Θέλω να ξεκινήσω με μια ιστορία από το μακρινό Λος Άντζελες, πολλά χρόνια πίσω. Σε αυτή την θηριώδη πόλη, υπήρχε ένας δρόμος που ήταν 3 και 3 λωρίδες ανά κατεύθυνση και ήταν μονίμως μποτιλιαρισμένος. Αποφάσισαν και αύξησαν τις λωρίδες σε 6 και 6. Γέμισε πάλι. Σήμερα έχει 12 λωρίδες προς τη μια κατεύθυνση και 12 προς την άλλη και πάλι έχει μποτιλιάρισμα. Πιο κοντά μας, το Παρίσι, έχει έναν περιφερειακό δακτύλιο 72 χιλιομέτρων. Κατασκευάστηκε το 1985, ως έργο κομβικής σημασίας για το κυκλοφοριακό. Ένα χρόνο αργότερα, το 1986, ο περιφερειακός δακτύλιος ήταν γεμάτος, όλες τις ώρες της ημέρας.
Συμπέρασμα: Λύση για το κυκλοφοριακό δεν υπάρχει. Σε καμία πόλη του κόσμου. Υπάρχουν όμως λύσεις για την κινητικότητα. Σημαντικές μελέτες που ξεκίνησαν από την 10ετία του 1960, έχουν τεκμηριώσει ότι υπάρχουν λύσεις – και η κάθε πόλη πρέπει να τις αναζητήσει – για να εξυπηρετούνται οι μετακινούμενοι, όχι το αυτοκίνητο.
Δυστυχώς, αυτή η επιστημονικά τεκμηριωμένη αλήθεια, δεν έχει συναντηθεί – εκ του αποτελέσματος – με το ελληνικό κράτος. Αποσπασματικές παρεμβάσεις σε οδικά έργα, ανεπαρκές παρεμβάσεις στο δημόσιο δίκτυο συγκοινωνίας, εφαρμογή αναχρονιστικών και αποτελεσματικών μέτρων όπως ο δακτύλιος, και κυρίως καμία φροντίδα για τις ανάγκες του μετακινούμενου πολίτη, συνθέτουν το χάος που λέγεται κυκλοφοριακό.
Δεν υπάρχει ούτε μία απόφαση, ούτε μια δράση, ούτε μια παρέμβαση, ακόμη και σήμερα που η Αττική αναστενάζει καθημερινά στους δρόμους, που να δείχνει ότι θα πορευτούμε στοιχειωδώς στον δρόμο της λογικής και των πραγματικών λύσεων. Μόλις χθες, ο κ. Κυρανάκης, ο αναπληρωτής υπουργός Μεταφορών, μας ενημέρωσε ότι «στο τραπέζι έχει πέσει» - όπως χαρακτηριστικά είπε – «το μέτρο της απαγόρευσης κυκλοφορίας βαρέων οχημάτων στον Κηφισό από τις 7 μέχρι τις 10 το πρωί». Στ’ αλήθεια ποιος πιστεύει ότι ένα μέτρο, αποσπασματικά, μπορεί να αντιμετωπίσει τον καθημερινό Γολγοθά χιλιάδων πολιτών στον Κηφισό. Λες και δεν υπάρχουν υπερ-αρκετά ΙΧ για να καλύψουν το κενό που θα αφήσουν τα φορτηγά.
Το κυκλοφοριακό πρόβλημα της Αθήνας, της Αττικής, είναι ίσως το πιο πολυ-μελετημένο πρόβλημα. Και δικαίως. Γιατί άπτεται πολλών λειτουργιών της πόλης. Πώς και πού χωροθετείς τις δραστηριότητες της πόλης, τί πολιτικές αναπτύσσεις για τους ελεύθερους χώρους, πως προστατεύεις τον δημόσιο χώρο.
Και αυτά αποτελούν βασικές πολιτικές, με διακριτές διαφορές στις πολιτικές δυνάμεις που καλούνται να τις υλοποιήσουν. Θέλω να πω, ότι αν το κεντρικό μέλημα σου δεν είναι πριν και πάνω απ’ όλα πως θα εξυπηρετηθεί ο πολίτης, πως θα λειτουργήσει σωστά η πόλη, τότε είναι βέβαιο ότι θα οδηγηθείς σε λάθος επιλογές.
Δυστυχώς στην Αττική, εδώ και χρόνια δεν γίνεται τίποτα.
Για να μην μηδενίζω όμως έστω και τις περιορισμένες προσπάθειες που γίνονται, να σημειώσω τον εκσυγχρονισμό και την αύξηση του στόλου των λεωφορείων, ενώ είναι σε εξέλιξη και τα έργα για την σημαντική Γραμμή 4 του Μετρό.
Δείτε όμως πως εξουδετερώνονται δύο παρεμβάσεις που είναι σε σωστή κατεύθυνση. Το 2024 υπολογίζεται ότι χάθηκαν περίπου 500.000 δρομολόγια λεωφορείων, λόγω έλλειψης οδηγών. Το δε μετρό, θα έλεγα ότι σχεδόν υπολειτουργεί σε σχέση με τις πραγματικές δυνατότητες που έχει. Πρόσφατη μελέτη της Ένωσης Συγκοινωνιολόγων, στις αρχές του χρόνου, αναφέρει ότι η συχνότητα των συρμών του μετρό είναι ανά έξι λεπτά. Αν αυτός ο χρόνος περιοριζόταν στα τρία λεπτά, θα ισοδυναμούσε σαν να αποκτούσε η Αττική μία λεωφόρο 110 χιλιομέτρων, απορροφώντας τις αντίστοιχες μετακινήσεις.
Δεν θα σας κουράσω με στοιχεία για την οξύτητα του προβλήματος, την βιώνουμε όλοι καθημερινά στις μετακινήσεις μας. Θα αναφέρω μόνο ένα στοιχείο από την μελέτη της Ένωσης Συγκοινωνιολόγων: Υπολόγισαν ότι οι 6.500.000 χαμένες ώρες στον Κηφισό λόγω συμφόρησης, αντιστοιχεί σε ζημιά ύψους 80-90 εκατομμυρίων ετησίως για την εθνική οικονομία.
Για να επιστρέψουμε στην αρχική μου παραδοχή, ότι δηλαδή χρειάζεται να αναζητήσουμε λύσεις για τον μετακινούμενο και όχι για το κυκλοφοριακό.
Αφετηρία ενός τέτοιου σχεδιασμού είναι η γενναία ενίσχυση των Μέσω Μαζικής Μεταφοράς και ο επανασχεδιασμός, ενιαία του συγκοινωνιακού έργου.
Καταλαβαίνουμε ότι αυτό απαιτεί χρόνο. Όμως όσο αργούμε να κάνουμε αυτή την επιλογή, τόσο τα αδιέξοδα πληθαίνουν.
Θέλω να σας μεταφέρω μια χρήσιμη πιστεύω εμπειρία από τον δήμο της Αθήνας και πως προσεγγίσαμε το πρόβλημα. Κινηθήκαμε σε τρεις άξονες:
Ο πρώτος άξονας αφορά τον επανασχεδιασμό των γειτονιών της πόλης, στην βάση του μοντέλου «η γειτονιά των 15 λεπτών». Με συνελεύσεις που οργανώσαμε σε όλες τις δημοτικές κοινότητες, συζητήσαμε με τους κατοίκους, πως και ποιες δραστηριότητες χρειάζεται να χωροθετήσουμε κατά τρόπο που οι πολίτες θα εξυπηρετούνται σε 15 λεπτά, κινούμενοι πεζοί.
Ο δεύτερος άξονας αφορά την δημιουργία δημοτικής συγκοινωνίας, ως συμπληρωματικό δίκτυο σε κεντρικές συγκοινωνιακές γραμμές. Σε σχετική μελέτη εντοπίσαμε την ανάγκη ενός δικτύου δημοτικής συγκοινωνίας 71ενός χιλιομέτρων με περίπου 200 στάσεις.
Ο τρίτος άξονας είναι ένα πλέγμα παρεμβάσεων. Από τον εντατικό έλεγχο και την αντιμετώπιση της παράνομης στάθμευσης, μέχρι την εφαρμογή ενός καλού σχεδίου πεζοδρομήσεων και την δημιουργία ολοκληρωμένου δίκτυου μικροκινητικότητας με 50 σταθμούς ποδηλάτων, συνδεδεμένους με τους ποδηλατοδρόμους.
Δεν μπορώ να πω ότι βρήκαμε συμπαράσταση από το κράτος. Αντίθετα κινητοποιείται δραστήρια για να ακυρώσει την προεκλογική μας δέσμευση για να γίνει η Βασιλίσσης Όλγας, δρόμος ήπιας κυκλοφορίας, ελαφρύνοντας σημαντικά τον κυκλοφοριακό φόρτο της ευρύτερης περιοχής.
Τα σημειώνω όλα αυτά γιατί είναι χαρακτηριστικά δείγματα μιας επικίνδυνης ανεπάρκειας της κυβέρνησης να διαχειριστεί την δύσκολη καθημερινότητα των πολιτών:
-Δεν σχεδιάζει ολοκληρωμένες πολιτικές, γιατί λειτουργεί με ορίζοντα την επόμενη εκλογική αναμέτρηση.
-Είναι δέσμια μια συγκεντρωτικής αντίληψης και δεν αφήνει περιθώρια στους δήμους να δράσουν σε σημαντικά πεδία, όπως είναι η βιώσιμη κινητικότητα.
-Αποφεύγει καινοτόμες παρεμβάσεις, που θα συμβάλουν στον περιορισμό της χρήσης του ΙΧ, όχι όμως τιμωρητικά για τους πολίτες, αλλά δημιουργώντας τους εναλλακτικές.
Αυτή όμως η τακτική, αυτή η πολιτική επιτείνει τα προβλήματα.
Σήμερα ακούσαμε από τους ειδικούς πολλές και ενδιαφέρουσες σκέψεις και προτάσεις.
Δυστυχώς οι συνθήκες δεν είναι ευοίωνες για την εφαρμογή τους.
Όμως ο χρόνος χάνεται, οι άνθρωποι κουράζονται, οι επιχειρήσεις επιβαρύνονται, οι πόλεις ασφυκτιούν.
Στον χώρο της Αυτοδιοίκησης, έχουμε δημιουργήσει ένα ισχυρό προοδευτικό μέτωπο, που διευρύνεται – όπως φάνηκε και στο πρόσφατο Συνέδριο μας – και πιέζει για να δυναμώσουμε τους δήμους. Σε λίγες μέρες, στις 16 Δεκεμβρίου ημέρα ψήφισης του κρατικού προϋπολογισμού, οι δήμαρχοι - μετά από πολλά χρόνια – θα βρεθούμε έξω από τη Βουλή. Διεκδικώντας την δυνατότητα να είμαστε αποτελεσματικοί, να δίνουμε λύσεις σε αυτά τα πιεστικά προβλήματα της καθημερινότητας των πολιτών.
(Ο Χάρης Δούκας είναι Δήμαρχος Αθηναίων- Το άρθρο αποτελεί την ομιλία του στην εκδήλωση του ΠΑΣΟΚ για το κυκλοφοριακό)
