Οι φλόγες τύλιξαν ένα δάσος στην Καταλονία της Ισπανίας, κατευθυνόμενες προς εκατοντάδες στρέμματα με πεύκα και θαμνώδη βλάστηση. Ωστόσο, πριν φτάσουν εκεί, η πύρινη λαίλαπα συνάντησε το Celler Abadal, έναν οικογενειακό αμπελώνα 800 ετών. Καθώς η φωτιά πλησίαζε τα αμπέλια, μόλις λίγα μέτρα καθαρού εδάφους μακριά, συνέβη κάτι παράξενο. Η φωτιά σταμάτησε.
Είναι ένα παράδειγμα από το όχι και τόσο μακρινό 2017, ενός απρόσμενα θετικού γεγονότος. Ορισμένα τοπία, όπως οι αμπελώνες, μπορούν να βοηθήσουν στην επιβράδυνση ή ακόμη και στη μερική ανακοπή ανεξέλεγκτων δασικών πυρκαγιών.
«Δεν είναι απλά όμορφος ένας αμπελώνας», δήλωσε ο Ραμόν Ροκέτα, ιδιοκτήτης του Celler Abadal. «Κάνει επίσης την περιοχή πιο ανθεκτική», πρόσθεσε.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Οι δασικές φωτιές στην Ευρώπη γίνονται όλο και πιο έντονες και καταστροφικές. Πέρυσι, η ήπειρος βίωσε τη χειρότερη περίοδο πυρκαγιών από τότε που ξεκίνησαν οι καταγραφές το 2006, με σχεδόν 2,5 εκατομμύρια στρέμματα καμένης γης. Για το 2026, ήδη η συνολική καμένη έκταση ξεπερνά τον μέσο ετήσιο όρο της περιόδου 2006–2025.
Καθώς οι πυρκαγιές επιδεινώνονται, οι ευρωπαϊκές χώρες προσαρμόζονται, δίνοντας μεγαλύτερη έμφαση στην πρόληψη και προετοιμασία.
Ο κρίσιμος ρόλος οινοπαραγωγών, εκτροφέων τρούφας και μελισσοκόμων
Μία νέα ιδέα που προωθούν ερευνητές θέτει στο επίκεντρο οινοπαραγωγούς, εκτροφείς τρούφας και μελισσοκόμους, καθώς μπορούν να παίξουν κρίσιμο ρόλο για να γίνουν οι ξηρές περιοχές πιο ανθεκτικές στην κλιματική αλλαγή και τις ακραίες πυρκαγιές.
Στην περίπτωση των αμπελιών, τα πυκνά πράσινα κλήματα δύσκολα καίγονται. Ο ελεύθερος χώρος ανάμεσα στις σειρές των αμπελιών δυσκολεύει τη μετάδοση της φωτιάς.
Επιπλέον, τα αμπέλια ευδοκιμούν σε εδάφη όπου άλλες καλλιέργειες δεν θα άντεχαν. Συχνά υπάρχουν σημεία υδροδότησης και διαδρομές πρόσβασης - χρήσιμες στους πυροσβέστες- ψηλά στα βουνά, όπου διαφορετικά δεν θα υπήρχε τέτοια υποδομή.
Ομοίως, η καλλιέργεια τρούφας και μελιού ωθεί τους αγρότες να διαχειρίζονται δασικές εκτάσεις που διαφορετικά θα παρέμεναν σε άγρια κατάσταση, άρα ανεξέλεγκτες.
Το περασμένο έτος ειδικοί που συνεργάζονται με το Κέντρο Δασικής Επιστήμης και Τεχνολογίας της Καταλονίας άρχισαν να απονέμουν τις ονομασίες «Fire Wine» (Κρασί της φωτιάς) και «Fire Product» (Προϊόν της φωτιάς) σε αμπελώνες και άλλες γεωργικές εκμεταλλεύσεις που θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην αποφυγή μελλοντικών καταστροφών.
Πέρυσι, το Celler Abadal έγινε ο πρώτος οινοποιός που έλαβε την ετικέτα «Fire Wine».
Η ετικέτα, παρόμοια με την πιστοποίηση βιολογικών προϊόντων στην Ευρώπη, έχει ως στόχο την επιβράβευση και τη διάδοση καλών πρακτικών, με την ελπίδα οι καταναλωτές να την αναγνωρίζουν και να την προτιμούν.
«Όσοι εντάσσονται στην ετικέτα γίνονται πιο συνειδητοποιημένοι για το τι κάνουν σωστά και τι μπορούν να βελτιώσουν», δήλωσε η Έλενα Γκόρις Μιφσούντ, ανώτερη ερευνήτρια στο Κέντρο Δασικής Επιστήμης και Τεχνολογίας της Καταλονίας που ξεκίνησε το πρόγραμμα. Η Ευρωπαϊκή Ένωση παρείχε την αρχική χρηματοδότηση, όπως ανέφερε.
«Δεν παράγουμε μόνο κρασί», εξήγησε. «Παράγουμε ασφάλεια».
Εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Ένωσης δήλωσε ότι, αν και η πιστοποίηση εφαρμόζεται προς το παρόν μόνο στην Καταλονία, το πλαίσιο μπορεί να προσαρμοστεί και υπάρχει πιθανότητα να επεκταθεί σε άλλες περιοχές με υψηλό κίνδυνο πυρκαγιών.
Η Γκόρις Μιφσούντ ανέφερε ότι επιχειρήσεις στη νότια Γαλλία, τη Βουλγαρία και τα Κανάρια Νησιά έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον για το πρόγραμμα.
Στην Ισπανία, έξι αμπελώνες στην Καταλονία και δύο στη Γαλικία έχουν λάβει το σήμα «Fire Wine», ενώ περίπου 30 ακόμη βρίσκονται στη διαδικασία πιστοποίησης.
Η Martín Códax Viticultores, μια συνεταιριστική οργάνωση αμπελουργών στη Γαλικία, απευθύνθηκε στο Κέντρο Δασικής Επιστήμης μετά τις πυρκαγιές που μαίνονταν στην περιοχή για δύο εβδομάδες πέρυσι.
Η ομάδα «Fire Wine» πρότεινε στους αμπελουργούς τη δημιουργία ζωνών ασφαλείας μεταξύ αμπελώνων και δάσους, τον περιορισμό της βλάστησης κατά την περίοδο πυρκαγιών και τη βελτίωση της πρόσβασης νερού για τις πυροσβεστικές δυνάμεις, δήλωσε ο Μιγκέλ Τούμπιο, διευθυντής της συνεταιριστικής οργάνωσης.
«Όλο και περισσότερο βλέπουμε τους αμπελώνες όχι μόνο ως καλλιέργειες», ανέφερε.
Ο Χουάν Μαρτίνεθ ντε Αραγόν ασχολείται με τις μαύρες τρούφες.
Διαχειρίζεται την εταιρεία Biotruf, που καλλιεργεί τρούφες στους λόφους της Καταλονίας. Όπως και οι αμπελώνες, οι καλλιέργειες τρούφας μπορούν επίσης να βοηθήσουν να μην εξαπλωθεί μια φωτιά.
Οι τρούφες καλλιεργούνται στη βάση δέντρων βελανιδιάς, σε αραιές σειρές και σε απόσταση από το γύρω δάσος, ενώ ανάμεσά του περνούν αγωγοί ύδρευσης. Η βλάστηση στο μέρος είναι αραιή λόγω του τρόπου ανάπτυξης των τρούφων.
«Είναι κάτι που συμβαίνει φυσικά: η εξάλειψη της βλάστησης στο έδαφος επειδή ο μύκητας γύρω από το δέντρο λειτουργεί σαν φυσικό ζιζανιοκτόνο», εξηγεί ο Χουάν Μαρτίνεθ ντε Αραγόν.
Με πληροφορίες από New York Times
