«Γιατί ο Αλέξης Τσίπρας δεν παρέμεινε στον ΣΥΡΙΖΑ και επέλεξε να δημιουργήσει την Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη(ΕΛ.Α.Σ.)»;
Αυτό είναι το ερώτημα που διατυπώνεται από διάφορες πλευρές, κυρίως κακοπροαίρετα.
Ας επιχειρήσουμε μια προσέγγιση, που βαρύνει προφανώς τον υπογράφοντα.
Ο ΣΥΡΙΖΑ δημιουργήθηκε αρχικά το 2004 ως εκλογικός συνασπισμός κομμάτων της Αριστεράς. Στις 22 Μαΐου 2012 μετασχηματίστηκε σε ενιαίο πολιτικό κόμμα, ενώ το πρώτο του ιδρυτικό συνέδριο πραγματοποιήθηκε τον Ιούλιο του 2013.
Η συγκρότηση του κόμματος γίνεται με όρους πολιτικής και προγραμματικής ενότητας και όχι ιδεολογικής. Αυτό ήταν φυσιολογικό, αφού στο τραπέζι του διαλόγου κάθισαν σταδιακά 16 συνιστώσες.
Το 2012 ο ΣΥΡΙΖΑ υπό την ηγεσία του Αλέξη Τσίπρα και με το αίτημα για «κυβέρνηση της Αριστεράς» αναρριχάται στη θέση της αξιωματικής αντιπολίτευσης και στη συνέχεια το 2015 αναλαμβάνει κυβερνητικά καθήκοντα, σε ένα ασφυκτικό οικονομικά και πολιτικά πλαίσιο.
Η σύγκρουση με την πραγματικότητα και τον συσχετισμό δύναμης απέναντι σε δανειστές και λοιπούς γεωπολιτικούς παράγοντες οδηγεί στον συμβιβασμό του 2015. Ακολουθεί η διεκπεραίωση του τρίτου μνημονίου και η τυπική έξοδος από τα μνημόνια το 2018. Ο ΣΥΡΙΖΑ ηττάται στις εκλογές του 2019 παίρνοντας ένα διόλου ευκαταφρόνητο 32% και συντρίβεται στην εκλογές του 2023 από την ΝΔ του Κυριάκου Μητσοτάκη με 20 μονάδες διαφορά.
Όπως και αν αξιολογεί κανείς την πολιτική διαδρομή του ΣΥΡΙΖΑ οφείλει, αν θέλει να είναι συνεπής με την Ιστορία, να κάνει ορισμένες παραδοχές και να εξάγει συγκεκριμένα συμπεράσματα:
- Κανένα κόμμα στην μεταπολίτευση δεν αντιμετώπισε παρόμοιας έντασης ασύμμετρους κινδύνους, εκβιασμούς και απειλές. Όσοι απαιτούσαν από την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ να τα κάνει όλα «εδώ και τώρα» είναι εκτός πραγματικότητας και μάλλον ομιλούν εκ του ασφαλούς, αν δεν εντάσσονται στο αντι-ΣΥΡΙΖΑ μέτωπο.
- Ο ΣΥΡΙΖΑ κληρονομεί και διαχειρίζεται μια τετελεσμένη χρεωκοπία και κρατάει τη χώρα και την κοινωνία όρθια παρά τις επώδυνες δεσμεύσεις. Όσοι κουνούν εύκολα το δάχτυλο ας ξανακοιταχθούν στον καθρέφτη της κάλπης των τελευταίων 50 ετών.
- Ο ΣΥΡΙΖΑ δεν είχε εικόνα των συνθηκών και της λειτουργίας του παγκόσμιου συστήματος διακυβέρνησης. Στην ελληνική υπόθεση ενεπλάκησαν από το ΔΝΤ μέχρι την ΕΕ, την Κίνα και τη Ρωσία αλλά και ντόπιοι μαυραγορίτες.
- Ο ΣΥΡΙΖΑ δεν μπόρεσε να αντιμετωπίσει τα ιδεολογικά, προγραμματικά και οργανωτικά του ελλείμματα με αποτέλεσμα να χάσει με 20 μονάδες διαφορά και να μην το πάρει χαμπάρι.
- Σε κανένα κόμμα εξουσίας δεν θα είχε προκύψει η «περίπτωση Κασσελάκη» που αποτέλεσε όχι την αιτία αλλά την συνέπεια του πολιτικού εκφυλισμού.
- Οι παραγοντισμοί, οι φράξιες, η έλλειψη συντροφικότητας, η αυτοαναφορικότητα, η απουσία συμπαγούς προγραμματικού λόγου, η απουσία διασύνδεσης με το μαζικό χώρο, η έλλειψη επαφής με τη νεολαία, η αδυναμία χρήσης της τεχνολογίας για να επιτευχθεί κοινωνική διείσδυση, τα ιδεολογικά κενά και οι αντιφάσεις, ο στάσιμος προγραμματικός λόγος σε ένα ταχέως μεταβαλλόμενο κόσμο και άλλα πολλά οδηγούν στην συρρίκνωση και στην ένταση των εσωκομματικών αντιθέσεων και των τακτικισμών.
- Ο Αλέξης Τσίπρας με σεβασμό στην ιστορική ταυτότητα και διαδρομή αναλαμβάνει την ευθύνη και α)δίνει εντολή το 2019 για να συνταχθεί ο απολογισμός της περιόδου 2012-2019 που προφανώς τον αφορά και β)με την παραίτησή του το 2023 αναλαμβάνει την ευθύνη της ήττας και γ)κάνει τη σχετική αυτοκριτική στο βιβλίο της Ιθάκης. Δεν θυμόμαστε άλλον πρώην Πρωθυπουργό να έχει πράξει κάτι αντίστοιχο.
- Ο οργανισμός ΣΥΡΙΖΑ ήδη από το 2023 κλείνει τον ιστορικό του κύκλο, καθότι δεν υπάρχουν δυνατότητες ανασύνταξης δυνάμεων με βάση την προϊούσα κατάσταση του κόμματος. Η εκλογή Κασσελάκη επισφραγίζει το πολιτικό τέλος. Ακολουθούν φιλότιμες προσπάθειες αλλά ο ΣΥΡΙΖΑ δεν έχει πιθανότητα να ανακάμψει.
- Από το 2022 και μετά ο κόσμος αλλάζει δραματικά. Πανδημία, ενεργειακή κρίση, 2 πόλεμοι, εισαγωγή ρομποτικής στην παραγωγή, τεχνητή νοημοσύνη, κλιματική και μεταναστευτική κρίση, «δίκαιο του ισχυρού» αλλάζουν τα πάντα γύρω μας.
- Η υφιστάμενη Αριστερά δυσκολεύεται να παρακολουθήσει τις εξελίξεις και να είναι κοινωνικά χρήσιμη. Κάνει ωραίες διαπιστώσεις, αλλά αδυνατεί να συγκροτήσει εναλλακτική πρόταση διακυβέρνησης αναλωνόμενη συνήθως στην αυτοαναφορικότητα και στις (υποστυλωμένες) σημαίες της. Προφανώς σε κρίση είναι και η παγκόσμια Αριστερά που αδυνατεί να δώσει «αντιπαράδειγμα» εδώ και δεκαετίες.
- Κάπως έτσι, φτάνουμε στο 2026 και στο σημερινό πολιτικό τοπίο. Η ΝΔ κυβερνά ήδη 7 έτη και έχει πιθανότητες να κυβερνήσει για μια νέα τετραετία. Τα κόμματα του προοδευτικού χώρου αρνήθηκαν την συνεργασία (αν και αρκετοί την επιδιώξαμε).Δεν προκύπτει προοπτική κυβερνησιμότητας για κανέναν πολιτικό σχηματισμό.
- Το μόνο πρόσωπο (είτε αρέσει σε κάποιους είτε όχι) που διατηρεί ισχυρό πολιτικό κεφάλαιο είναι ο Αλέξης Τσίπρας, ο οποίος αν και δίνει το χώρο και το χρόνο να καλυφθεί το κενό για τρία χρόνια(2023-2026) ουδείς πλησιάζει το ποσοστό του δεύτερου κόμματος στις εκλογές του 2023(17,8%). Παράλληλα, κανένα πολιτικό υποκείμενο δεν πείθει (58% αποχή στις Ευρωεκλογές), ενώ με την εμφάνιση της ΕΛΑΣ όλοι σπεύδουν να επιρρίψουν την δική τους αδυναμία, στον Αλέξη Τσίπρα!
- Το νέο πολιτικό εγχείρημα επιχειρεί να καλύψει ένα υπαρκτό πολιτικό κενό. Τολμάει να ανοίξει ζητήματα «ταμπού» για την Αριστερά. Ανοίγει το ιδεολογικό ζήτημα με το νέο πατριωτισμό. Ανοίγει το προγραμματικό με νέες επεξεργασίες στο σήμερα. Ανοίγει το οργανωτικό με το υβριδικό μοντέλο κόμματος των ομόκεντρων κύκλων για να πιάσει το νήμα της ενεργούς πολιτικής συμμετοχής.
- Το νέο εγχείρημα είναι περισσότερο ελπιδοφόρο από την απραξία και την αδράνεια της Αριστεράς.
Θα πετύχει;
Θα φανεί στην πορεία του χρόνου.
Αλλά επιτέλους διάβολε…
Κάτι κινείται.
(Ο Διονύσης Τεμπονέρας είναι Στέλεχος ΕΛ.Α.Σ.)
