Το 1985, ένας εργαζόμενος που αμειβόταν με τον κατώτατο μισθό μπορούσε, θεωρητικά, να αγοράσει 482 πιτόγυρα τον μήνα. Σαράντα ένα χρόνια αργότερα, το 2026, ο ίδιος υπολογισμός βγάζει μόλις 165. Ανάμεσα στις δύο αυτές ημερομηνίες χωρούν η δραχμή και το ευρώ, περίοδοι υψηλού πληθωρισμού, η οικονομική κρίση, αλλεπάλληλες αυξήσεις μισθών και μια θεαματική ανατίμηση του πιο χαρακτηριστικού ελληνικού street food.
Αυτήν την πορεία επιχειρεί να αποτυπώσει το Gyronomics – Ο Δείκτης του Πιτόγυρου, μετατρέποντας την αγοραστική δύναμη του κατώτατου μισθού σε μια μονάδα πολύ πιο καθημερινή από τους συνηθισμένους οικονομικούς δείκτες: πόσα πιτόγυρα μπορεί να αγοράσει ο καθαρός κατώτατος μισθός κάθε μήνα.
https://gyronomics.lovable.app
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Η αφετηρία έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Για το 1985, η έρευνα τοποθετεί τη μέση τιμή του πιτόγυρου στις 60 δραχμές, με εύρος 50-70 δραχμών, δηλαδή περίπου 0,18 ευρώ με τη μεταγενέστερη σταθερή ισοτιμία. Η τιμή βασίζεται σε συγκλίνουσες μαρτυρίες καταναλωτών και αρχειακές αναφορές.
Το εντυπωσιακό είναι ότι τα 482 πιτόγυρα του 1985 δεν αποτελούν καν το υψηλότερο σημείο της σειράς. Ο δείκτης συνέχισε να ανεβαίνει και κορυφώθηκε το 1998 στα 597 πιτόγυρα τον μήνα. Από εκεί και μετά, όμως, η εικόνα αντιστρέφεται. Το γράφημα του Gyronomics δείχνει μια μακροχρόνια υποχώρηση της ποσότητας που μπορεί να αγοράσει ο κατώτατος μισθός, καθώς η τιμή του πιτόγυρου κερδίζει σταδιακά έδαφος έναντι των αποδοχών.
Τι συμβαίνει τα τελευταία χρόνια
Η αλλαγή γίνεται ιδιαίτερα αισθητή τα τελευταία χρόνια. Τα στοιχεία που παραθέτει η μελέτη καταγράφουν τιμή περίπου 2 ευρώ το 2019, 2,50 ευρώ το 2020, 2,70 το 2021, 3,20 το 2022, 3,30 το 2023, 3,80 το 2024 και 4,70 ευρώ το 2025.
Και αυτό συμβαίνει ενώ ο κατώτατος μισθός αυξάνεται. Για το 2026, το Gyronomics χρησιμοποιεί τον νόμιμο κατώτατο των 920 ευρώ, που ισχύει από την 1η Απριλίου, και υπολογίζει την αγοραστική δύναμη με βάση τον καθαρό και όχι τον μικτό μισθό.
Η σύγκριση των δύο άκρων είναι αποκαλυπτική: 482 πιτόγυρα το 1985, 165 το 2026. Με άλλα λόγια, με βάση τη συγκεκριμένη μεθοδολογία, ο κατώτατος μισθός του 2026 αγοράζει περίπου τα δύο τρίτα λιγότερα πιτόγυρα από εκείνον του 1985.
Ο δείκτης δεν φιλοδοξεί να αντικαταστήσει τους επίσημους δείκτες ακρίβειας ή αγοραστικής δύναμης. Άλλωστε, για χρονιές χωρίς τεκμηριωμένες τιμές χρησιμοποιεί αναγωγές βάσει πληθωρισμού και δηλώνεται σχετικό εύρος αβεβαιότητας.
Πίσω λοιπόν από το ταπεινό πιτόγυρο κρύβεται μια σκληρή πραγματικότητα: ο μισθός του Έλληνα αγοράζει όλο και λιγότερα. Το 1985 ο κατώτατος μισθός έφτανε για 482 πιτόγυρα τον μήνα, ενώ το 2026 μόλις για 165. Είναι εμφανές πως αν και οι μισθοί αυξάνονται ονομαστικά, η ακρίβεια τρέχει πολύ πιο γρήγορα. Και αυτό είναι ένα πρόβλημα με πολιτικές, οικονομικές και κοινωνικές προεκτάσεις.
