Η συζήτηση της «Επόμενης μέρας» για τον χώρο της Κεντροαριστεράς έχει ορισμένες βασικές παραδοχές, κάτι ως προαπαιτούμενα, ώστε να βγάλουμε άκρη πέρα από τα μεγάλα λόγια.
Παραδοχή πρώτη. Οι δυνάμεις της Κεντροαριστεράς δεν αξιοποίησαν την σοβαρή πτωτική τάση της ΝΔ και την κοινωνική αμφισβήτηση στις ασκούμενες πολιτικές. Η αποχή και η ψήφος διαμαρτυρίας είχαν πιο αυξημένες καταγραφές πολιτικής δυσφορίας. Η Κεντροαριστερά κινήθηκε στα όρια της εκλογικής φτώχειας. Ο ΣΥΡΙΖΑ έχει γίνει πια ένα μικρομεσαίο κόμμα. Το ΠΑΣΟΚ/ΚΙΝΑΛ παρά τις δυο διασπάσεις του ΣΥΡΙΖΑ, δεν πέρασε στην δεύτερη θέση. Η Νέα Αριστερά και ο Κόσμος δεν πέρασαν το κατώφλι εισόδου στην Ευρωβουλή. Επομένως η όποια ωραιοποίηση της εικόνας δεν αποτελεί βάση συζήτησης.
Παραδοχή δεύτερη. Οι εξαγγελίες συνεννόησης των δυνάμεων της Κεντροαριστεράς δεν πρέπει να αποπνέουν μικρομέγαλο ηγεμονισμό. Δηλαδή του τύπου: «έλα κάτω από την δική μου ταμπέλα». Κάτι τέτοιο θα οδηγήσει σε μάχες χαρακωμάτων. Έχουμε παραδείγματα μεγάλων ανακατατάξεων. Από το Γαλλικό Σοσιαλιστικό Κόμμα του Μιτεράν με το Επινέ μέχρι την ανασυγκρότηση της Δημοκρατικής παράταξης από τον Γεώργιο Παπανδρέου. Ακόμα και την συμπαράταξη στην ΕΔΑ του Πασαλίδη. Ας τα μελετήσουμε όλα.
Πάμε παρακάτω. Το ΠΑΣΟΚ χρειάζεται μία σοβαρή συζήτηση για το πως βρέθηκε στα πολύ χαμηλά ποσοστά για να αρχίσει να ανεβαίνει στα πολύ μεσαία επίπεδα πολιτικής επιρροής. Η απώλεια των λαϊκών τάξεων και των υπό πίεση μεσαίων στρωμάτων αποτελεί θεμελιώδες ζήτημα. Πρόκειται για τον επαναπροσδιορισμό της ταυτότητας και των κοινωνικών αναφορών του χώρου. Μία αντίληψη περί «Κέντρου» οδήγησε στην απονεύρωση των κοινωνικών χαρακτηριστικών της Σοσιαλδημοκρατίας. Και στην Ελλάδα και στην Ευρώπη.
Ο ΣΥΡΙΖΑ από καιρό έχει μπλέξει με αρχηγοκεντρικά μοντέλα που ακυρώνουν κάθε συλλογική διαβούλευση. Η Νέα Αριστερά παραμένει εγκλωβισμένη στο αφήγημα του ΣΥΡΙΖΑ για την διαχείριση των μνημονίων.
Κάπως έτσι πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση. Υπάρχουν χρήσιμες εμπειρίες. Το 2017 η Φ.Γεννηματά έθεσε στο τραπέζι της τότε Κεντροαριστεράς το όνομα και την ηγεσία του σχήματος και από εκεί- με ανοιχτές ψηφοφορίες - άρχισε η μικρή ανοδική πορεία του χώρου. Το 2023 στον δήμο της Αθήνας η πολιτική συνεννόηση οδήγησε σε μια ευρύτερη συμπαράταξή για την ήττα της Δεξιάς. Κατά συνέπεια έχουμε στοιχεία και ενδεχόμενα για λύσεις. Το επιχείρημα για συνεργασίες από τα «πάνω» ή από τα «κάτω» είναι λίγο αστείο. Ακούγεται ως υπεκφυγή. Ότι μπορεί να γίνει για την συνεννόηση της Κεντροαριστεράς πρέπει να γίνει και από τα πάνω και από τα κάτω.
Και κάτι τελευταίο. Αυτό αφορά το ΠΑΣΟΚ. Οι εξαγγελίες ανοιγμάτων και διεύρυνσης για να είναι πειστικές θα ήταν χρήσιμο να επιβεβαιώνονται και από την δική του συγκρότηση. Η μοναδική εκφώνηση ΠΑΣΟΚ, η υποτίμηση μικρότερων κινήσεων, πολιτικών στελεχών (που αποτελούν το δεύτερο συνθετικό του τίτλου, δηλαδή το ΚΙΝΑΛ) αλλά και του κόσμου που δεν προέρχεται από την ιστορική διαδρομή του ΠΑΣΟΚ (και συμπαρατάχτηκε μαζί του στα δύσκολα) δεν βοηθούν για τα πιο μεγάλα ανοίγματα. Έχει και αυτό την σημασία του.
(Ο Θόδωρος Μαργαρίτης είναι μέλος του Πολιτικού Συμβουλίου του ΠΑΣΟΚ και γραμματέας της Ανανεωτικής Αριστεράς- Το άρθρο αποτελεί αναδημοσίευση από την εφημερίδα "Τα Νέα")
