Τα τεστ παραγωγικού συλλογισμού (ή αφαιρετικής συλλογιστικής) αξιολογούν την ικανότητά σας να λαμβάνετε γενικές ιδέες που θεωρούνται αληθινές και να καταλήγετε σε ένα συγκεκριμένο, λογικό συμπέρασμα.
Ας δούμε πώς μοιάζει ο παραγωγικός συλλογισμός σε ένα από τα απλούστερα παραδείγματα:
- Όλα τα σκυλιά είναι θηλαστικά.
- Όλα τα θηλαστικά είναι θερμόαιμα.
Χρησιμοποιώντας την παραγωγική συλλογιστική, μπορείτε να συμπεράνετε ότι όλα τα σκυλιά είναι θερμόαιμα.
Τα τεστ αυτά περιλαμβάνουν ερωτήσεις όπως προγραμματισμός ενός διαδραστικού ημερολογίου, εξαγωγή συμπερασμάτων για την κατάταξη ατόμων με βάση διαφορετικά κριτήρια, οργάνωση αιθουσών συσκέψεων και άλλα.
Οι οδηγίες των τεστ αυτών θα αναφέρουν συγκεκριμένα «…ένα τεστ βασισμένο σε δραστηριότητες που σας επιτρέπει να σύρετε, να αποθέσετε και να αλληλοεπιδράσετε…»
Συνήθως διαρκεί 18 λεπτά και περιλαμβάνει 12 ερωτήσεις.
Όταν αντιμετωπίζεις ένα τεστ παραγωγικού συλλογισμού, το πρώτο και πιο σημαντικό βήμα είναι να διαβάσεις με ιδιαίτερη προσοχή τις οδηγίες και τις προϋποθέσεις κάθε ερωτήματος. Συχνά η λεπτομέρεια βρίσκεται σε μια μικρή φράση, όπως «δεν μπορεί να είναι μετά τις 14:00» ή «πρέπει να είναι πρώτο στη σειρά». Αν παραβλέψεις τέτοιες λεπτομέρειες, είναι εύκολο να οδηγηθείς σε λάθος απάντηση. Γι’ αυτό ξεκίνα πάντα με την πλήρη κατανόηση του σεναρίου.
Αμέσως μετά, είναι χρήσιμο να μετατρέπεις τις λεκτικές οδηγίες σε απλούς κανόνες. Για παράδειγμα, αν το κείμενο λέει «ο Νίκος δεν μπορεί να κάτσει στη μέση», σημείωσε στο χαρτί σου «Ν ≠ μέση». Έτσι, δημιουργείς ένα σύνολο από σαφείς και εύχρηστους λογικούς περιορισμούς που θα σε καθοδηγήσουν στη λύση. Μην προσπαθείς να κρατήσεις όλα τα δεδομένα στο μυαλό, η οπτική αναπαράσταση είναι πολύ πιο αποτελεσματική.
Στη συνέχεια, ξεκίνα πάντα από τον πιο αυστηρό ή περιοριστικό κανόνα. Εάν π.χ. κάποιος πρέπει οπωσδήποτε να είναι πρώτος στη σειρά ή να βρίσκεται σε συγκεκριμένη ώρα, αυτό «κλειδώνει» μια θέση και σε βοηθά να οργανώσεις τα υπόλοιπα στοιχεία γύρω από αυτήν την απόφαση. Αντίστοιχα, αν μια ομάδα δεν μπορεί να τοποθετηθεί πριν από κάποια ώρα, τοποθέτησέ την την τελευταία δυνατή στιγμή στο χρονοδιάγραμμα. Με αυτόν τον τρόπο περιορίζεις σημαντικά τις πιθανές εκδοχές.
Η χρήση σκίτσων, πινάκων ή πρόχειρων διαγραμμάτων είναι εξαιρετικά χρήσιμη. Για χρονοδιαγράμματα μπορείς να τραβήξεις μια γραμμή με ώρες, για θέσεις να σχεδιάσεις κουτάκια, ενώ για κατατάξεις να δημιουργήσεις πίνακες με στήλες. Αυτή η απεικόνιση σε βοηθά να δεις άμεσα ποιες τοποθετήσεις είναι δυνατές και ποιες δημιουργούν αντίφαση.
Καθώς προχωράς, προσπάθησε να ελέγχεις αν οι κανόνες που εφαρμόζεις έρχονται σε σύγκρουση. Μερικές φορές, τα σενάρια είναι φτιαγμένα ώστε να οδηγήσουν το συμπέρασμα ότι «καμία λύση δεν είναι δυνατή». Αυτό δεν σημαίνει ότι κάνεις λάθος, αντιθέτως, η αναγνώριση μιας λογικής αντίφασης είναι από μόνη της η σωστή απάντηση.
Ένα ακόμη ισχυρό εργαλείο είναι η μέθοδος του αποκλεισμού. Αν δεν είσαι βέβαιος για τη σωστή απάντηση, ξεκίνα να αφαιρείς όσα δεν μπορούν να ισχύουν. Σιγά-σιγά περιορίζεις τον χώρο των επιλογών και συχνά μένει μία μόνη δυνατή λύση. Αυτός είναι και ο τρόπος με τον οποίο είναι σχεδιασμένα πολλά από αυτά τα τεστ: όχι να βρεις κατευθείαν τη λύση, αλλά να αποκλίσεις όλες τις υπόλοιπες.
Τέλος, θυμήσου ότι αυτά τα τεστ δεν εξετάζουν την ταχύτητα με την έννοια της βιασύνης, αλλά την ικανότητά σου να σκέφτεσαι μεθοδικά. Καλύτερα να προχωράς βήμα-βήμα με λογική ακολουθία, παρά να βασίζεσαι στη διαίσθηση. Η εξάσκηση με λογικά παζλ, παιχνίδια καθισμάτων ή Sudoku μπορεί να σε προετοιμάσει, ώστε να αναγνωρίζεις γρήγορα τα μοτίβα και να εφαρμόζεις κανόνες με άνεση.
Στα τεστ παραγωγικού συλλογισμού ο χρόνος είναι συνήθως περιορισμένος, με αποτέλεσμα να μην μπορείς να αφιερώσεις πολύ ώρα σε κάθε ερώτημα. Η βασική στρατηγική είναι να ελέγχεις τον χρόνο σου και να διατηρείς έναν σταθερό ρυθμό. Συνήθως έχεις γύρω στο ένα με ενάμιση λεπτό (το πολύ) ανά ερώτηση, επομένως, αν δεις ότι δυσκολεύεσαι και πλησιάζεις αυτό το όριο, είναι καλύτερα να αφήσεις το ερώτημα προσωρινά και να προχωρήσεις στο επόμενο. Στο τέλος, αν σου μείνει χρόνος, μπορείς να επιστρέψεις και να το ξαναπροσπαθήσεις. Ωστόσο, υπάρχει και η περίπτωση το τεστ, όταν είναι διαδραστικό, να μην σε αφήσει να ξαναγυρίσεις.
Η διαχείριση χρόνου συνδέεται με τη μεθοδολογία: αν καταγράφεις γρήγορα τους κανόνες και τους περιορισμούς σε πρόχειρο χαρτί, εξοικονομείς χρόνο από την προσπάθεια να τους συγκρατήσεις στο μυαλό σου. Η οπτική αναπαράσταση μειώνει τα λάθη και επιταχύνει την επίλυση. Σημαντικό είναι επίσης να μην παρασυρθείς σε υπερβολική ανάλυση, τα ερωτήματα είναι σχεδιασμένα ώστε η λύση να προκύπτει μέσα από μερικά βήματα λογικής, όχι από πολύπλοκους συλλογισμούς.
Στη συνέχεια θα δούμε δύο χαρακτηριστικά παραδείγματα παραγωγικού συλλογισμού. Αντί να τα χειριστούμε με τη μορφή drag & drop, όπως θα συνέβαινε σε ένα ηλεκτρονικό διαδραστικό τεστ του ΑΣΕΠ, θα τα δουλέψουμε με χαρτί και μολύβι, ώστε να εξασκηθούμε στη μεθοδολογία επίλυσης.
Παράδειγμα 1ο (πρόγραμμα γραφείου)
Δεδομένα:
Οδηγίες:
Όταν δεν υπάρχει προγραμματισμένη δραστηριότητα, οι εργαζόμενοι βρίσκονται στα γραφεία τους. Οι τηλεφωνικές κλήσεις γίνονται στην αίθουσα συσκέψεων. Το μεσημεριανό γεύμα καταναλώνεται στην τραπεζαρία και τα διαλείμματα γίνονται στο μπαλκόνι.
Επίλυση:
Σε αυτή την ερώτηση σας παρουσιάζονται πληροφορίες σχετικά με τέσσερις εργαζομένους στο γραφείο τους. Μπορείτε να δείτε τις δραστηριότητές τους και την ώρα που πραγματοποιούνται. Διαφορετικές δραστηριότητες λαμβάνουν χώρα σε διάφορα μέρη του γραφείου.
Σας δίνεται μια συγκεκριμένη ώρα και πρέπει να εντοπίσετε τη θέση κάθε εργαζομένου εκείνη την ώρα. Η εικόνα κάθε εργαζομένου εμφανίζεται στο κάτω μέρος και εσείς πρέπει να σύρετε στη σωστή θέση στον χάρτη του γραφείου (drag & drop) την κάθε εικόνα.
Στο παράδειγμα της ερώτησης, πρέπει να τοποθετήσετε τους υπαλλήλους στις 2:30 μ.μ., που σημαίνει ότι πρέπει να καταλάβετε που βρισκόταν κάθε υπάλληλος στις 2:30.
Μπορείτε να δείτε ότι η Άννα κάνει διάλειμμα στις 2:30 μ.μ. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που σας δίνονται, τα διαλείμματα γίνονται στο μπαλκόνι, που σημαίνει ότι η Άννα βρίσκεται στο μπαλκόνι.
Ο Τάκης έχει τηλεφωνική συνδιάλεξη από τις 10:30 έως τις 11:00 π.μ. Δεν υπάρχουν πληροφορίες σχετικά με τη θέση του στις 2:30 μ.μ., που σημαίνει ότι δεν έχει προγραμματική δραστηριότητα για αυτή την ώρα. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που δίνονται, όταν δεν υπάρχει προγραμματισμένη δραστηριότητα, οι εργαζόμενοι βρίσκονται στα γραφεία τους. Ο Τάκης συνεπώς βρίσκεται στο γραφείο του στις 2:30 μ.μ.
Ο Στέφανος τρώει μεσημεριανό από τις 2:00 έως τις 3:00 μ.μ. Το μεσημεριανό τρώγεται στην τραπεζαρία, πράγμα που σημαίνει ότι στις 2:30 μ.μ., ο Στέφανος βρίσκεται στην τραπεζαρία.
Η Ράνια έχει συνάντηση από τις 1:30 έως τις 3:00 μ.μ. Πράγμα που σημαίνει ότι στις 2:30 μ.μ. βρίσκεται στην αίθουσα συσκέψεων.
Παράδειγμα 2ο (προγραμματισμός συναντήσεων)
Δεδομένα:
Οδηγίες:
Κάθε υπάλληλος πρέπει να συναντηθεί με τον διευθυντή της εταιρείας για να συζητήσουν την ετήσια αύξηση μισθού. Οι συναντήσεις πραγματοποιούνται μεταξύ 8:00 π.μ. και 4:00 μ.μ. και διαρκούν μία ώρα. Σημειώστε το σωστό σήμα για κάθε υπάλληλο, ταξινομώντας τους υπαλλήλους με τη σειρά που πρέπει να συναντηθούν με τον διευθυντή της εταιρείας από το 1 (πρώτος) έως το 6 (τελευταίος).
Η κάθε συνάντηση μπορεί να διαρκέσει λίγο περισσότερο από το αναμενόμενο. Επομένως, εάν μια συνάντηση πρέπει να τελειώσει σε συγκεκριμένη ώρα, θα πρέπει να λάβετε υπόψη αυτές τις καθυστερήσεις και να την προγραμματίσετε για νωρίτερα. Για παράδειγμα, εάν μια συνάντηση πρέπει να τελειώσει στις 4 μ.μ., θα πρέπει να προγραμματιστεί για τις 2 έως τις 3 το αργότερο.
Επίλυση:
Σε αυτή την ερώτηση ο Γρηγόρης πρέπει να τελειώσει τη συνάντησή του πριν από τις 10:00 π.μ. Επομένως, η συνάντηση του Γρηγόρη είναι από τις 8:00 π.μ. έως τις 9:00 π.μ. Η συνάντηση στις 9 π.μ. θα μπορούσε να έχει καθυστέρηση που δεν θα ταιριάζει με το πρόγραμμά του.
Η Σουζάνα πρέπει να ξεκινήσει τη συνάντησή της πριν από τις 10:00 π.μ. Δεδομένου ότι η συνάντηση του Γρηγόρη είναι από τις 8:00 π.μ. έως τις 9:00 π.μ., τότε η συνάντηση της Σουζάνα πρέπει να είναι από τις 9:00 π.μ. έως τις 10:00 π.μ.
Η Δώρα δεν μπορεί να συναντηθεί πριν από τις 1:30 μ.μ. Επομένως, η συνάντηση της μπορεί να είναι είτε από τις 2:00 μ.μ. έως τις 3:00 μ.μ. είτε από τις 3:00 μ.μ. έως τις 4:00 μ.μ.
Ενώ, ο Ανδρέας πρέπει να συναντηθεί μετά τη Δώρα. Επομένως, η συνάντηση του Ανδρέα πρέπει να είναι από τις 3:00 μ.μ. έως τις 4:00 μ.μ., οπότε η συνάντηση της Δώρας είναι από τις 2:00 μ.μ. έως τις 3:00 μ.μ.
Μέχρι τώρα, η σειρά είναι: πρώτος ο Γρηγόρης (8:00-9:00), δεύτερη η Σουζάνα (9:00-10:00), πέμπτη η Δώρα (2:00-3:00) και έκτος ο Ανδρέας (3:00-4:00).
Δεδομένου ότι η Δώρα είναι η πέμπτη υπάλληλος που θα συναντήσει τον διευθυντή της εταιρείας, τότε ο Γιώργος πρέπει να τον συναντήσει τρίτος, αφού δεν είναι ο πέμπτος.
Επίσης, η Φαίη, σύμφωνα με τα δεδομένα, έχει τη συνάντησή της μεταξύ δύο διαλειμμάτων μίας ώρας (που σημαίνει ότι πρέπει να υπάρχει ένα κενό διάστημα πριν και μετά τη συνάντησή της), οπότε ο Γιώργος είναι από τις 10:00 έως τις 11:00 π.μ.
Έτσι, η Φαίη είναι η τέταρτη υπάλληλος που θα συναντήσει τον διευθυντή, έχει τη συνάντησή της από τις 12:00 έως τις 1:00 μ.μ.
