Τα τύμπανα του δασμολογικού πολέμου δεν φαίνεται να σιγούν σύντομα, οι συγκρούσεις θα έχουν διάρκεια, ήδη προκαλούν ανατροπές. Αλλες φαίνονται, όπως η κατάρρευση της εμπιστοσύνης στις αμερικανικές αγορές και η φυγή κεφαλαίων από τα χρηματιστήρια, τα ομόλογα και το νόμισμα των ΗΠΑ, καθώς ο Τραμπ κατάφερε κάτι μέχρι πρότινος απίστευτο: να πουλά όλος ο κόσμος Αμερική και να φεύγει τρέχοντας από το μέχρι πρότινος «ασφαλές καταφύγιο». Αλλες διαφαίνονται, όπως μείωση των ρυθμών μεγέθυνσης ή μια ύφεση στις ΗΠΑ – που δεν θα αφήσει καμία χώρα ανεπηρέαστη. Αλλες, πάλι, προσώρας καλύπτονται από ομίχλη, όπως οι δευτερογενείς επιπτώσεις των δασμών στις διεθνείς ροές εμπορευμάτων και αξιών. Οι αβεβαιότητες προκαλούν αναστολή δράσεων. Ειδικά καθ’ ημάς, «παγώνουν» κάθε αξιόλογη νέα επιχειρηματική δραστηριότητα και αναστέλλουν ώριμα επενδυτικά σχέδια. Αυτό το «πάγωμα» είναι το πρώτο, πολύ σημαντικό κόστος που έχει η ελληνική οικονομία από τον δασμολογικό πόλεμο.
Οι άμεσες συνέπειες αποδίδονται στους νέους δασμούς των ΗΠΑ. Αυτό είναι η μισή αλήθεια. Η άλλη μισή είναι ότι όποιο πρόβλημα εμφανιστεί στις εξαγωγές μας θα οφείλεται στις αδυναμίες της οικονομίας μας. Αν το ελληνικό λάδι, παράδειγμα, έχει πρόβλημα διάθεσης στις ΗΠΑ, αυτό δεν μπορεί να αποδοθεί μόνο ή κύρια στους δασμούς (αφού αυτοί οι δασμοί ισχύουν για όλους, και για την Ιταλία και την Ισπανία...), αλλά και σε όλα όσα φροντίζει να κάνει ο ανταγωνισμός
και δεν φροντίζουμε να κάνουμε εμείς. Από τις ποσότητες κλίμακας που μπορούμε να διαθέσουμε, τις συσκευασίες που προσφέρουμε, το μάρκετινγκ.
Οι έμμεσες συνέπειες θα είναι, κατά κοινή ομολογία, σοβαρότερες. Αυτές που θα προκύψουν δευτερογενώς για την ελληνική οικονομία, από το πλήγμα που θα επιφέρουν οι αμερικανικοί δασμοί στις ευρωπαϊκές χώρες που διαθέτουν ισχυρή παραγωγική, βιομηχανική βάση. Στο μέτρο που θα επηρεαστούν αρνητικά οι οικονομίες αυτών των χωρών, με τις οποίες έχουμε τις μεγαλύτερες συναλλαγές, θα επηρεαστεί αρνητικά και η ελληνική οικονομία, κυρίως μέσω του τουρισμού. Η ελληνική οικονομία θα πληγεί επειδή, εξαιτίας των δασμών, θα φτωχύνουν οι καλύτεροι πελάτες μας – οι άλλοι Ευρωπαίοι.
Βεβαίως, τα ευρωπαϊκά κράτη θα αντιδράσουν. Ενα θέμα είναι να καταφέρουμε να πάρουμε το μερίδιό μας στα θετικά αυτής της αντίδρασης. Δεύτερο θέμα είναι να αποφύγουμε τα αρνητικά.
Παράδειγμα του πρώτου: Η Ευρώπη αποφάσισε να ενισχύσει την αμυντική της ικανότητα. Υπάρχει ένα μεγάλο στοίχημα για την Ελλάδα, γιατί παρότι κάνουμε τις αναλογικά μεγαλύτερες δαπάνες για εξοπλισμούς, είμαστε μόνο καταναλωτές, όχι παραγωγοί – δεν έχουμε αναπτύξει αμυντική βιομηχανία. Το μεγάλο στοίχημα είναι αν θα καταφέρουμε να την αναπτύξουμε τώρα.
Παράδειγμα του δεύτερου: Η Κομισιόν επιχειρεί να υπονομεύσει την πολιτική συνοχής, αφενός με τη συνένωσή της με την Κοινή Αγροτική Πολιτική υπό ένα διευθυντήριο που θα λογοδοτεί προσωπικά στη Φον ντερ Λάιεν, αφετέρου με την ευχέρεια να εκτρέπονται κονδύλια της συνοχής προς εξοπλισμούς. Αυτά δεν συμφέρουν την Ελλάδα. Η κυβέρνηση, αντί να πανηγυρίζει για τη ρήτρα διαφυγής, θα όφειλε να αντιταχθεί σε αυτά τα σχέδια.
(Ο Κώστας Καλλίτσης είναι δημοσιογράφος- Το άρθρο αποτελεί αναδημοσίευση από την εφημερίδα «Η Καθημερινή» της Κυριακής)
