Παλιά, οι άνθρωποι στη συντριπτική πλειονότητά τους έµεναν στα χωριά τους. Ακόµη και η µετακίνηση στην πόλη ήταν τεράστια απόφαση. Εκτός από το δύσκολο ταξίδι –συνήθως µε τα πόδια, σπανίως µε µουλάρι– υπήρχε και η ρήξη των δεσµών µε την οικογένεια και τους φίλους. Κάποια γράµµατα µόνο, που και αυτά µε δυσκολία έφταναν στον προορισµό τους.
Το αυτοκίνητο έκανε τα πράγµατα πιο εύκολα και πρωτίστως πιο φθηνά. Οι εσωτερικοί µετανάστες µπορούσαν να γυρίσουν Πάσχα, Χριστούγεννα, καλοκαίρι. Οι µετανάστες στο εξωτερικό έκαναν µια ζωή να γυρίσουν, συνήθως στα τελευταία τους. Η πρόοδος στις µεταφορές (πρωτίστως στις αεροπορικές) κατέστησε τα –ενδοευρωπαϊκά και όχι µόνο– ταξίδια προσιτά. Σήµερα, υπάρχουν κάποιοι που δουλεύουν σε κάποια ευρωπαϊκή χώρα και επιστρέφουν για Σαββατοκύριακο στην Αθήνα. Και αυτοί δεν είναι µόνον ευρωβουλευτές.
Η τεχνολογία µείωσε πάρα πολύ το κόστος των ταξιδιών, ενώ η οικονοµική άνοδος της ∆ύσης διεύρυνε το χάσµα αναπτυσσόµενων - ανεπτυγµένων χωρών και, επιπλέον, αφήνει πολλές κενές θέσεις εργασίας χαµηλής εξειδίκευσης στις χώρες µας. «Ποιος πάει πλέον στα χωράφια; Ποιος δουλεύει οικοδοµή;» ρωτούν οι παλιότεροι. Στο παρελθόν, η απάντηση ήταν «οι Αλβανοί», αλλά πλέον δεν υπάρχουν και αυτοί. Πολλοί δούλεψαν σκληρά, έκαναν ένα κοµπόδεµα και γύρισαν στην πατρίδα τους. Αλλοι που ήρθαν στις αρχές της δεκαετίας του ’90 κοντεύουν να βγουν στη σύνταξη. Τα παιδιά τους έχουν ενσωµατωθεί πλήρως στην ελληνική κοινωνία και στα εργασιακά της ήθη. Αποµένουν οι νεόφερτοι µετανάστες, που δεν θέλουµε.
Υπήρξαν ρατσιστικές αντιδράσεις όταν πρωτάρχισαν να έρχονται οι Αλβανοί στην Ελλάδα, αλλά κόπασαν γρήγορα για δύο λόγους. Πρώτον, η ιδεολογική κυριαρχία της Αριστεράς απαξίωσε κάθε υποψία ρατσιστικού λόγου. ∆εύτερον και κύριο, η φθηνή και πάντα ανασφάλιστη εργασία των µεταναστών κούµπωσε καλά µε τη διαδεδοµένη µικρή επιχειρηµατικότητα, αλλά και µε τις ανάγκες µιας ανερχόµενης µεσαίας τάξης: τα παρτέρια χρειάζονταν κηπουρούς, τα εξοχικά µάντρες, οι υπερήλικοι γονείς µας κάποιον να τους φροντίζει. Η µετανάστευση είναι πρώτα απ’ όλα οικονοµική επιλογή· κι εκείνων που έρχονται κι εκείνων που τους δέχονται.
Τώρα τα πράγµατα στην οικονοµία έχουν αλλάξει, όχι µόνο στην Ελλάδα, αλλά παντού. Πρωτίστως, υποχώρησε στη ∆ύση η αισιοδοξία ότι όλα θα πάνε καλά. Σε αυτή την απαισιοδοξία πατάει ο αντιµεταναστευτικός λόγος της Ακροδεξιάς. Για να πούµε την αλήθεια, µόνον αυτή µπορεί να λύσει το µεταναστευτικό. Οποτε αναλαµβάνουν εξουσία οι παντός είδους λαϊκιστές, καταστρέφουν τόσο πολύ τις χώρες τους, που ούτε οι µετανάστες δεν θέλουν να έρχονται.
(Ο Πάσχος Μανδραβέλης είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας- Το άρθρο αποτελεί αναδημοσίευση από την εφημερίδα "Η Καθημερινή")
