Το αποτέλεσμα των ευρωεκλογών ήταν ένα ισχυρό τεστ για τα κόμματα και το πολιτικό σύστημα. Πρώτη δύναμη η αποχή, η οποία ξεπέρασε το μισό εκλογικό σώμα. Κανένα από τα τρία κόμματα δεν πέτυχε τους στόχους του. Το πολιτικό τοπίο του 1,5 κόμματος παραμένει τραυματισμένο μεν, ζωντανό δε. Επομένως, οποιαδήποτε συζήτηση προβληματισμού όχι μόνο δεν είναι βιαστική αλλά γίνεται απολύτως αναγκαία.
ΠΑΣΟΚ/ ΚΙΝΑΛ και ΣΥΡΙΖΑ ανταγωνίστηκαν προεκλογικά για τον ποιος θα έχει την δεύτερη θέση, θεωρώντας ότι έτσι θα αποκτήσουν την πρωτοβουλία των κινήσεων στην κεντροαριστερά.
Ο ΣΥΡΙΖΑ πέρασε κάτω από τον πήχη των στόχων του αποδεικνύοντας ότι το προσωποπαγές επικοινωνιακό μοντέλο που προσπάθησε να "θολώσει" το κυβερνητικό παρελθόν δεν πείθει. Ο στόχος να παραμείνει δεύτερος διατηρήθηκε οριακά αλλά δεν έχει καμιά σχέση με τις αρχικές προσδοκίες για 20%.
Το ΠΑΣΟΚ- Κίνημα Αλλαγής διατήρησε τις δυνάμεις του, ανεβάζοντας τα ποσοστά του λιγότερο από μια μονάδα. Δεν κατάφερε να γίνει δεύτερη δύναμη. Όπως και ο ΣΥΡΙΖΑ δεν καρπώθηκε απώλειες.
Το ΠΑΣΟΚ- ΚΙΝΑΛ πορεύθηκε τα τελευταία χρόνια με βασική στρατηγική την επίκληση του ισχυρού ιστορικού παρελθόντος. Αποδείχθηκε, όπως πολλοί τόνιζαν, ότι αυτό δεν είναι αρκετό για να φέρει πίσω τους πάλαι ποτέ ψηφοφόρους του.
Η αναφορά μόνο στο ΠΑΣΟΚ και καθόλου στο Κίνημα Αλλαγής έστελνε μήνυμα ότι δεν το ενδιαφέρει η διεύρυνση της επιρροής του και η έκφραση της πληθυντικής σύγχρονης κεντροαριστεράς. Η φοβική λειτουργία στην κριτική για το εκλογικό αποτέλεσμα είναι η συνέχεια της υποβάθμισης της κομματικής λειτουργίας και του ελλείματος εσωτερικού διαλόγου όλο το προηγούμενο διάστημα. Οι ελάχιστες συνεδριάσεις των συλλογικών ηγετικών οργάνων δεν βοήθησαν ούτε στη διαβούλευση, ούτε στην αποτελεσματικότητα.
Προγραμματικά, η επίκληση σε μια αόριστη σοσιαλδημοκρατία χωρίς σαφές στίγμα και προσανατολισμό για το σε ποια τμήματα της κοινωνίας απευθύνεται και με ποιο σχέδιο δεν έδινε απαντήσεις στους πολίτες.
Από το 2019 η χώρα πορεύεται με έναν κουτσό δικομματισμό. Με μια ισχυρή συντηρητική κυβέρνηση, με μικρομεσαία κόμματα που φιλοδοξούν να αυξήσουν τις δυνάμεις παλεύοντας μεταξύ του και με μικρότερα κόμματα διαμαρτυρίας.
Αυτή η συνταγή δεν συγκροτεί πειστική, εναλλακτική πρόταση για την πορεία της χώρας απέναντι στην συντηρητική πολιτική της ΝΔ. Ταυτόχρονα, δεν διαμορφώνει ισότιμους συνομιλητές που είναι αναγκαίοι σε μια δημοκρατία. Δεν αντιστοιχίζεται με την κοινωνική αντιπολίτευση, με φορείς του συνδικαλισμού, της αυτοδιοίκησης, της κοινωνίας των πολιτών, ώστε να ασκήσουν αποτελεσματικότερο έλεγχο σε μια αλαζονική κυβέρνηση.
Η μετεκλογική συζήτηση για την κεντροαριστερά δεν μπορεί να συνεχιστεί με την ίδια ανταγωνιστική προεκλογική λογική, ούτε με τις περιχαρακώσεις και την εχθροπάθεια των μνημονιακών χρόνων.
Πρώτο, το ΠΑΣΟΚ- ΚΙΝΑΛ πρέπει να κατανοήσει ότι απευθύνεται σε ένα νέο εκλογικό σώμα, αυτό της μεταμνημονιακής εποχής, το οποίο είναι αντιμέτωπο με τελείως νέα προβλήματα και χρειάζεται σύγχρονες προοδευτικές λύσεις για τις νέες προκλήσεις. Για τις νέες μορφές εργασίας, την τεχνητή νοημοσύνη, το περιβάλλον και την κλιματική κρίση, τον υπερτουρισμό, την κρίση στέγης, το μεταναστευτικό, την παραγωγική ανασυγκρότηση.
Σε αυτό το τοπίο, όπου η ΝΔ παρά τη φθορά της παραμένει πρώτη δύναμη και σε απόσταση από έναν ισχυρό δεύτερο, δεν υπάρχει η πολυτέλεια των εγωισμών, των κομματικών δικαιώσεων, των ηγεμονισμών. Περιμένοντας την κομματική μεγέθυνση με τους σημερινούς ρυθμούς κινδυνεύουμε "να μπει στο δωμάτιο" η ακροδεξιά με την όποια μορφή της.
Ο χρόνος δεν είναι αρκετός. Το ΠΑΣΟΚ Κίνημα Αλλαγής ως προοδευτική δύναμη, ως ισχυρό τμήμα της ελληνικής κεντροαριστεράς οφείλει να πάρει ΑΜΕΣΑ την πρωτοβουλία για ανοιχτό κάλεσμα με ορίζοντα ένα κόμμα αναγεννημένο, όπου θα τεθούν όλα υπό συζήτηση, χωρίς ταμπού: Πολιτική πρόταση, όνομα, ηγεσία. Τα παραδείγματα στην αυτοδιοίκηση, η ευρύτερη στήριξη του Χάρη Δούκα στον Δήμο Αθηναίων και το κοινό ψηφοδέλτιο στην Περιφέρεια Θεσσαλίας έκαναν την ανατροπή και έσπασαν την πολύχρονη απόλυτη κυριαρχία της ΝΔ.
Οι χαμένες ευκαιρίες του παρελθόντος, η ψυχική απόσταση που γέννησε η κρίση είναι υπαρκτά ζητήματα. Αλλά με το μισό εκλογικό σώμα σε αναμονή, τη ΝΔ πρώτη και την ακροδεξιά σε ανοδική πορεία, οι πολίτες δεν μας περιμένουν.
(Η Έφη Παγκάλου είναι Μέλος ΚΠΕ ΠΑΣΟΚ- ΚΙΝΑΛ & γραμματείας "Ανανεωτικής Αριστεράς")
