Μετά την ένταση των προηγούμενων ημερών, η Αθήνα και η Λευκωσία προσπαθούν να μειώσουν τις διαφωνίες γύρω από το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Κρήτης – Κύπρου. Το έργο αντιμετωπίζει καθυστερήσεις και οικονομικές εκκρεμότητες, καθώς η Κύπρος δεν έχει καταβάλει ακόμα την προβλεπόμενη συμμετοχή της, ενώ ο ΑΔΜΗΕ έχει σταματήσει τις πληρωμές προς την εταιρεία που κατασκευάζει το καλώδιο.
Η Λευκωσία συνδέει την πληρωμή με την επανέναρξη των ερευνών βυθού, που έχουν «παγώσει» μετά από παρεμβάσεις της Τουρκίας, ενώ η Αθήνα ζητά πρώτα την τακτοποίηση των οικονομικών θεμάτων. Παρά τις δηλώσεις και από τις δύο πλευρές ότι οι σχέσεις Ελλάδας και Κύπρου παραμένουν ισχυρές, η αβεβαιότητα για την πορεία του έργου αυξάνεται, με τα χρονικά περιθώρια να στενεύουν και τις αποφάσεις για τη συνέχιση ή μη της διασύνδεσης να θεωρούνται πλέον κρίσιμες.
Το Dnews.gr απαντά στα πιο συχνά ερωτήματα σχετικά με το έργο του Great Sea Interconnector (GSI):
1. Τι είναι το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Κρήτης – Κύπρου (GSI);
Πρόκειται για ένα μεγάλης κλίμακας ενεργειακό έργο που προβλέπει τη σύνδεση των ηλεκτρικών δικτύων Ελλάδας και Κύπρου μέσω υποθαλάσσιου καλωδίου. Η διασύνδεση θα επιτρέψει στην Κύπρο να πάψει να είναι ενεργειακά απομονωμένη, εξασφαλίζοντας φθηνότερο και πιο σταθερό ρεύμα, ενώ θα ενισχύσει τη συνολική ενεργειακή ασφάλεια της περιοχής.
2. Ποιος υλοποιεί το έργο;
Την ευθύνη έχει ο ΑΔΜΗΕ (Ανεξάρτητος Διαχειριστής Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας), μέσω της θυγατρικής του Great Sea Interconnector (GSI). Συμμετέχουν επίσης η Κύπρος και η Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία χρηματοδοτεί σημαντικό μέρος του έργου, καθώς πρόκειται για έργο κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος.
3. Γιατί υπάρχει ένταση ανάμεσα σε Ελλάδα και Κύπρο;
Η ένταση προέκυψε από οικονομικές διαφωνίες και πολιτικές δηλώσεις. Ο ΑΔΜΗΕ ζητά από τη Λευκωσία να καταβάλει τα ποσά που έχει δεσμευθεί για το έργο, ενώ η κυπριακή πλευρά καθυστερεί την πληρωμή των 25 εκατ. ευρώ για το 2025, επικαλούμενη αβεβαιότητα ως προς την πρόοδο και τη βιωσιμότητα του έργου. Αυτό οδήγησε σε δημόσια αντιπαράθεση μεταξύ ελληνικής και κυπριακής Κυβέρνησης.
4. Ποιο είναι το βασικό πρόβλημα αυτή τη στιγμή;
Η αλυσίδα των πληρωμών έχει «παγώσει». Ο ΑΔΜΗΕ δεν έχει λάβει τα οφειλόμενα από την Κύπρο και, με τη σειρά του, έχει σταματήσει τις πληρωμές προς τη γαλλική εταιρεία Nexans, που κατασκευάζει το καλώδιο. Αυτό δημιουργεί κίνδυνο παύσης εργασιών, ενώ οι τεχνικές προετοιμασίες, όπως οι έρευνες βυθού, έχουν σταματήσει από το καλοκαίρι λόγω και τουρκικών παρεμβάσεων στην περιοχή της Κάσου.
5. Υπάρχει κίνδυνος το έργο να ναυαγήσει;
Ναι, και αυτό είναι ο μεγαλύτερος φόβος όλων των πλευρών. Παρά τις επίσημες διαβεβαιώσεις Αθήνας και Λευκωσίας ότι το έργο παραμένει προτεραιότητα, η χρηματοδότηση, οι καθυστερήσεις και οι πολιτικές τριβές αυξάνουν την πιθανότητα το έργο να μην προχωρήσει ποτέ, κάτι που θα είχε σημαντικές επιπτώσεις για την ενεργειακή ασφάλεια της Κύπρου.
6. Τι ρόλο παίζει η Τουρκία;
Η Άγκυρα έχει παρεμβληθεί στις θαλάσσιες έρευνες για τη χάραξη της πορείας του καλωδίου, αμφισβητώντας περιοχές εντός της ελληνικής και κυπριακής ΑΟΖ. Αυτές οι παρεμβάσεις οδήγησαν στη διακοπή των ερευνών βυθού από τον περασμένο Ιούλιο, καθυστερώντας περαιτέρω το έργο και ενισχύοντας τις κυπριακές επιφυλάξεις.
7. Τι μέλλει γενέσθαι;
Η Κύπρος δηλώνει ότι εξακολουθεί να στηρίζει το έργο και ότι τα κονδύλια για το 2025 και 2026 έχουν εγκριθεί. Ο Κύπριος υπουργός Ενέργειας Γιώργος Παπαναστασίου αναμένεται στην Αθήνα για να συζητήσει με τον Έλληνα ομόλογό του Σταύρο Παπασταύρου τρόπους επίλυσης των διαφορών. Ωστόσο, το έργο θα μπορέσει να προχωρήσει μόνο αν υπάρξει ξεκάθαρη πολιτική και οικονομική δέσμευση και από τις δύο πλευρές.
