Το ζήτημα της αξιολόγησης στο δημόσιο, όπως και κάθε ζήτημα που εισάγεται στη δημόσια σφαίρα, μπορεί να πλαισιωθεί με πολλούς διαφορετικούς τρόπους. Οι διαφορετικές αυτές πλαισιώσεις παράγουν συχνά διαφορετικές τοποθετήσεις της κοινής γνώμης, αυτός άλλωστε είναι και ο λόγος που οι πολιτικοί ανταγωνιστές επιχειρούν με μανία να επιβάλουν τη δική τους πλαισίωση. Είναι λοιπόν άλλο πράγμα να ρωτήσεις τους πολίτες αν επιθυμούν αξιολόγηση των δημοσίων υπαλλήλων και άλλο πράγμα να ρωτήσεις αν επιθυμούν άρση της μονιμότητας. Είναι άλλο πράγμα να προτείνει την αξιολόγηση των υπαλλήλων ή την άρση μονιμότητας ένα πρόσωπο ή ένα κόμμα με βαρύ αρνητικό φορτίο δημοφιλίας και άλλο να μη συνδεθεί η πρόταση με συγκεκριμένο πρόσωπο.
Η ερευνητική πλατφόρμα «People of Greece» της εταιρείας QED επιχείρησε να καταγράψει αυτές τις διαφορές στις τοποθετήσεις με ένα survey experiment στο οποίο έθεσε σε τυχαία δείγματα αποσπάσματα δηλώσεων του Πρωθυπουργού στα οποία γινόταν αναφορά «στην ανάγκη αξιολόγησης των δημοσίων υπαλλήλων» ή «στην ανάγκη αξιολόγησης των υπαλλήλων και τη συνεπαγόμενη ανάγκη άρσης της μονιμότητας στο δημόσιο», άλλοτε δίνοντας το όνομα του Πρωθυπουργού ως φορέα της δήλωσης και άλλοτε όχι.
Παρότι η μεγάλη πλειονότητα των Ελλήνων τάσσονται υπέρ της αξιολόγησης των δημοσίων υπαλλήλων (82%), η σύνδεση του ζητήματος με την άρση της μονιμότητας μειώνει το εύρος της συμφωνίας με τη θέση (71%).
Η θέση υπέρ της αξιολόγησης των δημοσίων υπαλλήλων είναι πλειοψηφική και μεταξύ των ίδιων των δημοσίων υπαλλήλων (84%), όμως η σύνδεση του ζητήματος με την άρση της μονιμότητας μειώνει εντονότερα το εύρος της συμφωνίας τους χωρίς ωστόσο να καθιστά τη θέση μειοψηφική (64%).
Η αναφορά στο όνομα του Πρωθυπουργού ως του πομπού δήλωσης υπέρ της αξιολόγησης των δημοσίων υπαλλήλων μειώνει τα επίπεδα συμφωνίας κατά 10 ποσοστιαίες μονάδες, ανεξαρτήτως του αν γίνεται σύνδεση με την άρση της μονιμότητας ή όχι.
Η μείωση είναι ακόμα πιο έντονη μεταξύ των δημοσίων υπαλλήλων, οι οποίοι στην περίπτωση που η δήλωση αποδίδεται στον Πρωθυπουργό και συνδέεται με την άρση μονιμότητας δηλώνουν κατά πλειοψηφία ότι διαφωνούν.
Είναι πάντα χρήσιμο να διακρίνουμε την ουσία της πολιτικής από την επικοινωνία. Η ελληνική κοινή γνώμη βλέπει ως προφανή και αναγκαία την αξιολόγηση των δημοσίων υπαλλήλων, κάτι που δεν αρνούνται ούτε οι ίδιοι οι δημόσιοι υπάλληλοι. Η σύνδεση με την άρση της μονιμότητας ωστόσο δημιουργεί ορισμένες επιφυλάξεις στην κοινή γνώμη, γιατί εκλαμβάνεται από κάποιους είτε ως επικοινωνιακό πυροτέχνημα (καθώς άλλωστε η απόλυση είναι εφικτή σε περιπτώσεις κατάργησης του φορέα εργασίας ή σε περιπτώσεις παραπτωμάτων πάσης φύσης των υπαλλήλων), είτε ως όχημα επιστροφής στους καιρούς των κομματικών διορισμών. Η δε ταύτιση του ζητήματος με τον ίδιο τον Πρωθυπουργό επηρεάζει σημαντικά την τοποθέτηση πολλών από εκείνους, ιδίως δημοσίους υπαλλήλους, που στέκονται κριτικά απέναντι στο πρόσωπό του, με συνέπεια να απορρίπτουν θέσεις με τις οποίες κατά τα άλλα συμφωνούν.
Οι δημοσκοπικές καταγραφές πρόθεσης ψήφου αποτυπώνουν εδώ και καιρό εξαιρετικά χαμηλά ποσοστά δημοφιλίας για τη ΝΔ και τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Τα παραπάνω ευρήματα αποδεικνύουν όμως ότι αυτό δεν συμβαίνει επειδή οι δημόσιοι υπάλληλοι δεν επιθυμούν την αξιολόγησή τους, ούτε καν επειδή δεν επιθυμούν την άρση της μονιμότητας. Συμβαίνει επειδή εκλαμβάνουν την πλαισίωση που επιχειρεί ο Πρωθυπουργός και η κυβέρνηση ως εργαλειακή.
(Ο Γιάννης Κωνσταντινίδης είναι Αναπληρωτής Καθηγητής Πανεπιστημίου Μακεδονίας)
