Βρισκόμαστε σχεδόν ένα χρόνο πριν από τις εθνικές εκλογές. Οι χαοτικές αβεβαιότητες στο παγκόσμιο περιβάλλον έχουν αυξηθεί από τον πόλεμο, την όξυνση των κοινωνικών ανισοτήτων, την μετατόπιση του γεωπολιτικού κέντρου βάρους από τον Ατλαντικό στον Ειρηνικό, από τις επιπτώσεις της ρομποτικής και της τεχνητής νοημοσύνης, τις μεταναστευτικές ροές, την κλιματική κρίση, από τον πολιτικό και κοινωνικό εκφασισμό, που προελαύνει και βάζει πλέον ξεκάθαρα την ατζέντα.
Ο κόσμος αλλάζει και οι διαιρετικές τομές του παρελθόντος αναδιαμορφώνονται ανάλογα με τις εξελίξεις παράγοντας ταυτόχρονα και νέα πολιτική τοποθέτηση.
Η δεξιά και ο νεοφιλελευθερισμός δεν είναι ο ίδιος, όπως πριν από 30 χρόνια. Το ίδιο όμως, συμβαίνει και με την Αριστερά που προσπαθεί να προσαρμοστεί στις νέες συνθήκες(όχι με μεγάλη επιτυχία).
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Η βασική αιτία που η Αριστερά υποχωρεί δεν είναι ούτε η πολυδιάσπαση, ούτε ο κατακερματισμός, ούτε οι προσωπικές φιλοδοξίες που πάντα υπήρχαν σε όλα τα κόμματα. Όλα τα παραπάνω είναι το αποτέλεσμα της έλλειψης αφηγήματος για το μέλλον και της αδυναμίας να αποτυπωθεί μια ρεαλιστική πρόταση εναλλακτικής διακυβέρνησης σε αριστερή -προοδευτική κατεύθυνση.
Προτάσεις επιμέρους φυσικά και υπάρχουν. Όμως δεν συναρθρώνονται σε ένα πολιτικό σχέδιο με αρχή, μέση και τέλος σε ορίζοντα ετών.
Συνεπώς, οι πολίτες αντιλαμβάνονται τις αμφισημίες και τα θολά σημεία και δεν επιδεικνύουν εμπιστοσύνη σε κανένα από τα υφιστάμενο κομματικά σχήματα. Επιπλέον, η ταραγμένη περίοδος από το 2009 και μετά έχει εκθέσει άπαντες (άλλους περισσότερους άλλους λιγότερο) και τους έχει φέρει προ των ευθυνών τους για τα λάθη και την αν-ετοιμότητα του παρελθόντος.
Για να αντιμετωπίσει κανείς ένα πρόβλημα, πρέπει να είναι σε θέση να «διαβάσει» ψύχραιμα την κοινωνική διεργασία. Να «διαβάσει» και να αναλύσει τις νέες διαιρετικές τομές:
1.Η εποχή της ειρήνης και της υποτυπώδους «ηρεμίας» έχει περάσει μάλλον ανεπιστρεπτί. Ο πόλεμος πια δεν είναι εικόνα στις ειδήσεις, αλλά απτή πραγματικότητα που σε παγκοσμιοποιημένο (και πληροφοριακά) περιβάλλον επηρεάζει τη ζωή του καθενός. Άρα, η πρώτη πολιτική διαιρετική τομή χαράσσεται ανάμεσα σε εκείνους που επιδιώκουν τον αναθεωρητισμό, της επένδυση στην πολεμική οικονομία, την ιμπεριαλιστική επέκταση, την αναβίωση των ζωνών επιρροής και το καθεστώς ανελευθερίας, την συσσώρευση του πλούτου στις πάσης φύσεως ελίτ και από την άλλη σε εκείνους για τους οποίους η ειρήνη δεν είναι ευχολόγιο, αλλά πράξη ζωής και προϋπόθεση «ανάπτυξης» του ανθρώπου.
2.Ολιγαρχία-φασισμός και δημοκρατία βρίσκονται σε διαρκή σύγκρουση. Όσο η εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο αναπαράγεται και ενισχύεται, πραγματική δημοκρατία δεν μπορεί να υπάρξει. Οι ανισότητες δεν είναι φυσικό φαινόμενο. Σύμφωνα με τα στοιχεία του «Forbes» η συνολική περιουσία των πλουσιότερων ανθρώπων στον κόσμο ανέρχεται σήμερα στο ποσό ρεκόρ των 20,1 τρισεκατομμυρίων δολαρίων, από 16,1 τρισεκατομμύρια δολάρια το 2025. Η καπιταλιστική συσσώρευση χτυπάει κόκκινο και παράγει νέους πολέμους και αδιέξοδα. Η αναδιανομή του πλούτου είναι πια το μεγάλο ζητούμενο και η απάντηση στο ερώτημα «επανάσταση ή μεταρρύθμιση» έρχεται ξανά και ξανά στο προσκήνιο με πιο εμφατικό τρόπο. Η σοσιαλιστική προοπτική παραμένει ζωντανή. Ο δρόμος όμως για τον «ουρανό» χρειάζεται ανάλυση, οδικό χάρτη, συγκεκριμένο σχέδιο και αλήθειες, όσο ανέτοιμη και αν είναι η παγκόσμια κοινότητα να τις αποδεχτεί. Αν στόχος είναι μια άλλη μορφή οργάνωσης της κοινωνίας, η μετάβαση πρέπει να αποτυπωθεί με σημερινούς όρους και όχι με αναμνήσεις μιας άλλης εποχής. Το «ή με το κεφάλαιο ή με τους εργάτες» δεν ανταποκρίνεται πια στην σύγχρονη διαστρωμάτωση της ελληνικής, αλλά και παγκόσμιας κοινωνίας και πρέπει να τύχει καλύτερης επεξεργασίας.
3.Χρηματοπιστωτική και τεχνολογική παγκοσμιοποίηση φτάνουν στα όριά τους έχοντας αναδείξει «νικητές» τις ελίτ και μεγάλους χαμένους τους λαούς. Η απάντηση δεν μπορεί να είναι η επιστροφή σε ένα «κόσμο με τείχη» και εθνικιστικές αναδιπλώσεις, αλλά ένα υπερεθνικό πλαίσιο που θα περιορίζει την παγκόσμια οικονομική εξουσία και θα θωρακίζει την λαϊκή πλειοψηφία. Η συζήτηση δεν είναι θεωρητική. Η επιβολή παγκόσμιου φόρου στα μεγάλα κέρδη, η καταπολέμηση των φορολογικών παραδείσων, το ελάχιστο παγκόσμιο εισόδημα, ένα υπερεθνικό minimum standard στις δομές του κοινωνικού κράτους που θα φορά τις αναπτυγμένες αλλά και τις χώρες του Τρίτου Κόσμου,η κατοχύρωση των «κοινών» Commons δείχνουν το δρόμο. Η κατοχύρωση των Commons αποσκοπεί για παράδειγμα στο να μην ιδιωτικοποιούνται οι πόροι, τα Data κλπ. και να διασφαλίζεται η απρόσκοπτη πρόσβαση και διαχείριση από την κοινωνία.
Στην πορεία θα μπορούσε κανείς να περιγράψει και άλλες διαιρετικές τομές που αναδύονται συνεχώς στον νέο κόσμο που είναι ήδη εδώ.
Ο νέος κόσμος απαιτεί νέες αναλύσεις, ενδεχομένως επαναβεβαίωση σε αξίες και αρχές επικαιροποιημένες στο σήμερα. Απαιτεί συμμετοχή, προβληματισμό, επικοινωνία,δράση αλλά και αλήθειες. Η Αριστερά για να υπάρχει πρέπει να είναι πρώτα απ΄ όλα χρήσιμη στο κοινωνικό σύνολο. Για να προτείνει οφείλει πριν να έχει αναλύσει. Για να δράσει πρέπει να έχει πρώτα σχέδιο και στόχους.
Αν κάτι μας έμαθε η «εμπειρία ΣΥΡΙΖΑ» μακριά από εύκολους αφορισμούς είναι ότι η αλλαγή (ή η ανατροπή) απαιτούν γνώση, προετοιμασία, σχέδιο και προτεραιότητες.
Είναι η ώρα ο αριστερός και προοδευτικός χώρος από μέρος του προβλήματος να γίνει μέρος της λύσης. Ο καθένας μας έχει μερίδιο και ευθύνη.
(Ο Διονύσης Τεμπονέρας είναι Νομικός)
