Ποιος µεριµνά για την τήρηση του Συντάγµατος; Κάθε Ελληνας πολίτης υπονοεί το ακροτελεύτιο άρθρο του: «H τήρηση του Συντάγµατος επαφίεται στον πατριωτισµό των Ελλήνων» (αρ. 120). Σίγουρα δεν είναι οι δικηγορικοί σύλλογοι, νοµολόγησε η πλειοψηφία του Συµβουλίου της Επικρατείας (ΣΤΕ) µε την απόφαση 1641/2024.
Η ιστορία ξεκίνησε έπειτα από µια διασταλτική όσο και αντισυνταγµατική απόφαση της κυβερνητικής πλειοψηφίας στη Βουλή. Μέσα στον κακό χαµό για το σκάνδαλο των υποκλοπών, στη 1.30 τα ξηµερώµατα της 29ης Σεπτεµβρίου 2023 εκδόθηκε το ΦΕΚ για αντικατάσταση των µελών της Ανεξάρτητης Αρχής ∆ιασφάλισης του Απορρήτου Επικοινωνιών (Α∆ΑΕ). Προηγήθηκε µια τυπικώς και ουσιαστικώς άγονη διάσκεψη των προέδρων, στην οποία η κυβερνητική πλειοψηφία στρογγυλοποίησε προς τα κάτω την απαιτούµενη πλειοψηφία. Οµως το πνεύµα του Συντάγµατος είναι σαφές: απαιτεί αυξηµένες πλειοψηφίες για την επιλογή µελών των ανεξάρτητων αρχών. Το γράµµα του Συντάγµατος σαφέστερο: «Η απόφαση λαµβάνεται µε πλειοψηφία των τριών πέµπτων των µελών της» διάσκεψης των προέδρων της Βουλής (αρ. 101Α). ∆εν λέει «σχεδόν 3/5», ούτε «είναι 3/5 παρά κάτι, να το αφήσω;» Αναφέρει ρητώς: «Πλειοψηφία των τριών πέµπτων». Τελεία.
Για αυτή τη στρογγυλοποίηση του Συντάγµατος, ο ∆ικηγορικός Σύλλογος Αθηνών
προσέφυγε στο ΣΤΕ «σύµφωνα µε το άρθρο 90 του Κώδικα ∆ικηγόρων (...) διότι η ως άνω πρόδηλη παράβαση του Συντάγµατος δεν ανάγεται στα δικαστικώς ανέλεγκτα “interna corporis” του νοµοθετικού σώµατος, αλλά αποτελεί όρο εφαρµογής της αντίστοιχης συνταγµατικής διάταξης και ως τέτοιος ελέγχεται δικαστικώς...» (∆ΣΑ 30.11.2023).
Η πλειοψηφία του ΣΤΕ έκρινε ότι «στερείται εννόµου συµφέροντος ο ∆ικηγορικός Σύλλογος Αθηνών για την ακύρωση αποφάσεων του υπουργού ∆ικαιοσύνης περί διορισµού αντιπροέδρου, αναπληρωτή αντιπροέδρου, δύο τακτικών και δύο αναπληρωµατικών µελών της Αρχής ∆ιασφάλισης του Απορρήτου των Επικοινωνιών (Α∆ΑΕ) για θητεία έξι ετών, καθώς και ενός αναπληρωµατικού µέλους για το υπόλοιπο της θητείας τακτικού µέλους. ∆ιατυπώθηκε µειοψηφία» (1.11.2024).
Λογικό. Ο νόµος δεν προβλέπει τη συµµετοχή δικηγόρων στο συµβούλιο της Α∆ΑΕ και συνεπώς δεν υπάρχει «έννοµο (συντεχνιακό) συµφέρον» για την προσφυγή. Οπως λέει και η πλειοψηφία του ΣΤΕ, «οι προσβαλλόµενες πράξεις συγκρότησης της ανωτέρω αρχής δεν θίγουν τα συµφέροντα των µελών του αιτούντος συλλόγου ως επαγγελµατικής τάξεως». Αποµένει όµως ένα ερώτηµα: Με δεδοµένο ότι το Σύνταγµα δεν είναι φυσικό ή νοµικό πρόσωπο για να προσφύγει στη ∆ικαιοσύνη, ποιος έχει έννοµο συµφέρον για να προσφύγει σε µια εξόφθαλµη παραβίασή του από την κοινοβουλευτική πλειοψηφία; Τα µέλη που αντικαταστάθηκαν; Η θητεία τους είχε λήξει. Κάποιος τρίτος που δεν µπορούµε να φανταστούµε; Η απάντηση είναι ουδείς και οι παραβιάσεις θα διαιωνίζονται αφού και οι επόµενες πλειοψηφίες –χαζοί είναι;– θα θέλουν να κάνουν τα ίδια.
Μιας στρογγυλοποίησης, όµως, µύρια αντιθεσµικά έπονται. Μακροχρονίως, ανοίγει ο δρόµος στις εκάστοτε κυβερνητικές πλειοψηφίες να χρίζουν «συνταγµατική» κάθε παραβίαση του Συντάγµατος που δεν προσβάλλει το στενό «έννοµο συµφέρον» κάποιων.
Βραχυχρονίως, έχουµε την επίσης αντιθεσµική αποχή των δικηγόρων από δίκες ενώπιον της Ολοµελείας του Συµβουλίου της Επικρατείας έως 31.12.2024.
Οι απεργίες, αποχές, κινητοποιήσεις επαγγελµατικών κλάδων πρέπει να έχουν αιτήµατα. Εν προκειµένω, ποιο είναι το αίτηµα; Να αλλάξει µια δικαστική απόφαση διά της πίεσης µιας επαγγελµατικής οµάδας ή, έστω, της κοινωνικής πίεσης, αν υπήρχε τέτοια πίεση;
Οι Αµερικανοί ακτιβιστές λένε «no justice, no peace», χωρίς δικαιοσύνη δεν υπάρχει (ούτε εργασιακή) ειρήνη. Και τα συντάγµατα φτιάχτηκαν για να υπάρχει κοινωνική ειρήνη.
(Ο Πάσχος Μανδραβέλης είναι δημοσιογράφος- Το άρθρο αποτελεί αναδημοσίευση από την εφημερίδα "Καθημερινή" της Κυριακής)
