Ανατροπές στον τρόπο διαχείρισης των «κόκκινων» δανείων και των ληξιπρόθεσμων οφειλών φέρνει το νέο νομοσχέδιο του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, το οποίο προβλέπει τη δυνατότητα διάσωσης της πρώτης κατοικίας μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού, ακόμη και όταν ο οφειλέτης διαθέτει και άλλα ακίνητα στην κατοχή του.
Μέχρι σήμερα, κατά τη διαδικασία του εξωδικαστικού λαμβανόταν υπόψη το σύνολο της περιουσίας του οφειλέτη. Αυτό σήμαινε ότι η ύπαρξη ενός εξοχικού, ενός οικοπέδου ή άλλων ακινήτων μπορούσε να οδηγήσει σε υψηλότερες απαιτήσεις από τους πιστωτές και δυσκολότερους όρους ρύθμισης. Με τη νέα ρύθμιση, η κύρια κατοικία διαχωρίζεται από την υπόλοιπη περιουσία και μπορεί να προστατευθεί μέσω ειδικής ρύθμισης, ενώ τα υπόλοιπα περιουσιακά στοιχεία εκποιούνται για την αποπληρωμή των χρεών.
Οι μεγάλοι ωφελημένοι είναι οι δανειολήπτες που διαθέτουν πρώτη κατοικία και παράλληλα έχουν στην κατοχή τους μικρότερης αξίας ακίνητα, τα οποία μέχρι σήμερα λειτουργούσαν ως εμπόδιο για μια βιώσιμη ρύθμιση. Για παράδειγμα, ένας οφειλέτης με συνολικά χρέη 250.000 ευρώ, κύρια κατοικία αξίας 150.000 ευρώ και ένα οικόπεδο αξίας 40.000 ευρώ, θα μπορεί να ρυθμίσει το τμήμα της οφειλής που αντιστοιχεί στην πρώτη κατοικία και να τη διασώσει, ενώ το οικόπεδο θα εκποιηθεί για να μειωθεί το υπόλοιπο χρέος.
Κερδισμένοι θεωρούνται επίσης οι οφειλέτες που επιθυμούν να διατηρήσουν το οικογενειακό τους σπίτι, ακόμη κι αν χρειαστεί να αποχωριστούν άλλα ακίνητα. Το νέο πλαίσιο τους δίνει τη δυνατότητα να εξασφαλίσουν χαμηλότερη μηνιαία δόση και προστασία από πλειστηριασμό της κύριας κατοικίας όσο τηρούν τη ρύθμιση.
Από την άλλη πλευρά, δεν ευνοούνται όσοι επιδιώκουν να διατηρήσουν το σύνολο της ακίνητης περιουσίας τους. Η ένταξη στο νέο καθεστώς προϋποθέτει την αποδοχή της εκποίησης των υπόλοιπων ακινήτων, χωρίς τη δυνατότητα μεταγενέστερης δικαστικής αμφισβήτησης ή καθυστέρησης της διαδικασίας μέσω αλλεπάλληλων προσφυγών.
Χαμένοι μπορεί να βγουν και όσοι αδυνατούν να τηρήσουν τη ρύθμιση. Σε περίπτωση που ο οφειλέτης σταματήσει να πληρώνει τις συμφωνημένες δόσεις, η προστασία της πρώτης κατοικίας παύει να ισχύει και οι πιστωτές αποκτούν ξανά το δικαίωμα να κινηθούν εναντίον της. Επιπλέον, οι ίδιες οφειλές δεν θα μπορούν να ενταχθούν εκ νέου σε δεύτερη ρύθμιση μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού.
Για τους πιστωτές –τράπεζες, εταιρείες διαχείρισης δανείων και Δημόσιο– το νομοσχέδιο προσφέρει μεγαλύτερη ασφάλεια και ταχύτερη ανάκτηση απαιτήσεων. Η εκποίηση των ακινήτων δεν μετατίθεται σε απροσδιόριστο χρόνο, αλλά ενεργοποιείται με συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα. Ο μεγαλύτερος πιστωτής θα πρέπει να κινήσει τις διαδικασίες μέσα σε τρεις μήνες από την υπογραφή της σύμβασης, ενώ ο πρώτος ηλεκτρονικός πλειστηριασμός θα πρέπει να πραγματοποιηθεί σε σύντομο χρονικό διάστημα.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί περίπτωση οφειλέτη με χρέη 500.000 ευρώ, κύρια κατοικία αξίας 200.000 ευρώ και άλλα ακίνητα συνολικής αξίας 100.000 ευρώ. Με το νέο πλαίσιο θα μπορεί να διασώσει την πρώτη κατοικία του μέσω ρύθμισης, ενώ οι πιστωτές θα εισπράξουν μέρος των απαιτήσεών τους από την εκποίηση των υπόλοιπων ακινήτων. Το σπίτι της οικογένειας προστατεύεται, αλλά η υπόλοιπη ακίνητη περιουσία χάνεται.
