Εχει ορκιστεί στη μνήμη της κόρης της να συνεχίσει τον αγώνα μέχρι τέλους – αλλά ποιο είναι το τέλος; Εχει μιλήσει αρκετές φορές για φυλακή, αναφερόμενη και στον πρωθυπουργό, όχι μόνο στον πρώην υπουργό Μεταφορών. Πώς, άραγε, το εννοεί; Το πιθανότερο είναι ότι δεν προτάσσει νομικά επιχειρήματα, αλλά την επίκληση μιας θείας δίκης.
Μιλάει συχνά για τη μάχη του καλού με το κακό, για την αλήθεια που είναι φως και θα νικήσει το σκοτάδι. Ανθρωποι που βρέθηκαν κοντά της σε εκδηλώσεις μνήμης για τα θύματα της σιδηροδρομικής τραγωδίας δεν έχουν αμφιβολία ότι βιώνει την προσπάθειά της ως «ιερή αποστολή» με υψηλό αίσθημα κοινωνικής ευθύνης.
Στις 6 Σεπτεμβρίου, στο Σύνταγμα, με αφορμή το κλείσιμο της δικογραφίας για τα Τέμπη, πραγματοποιήθηκε μια συγκέντρωση με δική της πρωτοβουλία και μετά ένα πρόχειρο διαδικτυακό κάλεσμα.
Εκεί, μεταξύ άλλων, μίλησε για το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ με «τα εκατομμύρια που πήραν διεφθαρμένοι ψευτοαγρότες, ενώ η τίμια ελληνική οικογένεια δεν έχει τα βασικά για την πρόοδο των παιδιών της». Εξήρε το έργο της «αδέκαστης Κοβέσι» που «συνεχίζει να αποκαλύπτει σκάνδαλα ενώ εμείς παγωμένοι παρακολουθούμε τη σήψη να απλώνεται». Σαν να ακούς στέλεχος της αντιπολίτευσης ή μήπως αρχηγό κόμματος;
Τα μηνύματα αλληλεγγύης που δέχεται είναι αμέτρητα. Ανθρωποι κάθε ηλικίας, από μαθητές μέχρι ισχυρούς επιχειρηματίες, προσπαθούν να επικοινωνήσουν μαζί της για να της συμπαρασταθούν και να δηλώσουν διάθεση για βοήθεια.
Η δημοτικότητά της είναι τεράστια. Το παραδέχονται όλοι όσοι την «μετρούν», διευκρινίζοντας ότι το 25% που καταγράφεται στις δημοσκοπήσεις αφορά τη θετική προδιάθεση για ενδεχόμενη πολιτική πρωτοβουλία.
Ο Γιάννης Κωνσταντινίδης, αναπληρωτής καθηγητής εκλογικής συμπεριφοράς στο ΠΑΜΑΚ, εξηγεί: «Η Μαρία Καρυστιανού διαθέτει ένα αναμφισβήτητο ηθικό κεφάλαιο, σε μια χρονική περίοδο έντονης απαξίωσης της ηθικής των πολιτικών ελίτ. Είναι ταυτισμένη με την αναζήτηση δικαιοσύνης για μια τραγωδία που βιώνεται συλλογικά ως ύψιστη αδικία, κάτι που καθιστά πολύ δύσκολο για οποιονδήποτε αντίπαλό της να την πλήξει χωρίς να θεωρηθεί εκείνος “ανήθικος”. Συνεπώς, το ηθικό κεφάλαιό της τής εξασφαλίζει εύκολη πρόσβαση σε ένα κοινό απολύτως διαθέσιμο να εγκαταλείψει παραδοσιακές επιλογές».
Και προσθέτει: «Ωστόσο, η εύκολη πρόσβαση δεν φέρνει υποχρεωτικά ψήφους σε μια βουλευτική κάλπη. Απαιτείται η μετατροπή της συμπάθειας σε οργανωμένη πολιτική δύναμη: κόμμα, στελέχη, πρόγραμμα, παρουσία σε όλη την Ελλάδα. Πέραν των δυσκολιών ενός τέτοιου εγχειρήματος, από τη στιγμή που το πρόσωπο δηλώσει ότι επιδιώκει τη μετατροπή σε κόμμα, οι πολιτικοί της αντίπαλοι θα είναι πλέον σε θέση να τη χτυπήσουν με επιχειρήματα που δεν θα αφορούν την ηθική, αλλά την απειρία ή την κυβερνησιμότητά της. Το ηθικό και συμβολικό κεφάλαιό της δεν θα είναι τότε επαρκές».
Για αυτούς ή για άλλους λόγους, η ίδια δείχνει αμφιθυμία. Σε πρόσφατη συνέντευξη άφησε να εννοηθεί ότι μπορεί να δραστηριοποιηθεί πολιτικά και την επόμενη μέρα διέψευσε σχετικά δημοσιεύματα. Είναι εύλογο να αμφιταλαντεύεται. Αν μπει στην πολιτική αρένα θα χάσει, έστω εν μέρει, το φωτοστέφανο της εμβληματικής μητέρας των Τεμπών, θα κατηγορηθεί από αντιπάλους για εξαργύρωση της συμπόνιας, θα καλείται να απαντήσει για θέματα οικονομικής και εξωτερικής πολιτικής προκειμένου να μην εκτεθεί ως ανεπαρκής. Αν δεν το κάνει, θα παρακολουθεί μια δίκη που δεν πιστεύει ότι θα είναι δίκαιη χωρίς να μπορεί να παρέμβει ουσιαστικά, έχοντας εξαντλήσει τις κινηματικές της δυνατότητες. Στο μεταξύ, μπορεί κάποιος άλλος συγγενής θύματος να προσπαθήσει να καλύψει το πολιτικό κενό.
Η ασφαλέστερη οδός για την ίδια εφόσον αποφασίσει να δράσει πολιτικά θα ήταν να το κάνει τη δωδέκατη ώρα, λίγο πριν από τις εκλογές, για να ωθηθεί από τη δύναμη της έκπληξης και την ορμή της εκκίνησης.
Πολιτικοί επιστήμονες και αναλυτές δημοσκοπήσεων πιστεύουν ότι ένα «κόμμα Καρυστιανού» θα προκαλούσε ανακατατάξεις οριζόντια στο πολιτικό σύστημα, αλλά κυρίως στα κόμματα του αντισυστημικού τόξου, αριστερά και δεξιά. Θεωρούν δεδομένο ότι έχει μεγάλη απήχηση στη νέα γενιά και θα μπορούσε να κινητοποιήσει νέους ψηφοφόρους που, διαφορετικά, δεν θα πήγαιναν στην κάλπη. Και εκτιμούν ότι θα συσπειρώνονταν γύρω της γνωστά πρόσωπα που έχουν ταυτιστεί με καταγγελίες για προβλήματα στη λειτουργία του κράτους δικαίου και των θεσμών.
Στελέχη της αντιπολίτευσης πιστεύουν ότι στο Μέγαρο Μαξίμου μπορεί να θέλουν τη Μαρία Καρυστιανού πρόεδρο κόμματος για να προκληθεί ακραία πόλωση και να θαμπώσει το «εικονοστάσι» των Τεμπών. Είναι η μέθοδος που οι σύμβουλοι στρατηγικής περιγράφουν «ρίχνουμε φωτιά στη φωτιά».
(Η Αγγελική Σπανού είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας- Το άρθρο αποτελεί αναδημοσίευση από την εφημερίδα «Η Καθημερινή» της Κυριακής)
