Την ώρα που οι διαπραγματεύσεις θα άνοιγαν ξανά έναν δίαυλο επικοινωνίας μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν, η αιφνιδιαστική απόφαση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ να ακυρώσει την αποστολή Αμερικανών αξιωματούχων στο Πακιστάν ήρθε να ανατρέψει τα δεδομένα και να επιβεβαιώσει το βαθύ ρήγμα εμπιστοσύνης ανάμεσα στις δύο πλευρές.
Παρά τις αρχικές ανακοινώσεις του Λευκού Οίκου για το ταξίδι των Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ στο Ισλαμαμπάντ, η εξέλιξη των γεγονότων —και κυρίως η στάση της ιρανικής πλευράς— οδήγησαν τον Αμερικανό πρόεδρο σε πλήρη αναδίπλωση. Ο Αμερικανός πρόεδρος, μιλώντας στο Fox News, ήταν απολύτως αποκαλυπτικός ως προς τη λογική της απόφασής του: δεν υπήρχε, όπως υποστήριξε, κανένας λόγος να πραγματοποιηθεί μια «18ωρη πτήση για να μιλάμε για το τίποτα», τονίζοντας ότι «οι ΗΠΑ κρατούν όλα τα χαρτιά». Λίγο αργότερα, μέσω ανάρτησής του στο Truth Social, προχώρησε ακόμη περισσότερο, περιγράφοντας μια εικόνα εσωτερικής σύγχυσης στην Τεχεράνη και υποστηρίζοντας ότι «κανείς δεν ξέρει ποιος είναι επικεφαλής, ούτε καν οι ίδιοι».
Από τις συνομιλίες στον «αποκλεισμό»
Όπως αναφέρει το aljazeera, την ίδια στιγμή, στο πεδίο διαμορφώνεται μια νέα πραγματικότητα, την οποία ο καθηγητής Mohammad Raza Farzanegan περιγράφει ως «αινιγματική». Οι Ηνωμένες Πολιτείες, αξιοποιώντας και το πλαίσιο κυρώσεων του Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών, φαίνεται να εφαρμόζουν μια μορφή έμμεσου ναυτικού αποκλεισμού, ελέγχοντας ή περιορίζοντας τη ροή εμπορευμάτων από και προς τα ιρανικά λιμάνια.
Παρότι δεν υπάρχει επίσημη αναγγελία πλήρους αποκλεισμού, οι συνέπειες προσομοιάζουν σε αυτόν. Το Ιράν εξαρτάται σχεδόν απόλυτα από τα νότια λιμάνια του για τη διακίνηση αγαθών και ενέργειας, γεγονός που σημαίνει ότι κάθε περιορισμός στη λειτουργία τους έχει άμεσο και πολλαπλασιαστικό αντίκτυπο στην οικονομία. Οι εξαγωγές πετρελαίου, που αποτελούν βασική πηγή εσόδων, δυσχεραίνονται, ενώ οι εισαγωγές κρίσιμων προϊόντων γίνονται πιο ακριβές και πιο δύσκολες.
Αυτή η μορφή πίεσης, που δεν δηλώνεται ανοιχτά ως «αποκλεισμός» αλλά λειτουργεί στην πράξη ως τέτοιος, δημιουργεί ένα περιβάλλον αβεβαιότητας τόσο για το ίδιο το Ιράν όσο και για τους διεθνείς εμπορικούς εταίρους του.
Το Στενό του Ορμούζ και η γεωπολιτική της αβεβαιότητας
Στο επίκεντρο αυτής της δυναμικής βρίσκεται το Στενό του Ορμούζ, ένα από τα σημαντικότερα σημεία διέλευσης πετρελαίου στον κόσμο. Η ασφάλεια της συγκεκριμένης θαλάσσιας οδού δεν αφορά μόνο τις χώρες της περιοχής, αλλά το σύνολο της παγκόσμιας οικονομίας.
Οι ΗΠΑ υποστηρίζουν ότι το Πολεμικό τους Ναυτικό έχει ξεκινήσει επιχειρήσεις εκκαθάρισης ιρανικών ναρκών, μια διαδικασία που εκτιμάται ότι θα διαρκέσει μήνες. Ωστόσο, όπως επισημαίνει η αναλύτρια Emma Salisbury, το κρίσιμο στοιχείο δεν είναι μόνο η φυσική παρουσία ναρκών, αλλά και η αντίληψη του κινδύνου.
Ακόμη και αν οι ναυτικές δυνάμεις διαβεβαιώνουν ότι η περιοχή είναι ασφαλής, η παραμικρή αμφιβολία αρκεί για να διαταράξει τη ναυτιλιακή δραστηριότητα. Οι ασφαλιστικές εταιρείες αυξάνουν τα ασφάλιστρα, οι ναυτιλιακές εταιρείες επανεξετάζουν τις διαδρομές τους και το κόστος μεταφοράς ανεβαίνει. Το αποτέλεσμα είναι μια αλυσιδωτή αντίδραση που επηρεάζει τις τιμές της ενέργειας και, τελικά, το κόστος ζωής σε παγκόσμιο επίπεδο.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, το Ιράν φαίνεται να εξετάζει επιλογές που δεν οδηγούν σε άμεση στρατιωτική σύγκρουση, αλλά επιτρέπουν την άσκηση πίεσης με έμμεσο τρόπο. Αντί να επιχειρήσει το κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ —μια ενέργεια που θα μπορούσε να πυροδοτήσει γενικευμένη σύρραξη— ενδέχεται να επιδιώξει τη διατήρηση ενός κλίματος αβεβαιότητας.
Διπλωματία σε παρατεταμένο αδιέξοδο
Η αποτυχία των συνομιλιών στο Πακιστάν αποτελεί ακόμη μία ένδειξη της βαθιάς δυσπιστίας που χαρακτηρίζει τις σχέσεις των δύο πλευρών. Οι επαφές διεξάγονταν ήδη έμμεσα, με διαμεσολαβητές να μεταφέρουν μηνύματα, γεγονός που καταδεικνύει την αδυναμία άμεσης επικοινωνίας.
Η ιρανική πλευρά παραμένει επιφυλακτική, υπενθυμίζοντας ότι προηγούμενοι γύροι συνομιλιών —όπως εκείνοι στη Γενεύη— δεν οδήγησαν σε ουσιαστικά αποτελέσματα. Αντιθέτως, ακολούθησε στρατιωτική κλιμάκωση από τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, γεγονός που ενίσχυσε την καχυποψία της Τεχεράνης απέναντι στις προθέσεις της Ουάσιγκτον.
{https://exchange.glomex.com/video/v-di2gigr3avuh?integrationId=40599y14juihe6ly}
