ανεβαίνει στο 47% αν η Ουκρανία ενταχθεί και στο ΝΑΤΟ.
Παράλληλα, η εμπιστοσύνη των Ουκρανών στον Ζελένσκι μειώθηκε, από 80% τον Μάη του 2023 σε 45% φέτος, σύμφωνα με το Εθνικό Δημοκρατικό Ινστιτούτο της Αμερικής.
Τα βασικά κόμματα συμφώνησαν πέρυσι να αναβάλουν τις εκλογές μέχρι το τέλος του πολέμου, όμως ο Ζελένσκι φέρεται να σκέφτεται να προκηρύξει εκλογές το 2025 «για να εδραιώσει την εξουσία του», γράφει ο «Economist».
«Δεν πρέπει να αυταπατόμαστε. Πολλοί περιμένουν το τέλος αυτού του πολέμου για να ξαναρχίσουν επιχειρηματικές δουλειές με τη Ρωσία, ανοιχτά και ανερυθρίαστα», ανέφερε στο μεταξύ ο Πολωνός Πρόεδρος, Αντρ. Ντούντα.
